تحقیق موانع و محدودیت های توسعه فیزیکی شهرهای کوچک


دنلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

تحقیق موانع و محدودیت های توسعه فیزیکی شهر های کوچک مربوطه  به صورت فایل ورد  word و قابل ویرایش می باشد و دارای ۱۴۸  صفحه است . بلافاصله بعد از پرداخت و خرید لینک دانلود تحقیق موانع و محدودیت های توسعه فیزیکی شهر های کوچک نمایش داده می شود، علاوه بر آن لینک مقاله مربوطه به ایمیل شما نیز ارسال می گردد

 فهرست مطالب

چکیده:   – ۱ –
مقدمه:   – ۳ –
۱-۱- مراحل تحقیق   – ۴ –
۱-۱-۱-   بیان مسئله:   – ۴ –
۲-۱-۱-۱- اهداف تحقیق:   – ۶ –
۳-۱-۱- اهمیت و ضرورت تحقیق:   – ۶ –
۴-۱-۱- فرضیه های تحقیق:   – ۷ –
۵-۱-۱- پیشینه تحقیق:   – ۷ –
۶- ۱ – ۱- نوع و روش تحقیق:   – ۷ –
۷-۱-۱- مشکلات و محدودیت های تحقیق:   – ۸ –
۸ – ۱-۱- کار برد نتایج تحقیق:   – ۹ –
۱- ۲- رشد شهری:   – ۱۰ –
۲ – ۲- توسعه:   – ۱۰ –
۳- ۲- توسعه شهری:   – ۱۱ –
۴ – ۲ – توسعه فیزیکی شهر:   – ۱۱ –
۵ – ۲ – انواع توسعه فیزیکی شهرها:   – ۱۲ –
۶-۲- نظریه های تحولات فیزیکی شهرها   – ۱۲ –
۷- ۲- معنی و مفهوم توسعه   – ۱۳ –
۸- ۲- نظریات مختلف توسعه شهری   – ۱۳ –
۹-۲- توسعه پایدار شهری   – ۱۶ –
۱۰- ۲- توسعه پایدار شهری و مسائل زیست محیطی   – ۱۶ –
۱۱- ۲- مسکن و زمین و توسعه پایدار شهری   – ۱۷ –
۱۲- ۲- روشهای تعیین جهت توسعه فیزیکی شهر   – ۱۸ –
۱۳- ۲- روش سنتی تعیین توسعه فیزیکی شهرها   – ۱۹ –
۱۴- ۲- مدل توسعه پایدار زمین برای نواحی با رشد سریع با استفاده از GIS   – ۱۹ –
۱۵- ۲- مدل شبیه سازی و دینامیک شهری   – ۱۹ –
۱۶- ۲- رشد و توسعه داخلی شهر   – ۲۰ –
۱۷-۲- جابجایی نقشه ها   – ۲۰ –
۱۸-۲- علائم و نشانه های رشد و توسعه داخلی شهرها   – ۲۰ –
۱۹-۲- تاسیسات غیر قابل انتقال   – ۲۱ –
۲۰-۲- ارزش تاریخی و معماری بناها   – ۲۱ –
۲۱ – ۲- نظریه های شهرگرایی ومهاجرت وتاثیران برتوسعه   – ۲۲ –
۲۲- ۲- نظریه مطلوبیت مهاجرت داخلی وتاثیران برتوسعه فیزیکی:   – ۲۲ –
۲۳- ۲- نظریه درآمد مورد انتظار مهاجر در مقصد و تاثیر آن بر توسعه فیزیکی:   – ۲۲ –
۲۴-۲- مدل رشد شهری کلارک:   – ۲۳ –
۲۵-۲- نظریه توسعه شعاعی (ساخت قطاعی):   – ۲۳ –
۲۶ – ۲- اصول تشکیل دهنده نظریه ساخت قطاعی شهر به این شرح است:   – ۲۴ –
۲۷ – ۲- عوامل مؤثر در توسعه فیزیکی و کالبدی شهر   – ۲۴ –
۲۸- ۲- محدودیت های توسعه فیزیکی شهرها   – ۲۷ –
۲۹ – ۲- نگرش سیستمی   – ۳۰ –
۳۰ – ۲- توسعه فیزیکی شهر   – ۳۲ –
۳۱- ۲- استراتژی توسعه از بالا و سیاست شهری   – ۳۴ –
۳۲ – ۲- استراتژی توسعه از پایین و سیاست شهری   – ۳۵ –
خلاصه و نتیجه گیری فصل دوم   – ۳۹ –
۱- ۳- سابقه برنامه ریزی شهری در جهان و ایران   – ۴۰ –
۲-۳- مهاجرت در ایران   – ۴۱ –
۳-۳- نتایج و اثرات مهاجرت:   – ۴۲ –
۴- ۳- تحولات کالبدی شهرهای ایران:   – ۴۲ –
۵- ۳- عوامل موثر در سازمان یابی فضاهای شهری در ایران   – ۴۵ –
۶- ۳- نظام شهری ایران در دوره پنجاه ساله (۱۳۸۵ – ۱۳۳۵)   – ۴۶ –
۷-۳- تحلیل از رشد وتوسعه فیزیکی شهرهای ایران:   – ۴۸ –
۸-۳- نقش شهرهای کوچک و متوسط در توسعه پایدار شهری:   – ۵۰ –
۹-۳- نقش و جایگاه شهرهای کوچک در شبکه شهری ایران:   – ۵۱ –
۱۰-۳- اهمیت و ضرورت بررسی شهرهای کوچک:   – ۵۲ –
۱۱-۳- نگاهی بر تحولات اقتصادی ایران در دهه های اخیر:   – ۵۴ –
۱۲-۳- برنامه ریزی و انواع آن:   – ۵۴ –
۱۳- ۳- حرایم و محدودیتهای متعارف در شهر سازی:   – ۵۷ –
۱۴-۳- الگوهای توسعه بیرونی شهر:   – ۵۸ –
۱۵-۳- اشکال برنامه ریزی   – ۶۰ –
۱۶- ۳- طرحهای شهرسازی در ایران:   – ۶۱ –
۱۷- ۳- سرانه و تراکم زمین شهری:   – ۶۵ –
۱۸- ۳- عوامل گسترش شهرها:   – ۶۹ –
۱۹- ۳- الگوهای توسعه فیزیکی شهری:   – ۷۰ –
۲۰-۳- نتیجه گیری ازفصل سوم:   – ۷۳ –
۱- ۴- موقعیت استان آذربایجان شرقی:   – ۷۴ –
۲- ۴- مورفولوژی و اوضاع طبیعی استان:   – ۷۵ –
۳- ۴- ویژگی های عمده جغرافیایی واقلیمی شهرستان شبستر:   – ۷۵ –
۴-۴- موقعیت و وسعت شهرستان   – ۷۵ –
۵-۴- توپوگرافی منطقه   – ۷۷ –
۶- ۴- اقلیم   – ۷۹ –
۷- ۴- حوزه های آبریز شبکه رودخانه ها   – ۸۱ –
۸ – ۴- بررسی و شناخت شهروایقان:   – ۸۱ –
۹- ۴- وجه تسمیه وایقان:   – ۸۷ –
۱۰- ۴- کلیماتولوژی منطقه وشهر وایقان:   – ۹۰ –
۱۱- ۴- پراکندگی خاک در شهر وایقان:   – ۹۲ –
۱۲- ۴- پوشش گیاهی وایقان:   – ۹۳ –
۱۳ – ۴- هیدرولوژی منطقه و شهر وایقان:   – ۹۶ –
۱۴- ۴- آب های زیر زمینی (چشمه ها – قنات ها – چاه ها):   – ۹۷ –
۱۵ – ۴- اتصال به شبکه موجود:   – ۱۰۱ –
۱۶ – ۴- نحوه دفع آبهای سطحی و منابع آب شهر:   – ۱۰۲ –
۱۷- ۴- نوع اراضی:   – ۱۰۲ –
۱۸- ۴- جهات توسعه شهر در گذشته   – ۱۰۳ –
۱۹- ۴- موقعیت و وسعت شهر   – ۱۰۳ –
۲۰- ۴- رطوبت نسبی   – ۱۰۴ –
۲۱- ۴- در مورد گسل و زلزله شهر وایقان:   – ۱۰۵ –
۲۲ – ۴- خصوصیات اجتماعی و جمعیتی شهر   – ۱۰۸ –
۲۳-۴- خصوصیات فرهنگی جمعیت   – ۱۱۹ –
۲۴- ۴- ویژگی های اقتصادی شهر وایقان:   – ۱۲۰ –
۲۵-۴- تصویر کلی فعالیت های اقتصادی شهر (در زمینه تجارت، صنعت، کشاورزی و خدمات)   – ۱۲۱ –
۲۶- ۴- بررسی وضع توپوگرافی شهر وایقان:   – ۱۲۶ –
۲۷- ۴- جهات توسعه شهر گذشته:   – ۱۲۷ –
۲۸- ۴- روند گسترش و مراحل توسعه آن   – ۱۲۸ –
۲۹- ۴- نتیجه گیری   – ۱۳۱ –
۱- ۵- مقدمه:   – ۱۳۲ –
۲- ۵- موانع، امکانات و سامان دهی توسعه فیزیکی شهر وایقان   – ۱۳۲ –
منابع و مآخذ :   – ۱۳۸ –

منابع و مآخذ :

۱-        آسایش حسین ۱۳۷۷ اصول و روشهای برنامه ریزی ناحیه ای انتشارات دانشگاه پیام نور

۲-       احمدیس، حسن ( ۱۳۷۶، سلسله مراتب شهری، مبانی نظری، نظام شهری انتشارات وزارت کشور

۳-        باسته ژان و درزیرنارد ۱۳۷۰ شهر ترجمه علی اشرافی تهران انتشارات دانشگاه تهران هنرهای زیبا

۴-        بحرینی، حسین ( ۱۳۷۵ ) فرآیند طراحی شهری، تهران انتشارات دانشگاه تهران

۵-        بحرینی حسین ۱۳۷۷ فر آیند طراحی شهری انتشارات دانشگاه تهران

۶-        پایلی یزدی، محمد حسین و رجبی سناجردی، حسین ( ۱۳۷۲ )، نظریه های شهری و پیرامون تهران. انتشارات سمت چاپ اول.

۷-        پور محمدی، محمد رضا ( ۱۳۷۹ )، برنامه ریزی مسکن، تهران، انتشارات سمت

۸-        پور محمدی، محمد رضا ( ۱۳۷۵ )، ( برخی ملاحظات برنامه ریزی و طراحی در بافت فیزیکی مجتمع های مسکونی ). نشریه دانشگده ادبیات تبریز شماره ۱۶۰ و ۱۶۱

۹-        پور محمدی، محمد رضا ( ۱۳۸۲ )، برنامه ریزی کار برای اراضی شهری، تهران، انتشارات سمت

۱۰-    مایکل تودارو ۱۳۷۷ توسعه اقتصادی در جهان سوم ترجمه غلامعلی فرجادی

۱۱-    حبیبی، سید حسن ( ۱۳۷۵ ) از شار تا شهر، تهران، انتشارات دانشگده تهران

۱۲-    حسین زاده دلیر، کریم ( ۱۳۷۱ ) تکنیک و اصول برنامه ریزی شهری، جزوه درسی دانشگاه علوم انسانی و اجتماعی،  دانشگاه تبریز

۱۳-  حسین زاده دلیر کریم ( ۱۳۸۰ ) برنامه ریزی ناحیه ای، انتشارات سمت

۱۴-  حسین زاده دلیر کریم ۱۳۷۳ تکنیک و اصول برنامه ریزی شعری دانشگاه علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز

۱۵-  دریو ماکس ( ۱۳۷۸ ) جغرافیای انسانی ( جلد ۲ ) ترجمه سیروس سهامی، تهران انتشارات رایزن.

۱۶-  رضویان، محمد تقی ( ۱۳۸۱ )، برنامه ریزی کاربری اراضی شهری تهران، انتشارات مشی چاپ اول

۱۷-  رهنمایی، محمد تقی ( ۱۳۷۱ )، مجموعه مباحث و روش های شهر سازی، جغرافیا، تهران، انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات شهر سازی و معماری ایران، چاپ دوم.

۱۸-  رهنمایی، محمد تقی، ( ۱۳۶۹ ). مجموعه مباحث و روشهاب شهر سازی جغرافیا. وزارت مسکن و شهر سازی.

۱۹-  زنجانی، حبیب الله ( ۱۳۶۳ )، جمعیت و شهر نشینی در ایران، جلد اول، مرکز مطالعات و تحقیقات شهر سازی معماری ایران.

۲۰-  زنجانی، حبیب الله ( ۱۳۷۶ )، راهنمای جمعیت شهرهای ایران معاونت برنامه ریزی مرکز آمار ایران

۲۱-  زنگی آبادی ۱۳۷۱ جغرافیا و برنامه ریزی شهری کرمان مرکز انتشارات کرمان چاپ اول

۲۲-  سازمان هواشناسی کشور، سالنامه هواشناسی، ایستگاه سینپوتیک تبریز.

۲۳-  سعید نیا، احمد ( ۱۳۷۸ )، کتاب سبز.و جلد چهارم. نظام مراکز شهری و فضاهای مسکونی، مرکز مطالعات. برنامه ریزی شهری وزارت کشور

۲۴-  سعید نیا احمد ۱۳۸۳ کاربری زمین انتشارات شهراریها و دهیاریها کشور

۲۵-  سلطان زاده، حسین ( ۱۳۶۴ ) مقدمه ای بر تاریخ شهر و شهر نشینی در ایران، تهران، نشر آبی.

۲۶-  سلطانزاده حسین ( ۱۳۷۰ ) مقدمه ای بر تاریخ شهر نشینی در ایران تهران، امیر کبیر. چاپ چهارم.

۲۷-  شالین کلود ( ۱۳۷۲ ) : دینامیک شهری یا پویایی شهرها، ترجمه اصغر نظریان، مشهد، انتشارات آستان قدس.

۲۸-  شکوئی حسین. ( ۱۳۷۴ )، جغرافیای کاربری. مکتبهای جغرافیایی، انتشارات آستان قدس رضوی.

۲۹-  شکویی، حسین ( ۱۳۶۵ )، اکولوژی شهر، جغرافیای اجتماعی شهری. انتشارات جهاد دانشگاهی تهران.

۳۰-  شکوئی، حسین ( ۱۳۸۷ ) دیدگاههای نو در جغرافیای شهری، تهران انتشارات سمت.

۳۱-  شیعه اسماعیل ( ۱۳۷۳ )، مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری. چاپ چهارم انتشارات علم و صنعت.

۳۲-  شیعه، اسماعیل ( ۱۳۷۸ ) مقدمه ای بر برنامه ریزی شهری، تهران انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.

۳۳-  شیعه، اسماعیل ( ۱۳۷۸ )، با شهر و منطقه در ایران. انتشارات دانشگاه علوم و صنعت ایران.

۳۴- شیعه، اسماعیل ( ۱۳۸۰ )، مقدمه ای بر مبانی برنامه ریزی شهری انتشارات دانشگاه علوم و صنعت ایران

۳۵- شیعه اسماعیل ۱۳۸۴ با شهر و منطقه در ایران

۳۶- طرح هادی شهر وایقان

۳۷-  عزیرپور، ملکه ( ۱۳۷۵ )، توان سنجی محیط طبیعی و توسعه فیزیکی شهر تبریز، پایان نامه دکتری جغرافیای انسانی، دانشگاه تربیت مدرس

۳۸-  علیخانی بهلول ۱۳۷۴ آب و هوا ایران انتشارات پیام نور

۳۹-  فرید، یدالله ( ۱۳۶۸ )، جغرافیا و شهرسازی، انتشارات دانشگاه تبریز

۴۰ – مجتهد زاده، غلامحسین ( ۱۳۷۷ )، برنامه ریزی شهری درایران، تهران،دانشگاه پیام نور، چاپ دوم

۴۱- محمودی، فرج الله ( ۱۳۷۶ )، ژئومرفولوژی ساختمانی، انتشارات پیام نور

۴۲- مزینی، منوچهر ( ۱۳۸۱ )، مقالاتی در مورد شهر و شهرسازی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران

۴۳- مشهدی زاده، دهاقانی ( ۱۳۷۸ )، تحلیلی از ویژگیهای برنامه ریزی شهری در ایران، تهران انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.

۴۴ – موسویان، محمد رضا ( ۱۳۶۷ )، اصول و مبانی معماری و شهر سازی. مرکز مطالعات شهر سازی و معماری وزارت مسکن، چاپ اول

۴۵ – مشهدیزاده ناصر ۱۳۷۳ تحلیلی از ویژگیهای برنامه ریزی شهری در ایران انتشارات علم و صنعت

۴۶- هادیلی، بهمن ( ۱۳۷۴ )، توسعه فیزیکی شهرها، جزوه درسی مقطع کارشناسی دانشگاه علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز.

۴۷ – هاشمی، فضل الله ( ۱۳۷۷ )، حفظ زمین های کشاورزی و باغها در طرح ریزی تهران، مرکز مطالات و تحقیقات شهر سازی و معماری ایران.

۴۸ – هوشیار، حسین ( ۱۳۸۱ )، برنامه ریزی توسعه فیزیکی شهرهای میانه اندام پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه تبریز.

چکیده:

شهر وایقان یکی از شهرهای استان اذر بایجان شرقی در منطقه شبستر می باشد که از سال ۱۳۷۲ تبدیل به شهر شده است.

بیشتر تحقیقات به عمل آمده در منطقه اختصاص به طرحهای هادی شهر می باشد. توسعه فیزیکی شهر ها فرآیندی پویا و مداوم است که طی آن، محدودیت فیزیکی شهر ها، به صورت افقی و عمودی، گسترش       می یابند. این پایان نامه به بررسی روند توسعه فیزیکی شهر وایقان طی ادوار گذشته و تعیین عوامل موثر در توسعه و سازماندهی آن می پردازد. برای رسیدن به این امر در گام نخست به بررسی روند توسعه شهر وایقان از سال های قبل از انقلاب تا سال ۱۳۸۸ شمسی و طرحهای توسعه آن اشاره شده است.

از اهداف اصلی این تحقیق می توان به عوامل و موانع و محدودیت هایی که در مسیر گسترش فیزیکی و توسعه شهر، دخالت دارد اشاره نمود. فرضیه اصلی در رساله که در بعد کلی مطرح می شود، موانع و محدودیت های طبیعی در راستای گسترش فیزیکی شهر موثر واقع شده است.

فرضیه دیگر محدودیت های انسان ساخت در گسترش و توسعه شهر وایقان چه نقشی ایفا نموده است. در آزمون فرضیه اول،‌باید اذعان کرد که شهر وایقان به خاطر داشتن کوره های آجرپزی که نزدیکی شهر و همجواری باغات و اراضی کشاورزی و زراعتی و پایین بودن سطح آب زیر زمینی، از نقاط و عدم توسعه ی شهری در کالبد فیزیکی به صورت اعم بشمار می رود. آزمون فرضیه دوم نیز، در مورد موانع محدودیت های انسان ساخت که در توسعه فیزیکی، شهر نقش ایفا کند. می توان در این مورد اشاره کرد: خطر آهن تبریز – وان       (ترکیه) پادگان نظامی نیرو هوایی – کوره های آجر پزی – اراضی کشاورزی که شهر را از طرفین تهدید می کند اشاره کرد. برای از بین نرفتن باغات و اراضی کشاورزی اطراف شهر، باید مراقب بود.تا از این راه به سیمای شهر خدشه ای وارد نشود.

در گام بعدی، به مکان گزینی و تعیین جهات توسعه شهر وایقان پرداخته شده است. در این مرحله براساس درجه بندی و تقسیم بندی شاخص های موثر در توسعه فیزیکی شهر و با ترکیب و تلفیق این شاخص ها. اراضی مناسب برای توسعه آتی شهر، مشخص گردیده است. با توجه به نتایج حاصله، جهات شمال  و شمال غربی  و – شهر برای توسعه آتی مناسب می باشند. در خاتمه به ارزیابی اجتماعی، اقتصادی و تحلیل و سنجش از وضعیت کلی شهر که در توسعه آتی آن سهم بسزایی را داراست اشاره شده است.

مقدمه:

توسعه فیزیکی و رشد جمعیتی شهرهای ایران تا چند دهه پیش دارای افزایش هماهنگ و متعادل بود. با بروز تحولات جدید، شهر ها به سرعت تغییرات و دگرگونی هایی را پذیرفتند. این دگر گونیها به شکل افزایش سریع جمعیت و گسترش فیزیکی شتاب آمیز شهرها به صورت نا متعادل و ناهماهنگ بوده است. اگر چه شهر ها دارای گسترش فیزیکی وسیعی بوده اند اما در قالب این گسترش فیزیکی سریع نیز تعادل برقرار نبوده و سطح زیر ساخت های شهری و اختصاص زمین در پیرامون های شهری مناسب به هر یک، تناسب معقول و منطقی برقرار نبوده است.

شهرهای کوچک و میانی به لحاظ نقش و ساختار خود و جمعیت کمتر فشار کمتری بر محیط زیست و منابع طبیعی وارد می کنند. ضمن ایجاد کمترین آلودگی زیست محیطی در خود و محیط های اطراف اغلب شرایط پایداری را در نحو میزان بهره برداری از منابع و سازگار با شرایط طبیعی ارائه می دهند کنترل و نظارت مداوم نیز در آنها تا حدی میسر می گردد با توجه به مسئله رشد بی رویه جمعیت و رشد شهر نشینی سریع ناشی از چالش های اقتصادی و محدودیت منابع طبیعی رشد و توسعه شهرها ی کوچک می تواند نقش بسیار موثری در توسعه شهری ایفا کند.

توسعه پایدار شهری به عنوان جزیی از توسعه پایدار ملی بر پایه استفاده معقول از منابع طبیعی (آب و زمین و    هوا…..) امکان پذیر است و توسعه شهری به عنوان جزیی از سیاست ها و توسعه ملی می تواند و باید در خدمت رشد اقتصادی و تامین عدالت اجتماعی قرار گیرد.

به دنبال توسعه زندگی شهری، افزایش تعداد شهرها و جمعیت شهر نشین کنترل و کادر بندی فضای شهری موجب تغییرات فیزیکی بافت ساختمان شده و بالاخره تعیین حدود و مرزهای فضای شهری حوزه های نفوذ شهرها در برنامه ریزی شهری مورد توجه قرار گرفته است. مسلماً از آنجا که شهر انعکاس و تصویر ی از مجموعه عوامل اجتماعی – اقتصادی یک جامعه به هم پیوسته در یک قلمرو جغرافیایی است لزوماً تغییرات ظاهری بافت شهری و رشد آن در تبعیت از مجموعه عوامل بخصوص مکانیزمهای تصمیم گیری، سیاست شهری، رفاه اجتماعی و بهبود زندگی انسان شکل خواهد گرفت و شکل گیری های جدید در راستای عوامل فوق تحقق خواهد یافت.

بعلاوه در طول دهه ی اخیر برخورد نیروهای اقتصادی و اجتماعی و افزایش جمعیت، ضمن تغیییر نوسازی فضای ساختمان شده ی شهری، نواحی اطراف را نیز در مقیاس وسیع باسیمای کاملاً جدیدی از شهر سازی مدرن به فضای کالبدی شهر افزوده است به این ترتیب تعادل و پیوستگی فضای کالبدی و نقش عناصر مهم آن در هم شکسته است. بنابراین محتوای کلی شهر ها به تدریج تغییر یافته و با گذشت زمان، توسعه اقتصادی تصمیم گیری ها و برنامه ریزی های مستمر در شکل یابی شهر ها نقش مهمی ایفا می کنند (شالین کلود ۱۳۷۲- ص: ۷- ۸)

افزایش جمعیت فصلی از اوایل اردیبهشت تا مهر ماه که نیروی کار از نواحی اطراف و شهرهایی همچون: مهاباد، بوکان، پیرانشهر، سردشت و سقز، بانه و… و ضمناً از شهرهای اطراف منطقه شبستر برای جذب و کار در کوره های آجرپزی مهاجر قبول می کند و کوره های آجر پزی بسیار حائز اهمیت هستند از نظر اقتصادی و اجتماعی و در اقتصاد منطقه شبستر (اعم از کسبه  و اصناف) ضرورت خاص خود را دارد مردم وایقان بیشتر مدیریت کوره ها را بر عهده دارند و در آینده  انتظاری می رود با صنعتی  کردن کوره ها و گاز کشی به آنها راه ترقی و اقتصاد هموار شود و برنامه مشخصی داشته باشند برای جذب نیروی انسانی و کارگر ارزان قیمت در کوره ها و شهر وایقان.

بعد از ذکر مختصری در مورد موضوع مورد بحث،  این فصل حاوی اطلاعات در مورد بیان مسئله،اهداف تحقیق و همچون روش گرد آوری اطلاعات می باشد و همچنین محدودیت ها و مشکلات تحقیق را نیز بیان می کند.

۱-۱- مراحل تحقیق

۱-۱-۱-  بیان مسئله:

شهرنشینی پدیده تازه ای نیست. تاریخ شهر نشینی در ناحیه بین النهرین و در تمدن سومری به سه هزار سال قبل از میلاد می رسد.

رشد و توسعه ی شهرها بر اثر حوادث مختلف در تمام ادوار تاریخی دارای افول و صعود بوده است. آنچه که اساس شهر نشینی بسط و توسعه شهرها را بیان می کند به قرن هجده میلادی باز می گردد که به عصر انقلاب صنعتی شهرت دارد (شیعه اسماعیل ۱۳۸۲ ص:۱۴)

به دنبال توسعه صنعت و رشد سریع جمعیت ما شاهد ظهور و گسترش شهرهای بزرگ و متراکم و هجوم روستائیان به سوی مراکز صنعتی و بنا در تجاری هستیم که تا پیش از انقلاب صنعتی سابقه نداشته است. به طور کلی عوامل و نیروهایی که فضای کالبدی شهر همواره تحت تأثیر آن قرار دارند. در طی زمان با تغییرات و پیشرفتهای اجتماعی – اقتصادی شهر را نیز فراهم می آورد. اولین گام در هر پژوهش انتخاب و شناخت دقیق مسئله است مسائل معمولاً از احساس مسئولیت و یا نیاز به دانش (آگاهی) بیشتر سرچشمه می گیرند. یک مسئله پژوهشی مناسب یک موقعیت مرتبط در جغرافیاست که به منظور انجام مطالعات فشرده توصیف تحدید بر آن تاکید می شود.

تراکم بیش از اندازه جمعیت، تمرکز فعالیت ها و فراوانی ساخت و ساز، رشد و گسترش فیزیکی کانون شهری، تخریب اکوسیستم های طبیعی را در پی داشته است. هر چند توسعه ی شهر در کشور های صنعتی، در قرون گذشته به آرامی صورت گرفته است اما در کشورهای در حال توسعه بعد از جنگ جهانی دوم و شهرهای جهان سوم باشتاب و سرعت بیشتری از شهرهای ممالک صنعتی توسعه می یابند (شکونی ۱۳۶۵ ص: ۱۷۶)

طی دهه های اخیر، رشد جمعیت شهر وایقان، در سال ۱۳۶۵ معادل ۳۱۰۰ بوده که در سال ۱۳۷۵ با نرخ رشدی معادل ۲ درصد به ۴۰۰۰ نفر رسیده است، با ادامه این روند جمعیت شهروایقان در سال ۱۳۸۵ براساس طرح هادی شهر معادل ۴۳۱۵ نفر و در سال ۱۳۸۷ با جمعیت ۴۷۰۰ نفر افزایش پیدا کرده است.(طرح هادی شهر وایقان)

در چند دهه اخیر به دنبال تحولات اجتماعی – اقتصادی و سیاسی کشور ما، شهرهای ایران  دچار تحولات چشمگیری شده اند رشد سریع جمعیت شهری ناشی از مهاجرت روستا به شهر، توسعه فیزیکی شتابان و بی رویه و اضافه شدن مناطق و محله های جدیدی به محدوده شهرها، گسترش شتابان مشاغل خدماتی –بازرگانی و تحول بافت کالبدی تحت تأثیر شهر سازی از جمله این تحولات بوده است. توسعه فیزیکی شهرها فرآیندی پویا و مداوم است. که طی آن محدود فیزیکی شهر و فضاهای کالبدی آن به صورت عمودی و افقی گسترش می یابند. اگر این روند برنامه ریزی باشد. مشکلات متعددی را موجب خواهد شد بنابراین همه جانبه علل و عوامل توسعه فیزیکی شهری بویژه در دهه ی اخیر همراه با ارزیابی الگوی توسعه بانگرش علمی و نقاط مثبت و منفی آن را در ارتباط مسائل شهر از مهمترین مسائل هستند که باعث می شود مورد بررسی و شناسایی قرار گیرند.

۲-۱-۱-۱- اهداف تحقیق:

  هدف این پژوهش علمی، کشف واقعیت ها و برقرار کردن رابطه ی میان آنها و تبین شرایط ورویداد هاست. این تبیین  باید به نحوی صورت گیرد که به یک رشته تصمیمهای منطقی منجر شود، تا در صورت امکان بتوان براساس آن پیش بینی رویداد ها پرداخت (حافظ نیا:۱۳۷۷  )

در این پژوهش رشد جمعیت و به دنبال آن، توسعه ی فیزیکی شهر، مساله تنظیم و هدایت حجم عظیم توسعه را در زمان حال و برای  دهه های آتی مطرح ساخته است و نیاز به ایجاد شرایط اقتصادی و اجتماعی برای نسل های آینده را به عنوان مساله ای ملی در آورده است. شهر نشینی گرایش و روند رو به رشدی است و آنچه که در این رونداهمیت دارد هدایت صحیح جریان و حل مسائل ناشی از آن است. با توجه به اینکه تحقیق حاضر در زمره تحقیقات کاربردی – توسعه ای می باشد و هدف آن بررسی کمیت  پتانسیل لازم جهت توسعه فیزیکی کلی شهر وایقان و مراحل گسترش شهر و عوامل موثر در گسترش شهر می باشد با توجه به این مسائل هدف از انجام پژوهش حاضر عبارتنداز:

۱-مشخص کردن جایگاه شهر وایقان در منطقه شبستر (ارونق و انزاب)

۲- بررسی و نقد توسعه فیزیکی شهر وایقان

۳- شناسایی موانع و محدودیتهای موثر بر توسعه ی کالبدی شهر از قبیل (طبیعی – انسان ساخت) که در مسیر توسعه فیزیکی شهر وایقان تأثیر گذار می باشند.

۴- شناسایی فرایند رشد و توسعه شهر وایقان به عنوان بخشی از روند شهرنشینی در ایران.

۳-۱-۱- اهمیت و ضرورت تحقیق:

به مجموعه ای اطلاعاتی که مشخص می کند نتایج این تحقیق تا به چه حد برای دیگران مفید ومؤثر خواهد بود اهمیت تحقیق گفته می شود (نادری ۱۳۶۹، ص:۱۰) اهمیت این تحقیق به این خاطر است که بتوان برای توسعه آتی شهر طرحی مدبرانه و آگاهانه ارائه داد تا در آینده مشکلاتی همچون مشکلات امروزی حادث نشود.

۴-۱-۱- فرضیه های تحقیق:

فرضیه یک تصور گمان یا حدس آگاهانه درباره نتایج احتمالی تحقیق است فرضیه یک راه حل فرضی ریا نظریه است که باید ثابت شود و جواب معقول مساله تحقیق ارائه کند ۰ علیجانی ۱۳۷۴ ص: ۱۷۴)

فرضیه های پژوهش حاضر عبارتنداز:

۱-توسعه کالبدی شهر وایقان با توجه به محدودیتهای فیزیکی و انسان ساخت کند شده است

۲- عامل مهاجرت در رشد جمعیت وایقان تأثیر داشته است

۳- کوره های آجر پزی از یک سو در جذب مهاجرین موثر بوده و از سوی دیگر خود مانع توسعه فیزیکی شهر است

۵-۱-۱- پیشینه تحقیق:

در اغلب شهرهای کوچک که سرعت رشد آنها با عنایت به روند مهاجرتهای روستای شهر بیشتر شده – عدم وجود تمهیدات برای برنامه ریزی دقیق مسکن و دیگر کاربیها موجب نابودی اراضی حاصلخیز حاشیه شهر ها گشته و ضمن تأثیر منفی روی فعالیتهای کشاورزی به ایجاد مشکلات عدیده در شهرهای یاد شده است. افزایش قیمت زمین کمبود آب، عدم تطابق عرضه و تقاضای مسکن بعنوان عواملی مطرح هستند که گر یبانگیر اکثر شهرهای کوچک منطقه شده اند. تحقیق حاضر با بررسی سوابق مطالعاتی موضوع که عبارتنداز تحقیقات اساتید دکتر حسین زاده دلیر در طرح های هادی اکثر شهرهای کوچک استان و دکتر پور محمدی در تالیفات مربوط به کار بری اراضی و موضوع مسکن مطرح گشته به پروژهای و فعالیتهای ارگانها و نهادها استناد خواهد شد که بعنوان سابقه تحقیقات در دسترس هستند.

۶- ۱ – ۱- نوع و روش تحقیق:

شیوه تحقیق در برنامه ریزی شهری و شهرسازی  به معنای تبین حرکت در جهت رسیدن به حقایق مربوط به ساخت و توسعه شهر است (معطوف ۱۳۶۷ ص: ۴۱)

روش بررسی تحقیق، توصیفی – تحلیلی است. نوع تحقیق کاربردی – توسعه ای است و محدوده مورد مطالعه، شهر وایقان است. برای انجام این تحقیق سه مرحله اساسی مورد توجه قرار گرفته است، مرحله نخست از طریق مطالعه کتابخانه ای نسبت به جمع آوری اطلاعات مورد نیاز تحقیق انجام گرفت و در این زمینه از سایت های علمی و اطلاعاتی نیز استفاده بعمل آمده است. در این رابطه اطلاعات و آمارهای مورد نیاز از آمارنامه و     سالنامه های آماری مرکز ایران جمع آوری شد. در مرحله دوم با استفاده از مطالعات میدانی نسبت به تکمیل اطلاعات از طریق مشاهده، مصاحبه و تصویر برداری اقدام گردید. در مرحله سوم با ارزیابی پتانسیل های اقتصادی، اجتماعی کالبدی شهر و تلفیق لایه های مختلف اطلاعاتی پرداخته شد و ضمن بررسی توسعه فیزیکی شهر در ادوار گذشته جهات بهینه توسعه شهر حاصل شد. برای انجام این پژوهش از نرم افزارهای EXCEL , AUTOCAD استفاده بعمل آمد.

روش شنسی در معنی و مفهوم متدولوژیک خود شاخه ای از منطق محسوب می گردد که درست فکر کردن را به محقق یاد داده و او را از گنج اندیشی باز می دارد و در راه رسیدن به حقایق رهنمون می سازد. ولی در مفهوم خاص خود، در مجموعه روش و وسایلی که در هر شاخه علمی جهت رسیدن به اهداف خود آنها را به خود می گیرد و به عبارتی دیگر هر شاخه علمی شگردها و روشها و آمالی را در ارتباط با ماهیت خود برای تجزیه و تحلیل و بررسی فرضیه های خود مورد استفاده قار می دهد که راه رسیدن به اهداف خود را به صرف تمرین و دقت و هزینه و… هموار نماید (جوان، ۱۳۸۰)

جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای کتب، مقالات، نقشه ها و نشریه ها و مجله و… انجام گرفته است علاوه بر این موارد کسب اطاعات به صورت شفاهی از مسئولان واحد های مختلف صورت گرفته است.

به طور کلی می توان مراحل تحقیق را به شرح ذیل خلاصه کرد ۱- شناخت وضع موجود ۲- تجزیه و تحلیل اطلاعات ۳- ارائه طرح و پیشنهادها ۴ – تعیین اهداف

۷-۱-۱- مشکلات و محدودیت های تحقیق:

در مراحل مختلف اجرای هر طرح، پروژه و پژوهش اصولاً مشکلات فراوانی پیش رو پژوهش گر نمایان        می شود که برخی از این مسائل را پژوهشگر می تواند در کنترل خود داشته باشد و از اثرات منفی آنها در مراحل مختلف تحقیق جلوگیری نماید که می توان به مواردی مثل  کمبود فرصتهای تحقیقاتی –عدم منافع و مأخذ را اطلاعات کافی راجع به موضوع مورد مطالعه –به روز نبودن مربوط به کارهای مطالعاتی و علمی سطوح کشور در مورد شهرهای کوچک – ضد و نقیض بودن اطلاعات بدست آمده از منابع گوناگون که خود از مشکلات اساسی بوده و پژوهشگر را در مراحل مختلف با مشکلات عدیده ای مواجه می نمود.

۸ – ۱-۱- کار برد نتایج تحقیق:

نتایج این تحقیق می تواند الگوی مناسب در فهم مسائل پیچیده و در حال تغییر شهر ارائه دهد. و علاوه بر شناسایی عوامل موثر بر توسعه فیزیکی شهر وایقان می تواند الگوی از این نوع مطالعات در کشور ارائه کند و همچنین می تواند به عنوان ابزاری در اختیار مدیران و برنامه ریزان مرتبط با امور شهری قرار گیرد تا برای پیش بینی توسعه آینده شهر، تمام فاکتورهای موثر در شهر را در نظر داشته باشد.

 در فصل گذشته به بیان مسئله و مشکلات و محدودیتهای تحقیق و اهداف آن پرداختیم و در این فصل              می خواهیم معانی و مفاهیم کلیدی در مورد این مسأله و همچنین سعی خواهیم کرد تعاریف مختلف توسعه و رشد و… بفهیم و نظریه های تحولات فیزیکی را مطرح کنیم و از طرح های مختلف شهری و در آخر نیز از نگرش سیستمی در جغرافیا و برنامه ریزی شهری بحث خواهیم کرد.

۱- ۲- رشد شهری:

رشد شهری، گسترش خودرو و بی رویه شهرکها و مناطق مسکونی و افزایش غیر اصولی و نابرابر سطوح مختلف شهری است در واقع این مسئله را می توان از یک سو جمعیت و از سوی دیگر ساختمان سازی صرف بدون توجه به احتیاجات مورد نیاز در حال و آینده و به عبارتی افزایش کاربری مسکونی و تخصیص حداقل سرانه ها و فضاها به سایر کاربری ها دانست و به آن پیشی گرفتن رشد بر توسعه یا تقدم مقیاس بر عملکرد و برتری کمیت بر کیفیت نام برد (مشهدی زاده دهاقانی ۱۳۸۱ ص: ۲۴۴).

۲ – ۲- توسعه:

تغییرات در شکل و محتوای زندگی بشر را توسعه می گویند. مفهوم توسعه را از دیدگاه و در دو بعد: بعد نظری- فلسفی،  بعد عینی- کاربردی.

الف – توسعه بر خلاف رشد که جنبه کمی دارد، حاوی جنبه های کیفی و کمی است.

ب- توسعه مفهوم مطلق ندارد بلکه خصلتی بینی است و در مقایسه با زمان و مکان مشخصی معنا می یابد.

ج- توسعه سیستمی درون زا دارد و در عین حال همچون قوانین اجتماعی دیگر نمی تواند با دخالت آگاهانه انسان تعیین شود. صرف نظر از جنبه نظری فلسفی، توسعه در هر مرحله از تحول و تکامل (جامعه) مفهوم  عینی –کاربردی دارد، علاوه بر بهبود در میزان تولید و افزایش درآمد شامل دگرگونی اساسی در ساختارهای نهادی اجتماعی اداری فرهنگی و همچون سوگیریهای عمومی مردم است. توسعه در این مفهوم عادات، رسوم و عقاید مردم را نیز در بر می گیرد. مهمترین ویژگیهای توسعه در مفهوم عینی – کاربردی عبارتند از:

تهیدستان به عنوان محور توسعه، اهمیت دادن به نقش اصلی اکثریت افراد جامعه توسعه در مفهوم جدید، تأمین اعتماد به نفس مردم و کاهش فقر لایکانی و تعدیل ثروت و درآمد و افزایش رفاه اجتماعی، تأمین شرایط و مشارکت مردم، تأمین آزادیهای اجتماعی بیشتر، توسعه دموکراسی  بازسازی منش مستقل انسان.

۳- ۲- توسعه شهری:

در قالب شهر سازی به عنوان اقدامی از پیش اندیشیده شده برای سکونت انسان سابقه ای طولانی دارد. در نیمه اول قرن سرمایه داری و انقلاب صنعتی تغییرات برجسته ای در ساختمان شهر به خصوص در شمال غربی اروپا به وجود آوردند و جمعیت بسیاری به محله های قدیمی روی آوردند و کارخانه ها افزایش یافتند و شهرها به وجود آمدند که به آنها شهرهای بیمار می گفتند (همایونی ۱۳۷۴ ص: ۱۹).

اولین کسانی که برنامه ریزی جامع شهری را پایه ریزی کردند عمدتاً مسئولان و اصلاح گرانی بودند که با مقررات بهداشتی و کارهای عمومی سر و کار داشتند. در روند توسعه شهری برای بهبود شرایط به صنعتی شدن در ابتدا دو راه حل مختلف انتخاب شد.

گروهی از متفکران که اصطلاحاً که به آنها ایده آل گرا می گفتند مانند لوئن و سیمون و فوریه پرچمدار نظریه تکامل شهرسازی و تغییر بنیادی آن بوند و برخورد آنها با شهر بر اساس روشهای جدید زندگی اجتماعی کاملاً تئوریک بود. سایر متفکران می کوشیدند مسائل را به طور انتزاعی و مجزا و بدون احتیاج به تغییر بنیاد حل کنند بر این اساس مکتب فکری دوم که عمدتاً متعلق به بخش خصوصی بود و با افکار لیبرال دولتی مطابقت می کرد شکل گرفت. جنبش باغ شهر در انگلستان با تشکیل گروههای داوطلب و سایر مؤسسات ساختمان برای یافتن خانه های کارگری و خانه های صد طبقه برای گروههای کم درآمد در تعالی این تفکرات انجام پذیرفت (پور محمدی ۱۳۷۵).

۴ – ۲ – توسعه فیزیکی شهر:

توسعه می تواند در دو مدل صورت گیرد: یکی به صورت افقی و دیگری به صورت عمودی، در دوران گذشته که جمعیت شهرها بسیار اندک بود و قیمت زمین شهری در حد پایین، توسعه شهری از حیث فیزیکی به صورت افقی بود. ولی با افزایش جمعیت شهرها و توسعه شهر نشینی به ویژه بعد از تشکیل کنفرانس سیام و متعاقب آن کنفرانس آتن که به منشور آتن در تاریخ معماری و شهرسازی مشهور گردید، توسعه شهرها به صورت عمودی گردید. در این فرآیند آسمان خراش ها، برج ها احداث آپارتمانهای بلند مرتبه، فرم شهرنشینی به شکل عمودی در آمد. از این رو چنین به نظر می رسد که به لحاظ افزایش جمعیت شهرها ناشی از مهاجرت بی رویه از نقاط روستایی و ناحیه های کم درآمد، توسعه عمودی شهر الگویی منطقی است. در فرآیند کاربری اراضی شهری، از آنجایی که زمین از حالت « ایستاتیک » برخوردار است درحالیکه از حالت پویایی و دینامیک برخوردار است. به موازات افزایش جمعیت شهری تنها مساحت زمین شهری از طریق مورفولوژی زراعی روستاها و مرزهای دهشهر تأمین می شود. بدین سان دو پارامتر مذکور یک رابطه ای ناهمگن وجود دارد بدین معنا که با افزایش جمعیت شهری یک نوع تراکم در ساختارهای سکونتگاههایی ایجاد می شود و ترجیح داده می شود شهرها با بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده بتواند ضمن غلبه بر کمبود زمین مورد نیاز، از توسعه بی رویه شهر به نقاط دیگر ممانعت به عمل آورند. (والایی: ۱۳۸۷ /ص:  ۱۵۶)

بنابراین توسعه عمودی، بهترین الگو جهت پاسخگویی بر ازدیاد جمعیت شهرهاست که این وضعیت در اکثر شهرهای بزرگ و نواحی متروپل بیشتر مشاهده می گردد.

۵ – ۲ – انواع توسعه فیزیکی شهرها:

۱- توسعه متصل به شهر   ۲- توسعه منفصل با فاصله ای که امکان اتصال آن در محدوده زمان مشخص به شهر محتمل باشد.   ۳ – توسعه منفصل با فاصله ای که امکان اتصال آن محتمل نباشد.

۶-۲- نظریه های تحولات فیزیکی شهرها

رشد و توسعه بیرونی شهرها: توسعه فیزیکی یک ناحیه مستلزم توسعه ناشی از رشد جمعیت و توزیع مجدد فعالیت ها در داخل آن است. میزان زمین مورد نیاز در واحد زمان برای پاسخ گو بودن به توسعه بیرونی یک شهر به اندازه ناحیه شهری، درجه رشد آن میزان تقاضا به حومه ها و تراکم توسعه جدید در هر دوره به زمان بستگی دارد.

در مفهوم جمعیتی، رشد شهری در یک کشور، انعکاس از نسبت جمعیت شهر نشین و میزان رشد طبیعی  جمعیت شهری و میزان مهاجرین خواهد بود. شهرنشینی از پیوند فرآیندهای تجمعی و چرخه ای رشد ایجاد می شود. رشد شهرها به سه صورت خود را نشان می دهد:  صورت اول: وجه فضایی و یا به گفته ی پیرژرژ وجه صوری رشد شهری است، یعنی مرحله به مرحله در مرتبه خود را نشان می دهد صورت اول وجه فضایی و یا به گفته ی پیرژرژ وجه صوری رشد شهری است، یعنی مرحله به مرحله در مرتبه خود رو به رشد می گذارد و این وعده در سیمای بناها انعکاس می یابد. صورت دوم وجه عملکرد شهری است و آن توالی نقش ها و انطباق آن با الزامات و مقتضیات تاریخی است وجه صوری و عملکرد رشد شهری در پیوند با وجه سومی قرار دارد که عبارت است از وجه جمعیتی آن در واقع نقش شهر موجب تثبیت میزانی از جمعیت می شود که به واسطه آن شهر می تواند به گسترش ابنیه خویش اقدام کند (درئوماکس، ۱۳۷۱ ص: ۸۴).

۷- ۲- معنی و مفهوم توسعه

مفهوم توسعه در برابر رشد قرار می گیرد. توسعه بر یک مفهوم کیفی دلالت می کند و می توان آن را معادل با افزایش کیفیت زندگی دانست که مسائلی مانند:  بهداشت، آموزش رفاه، آزادی، حق بیان حقوق و… را در بر می گیرد (حسین زاده دلیر ۱۳۸۰ ص: ۸۳)

توسعه عبارتست از: تغییرات کمی و کیفی که هدفش، بهبود و توسعه یافتگی اجتماعی و اقتصادی و ارتقای معنوی باشد (حسین زاده دلیر ۲۶۹ ص: ۱۲۰).

توسعه به معنای ارتقای مستمر کل جامعه و نظام اجتماعی به سوی زندگی بهتر و یا انسانی تر است (فرجادی ۱۳۷۷ ص ۲۶)

توسعه عبارتست از:  وسعت دادن یک پدیده در ابعاد مختلف که جامعیت داشته و در برگیرنده توسعه  اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و تغییرات رفتار فردی نیز می باشد (زمردیان ۱۳۷۰ ص:۹۲).

در مسائل شهری، رشد مفاهیمی دیگر دارد و عمدتاً باهم یکی فرض می شوند در منابع شهرسازی کلمات با اصطلاحات متعددی دیده می شود که مهمترین آن عبارتند از:

گسترش فیزیکی، گسترش کالبدی، گسترش فضا و توسعه محدوده های شهری، توسعه فیزیکی، توسعه کانونهای شهری، رشد محدوده های شهری.

توسعه به مفهوم گسترش رشد مکانی است که در اصطلاح « توسعه کالبدی » « توسعه فیزیکی مکمل آن است از ترکیب انواع فضاها یا کاربریهای مسکونی، تجاری، صنعتی، تفریحی و مذهبی ایجاد ارتباط و شرکت در زمان و مکان بین فضاهای یاد شده پیگرا بوجود می آید (زنگی آبادی ۱۳۷۱ ص: ۱۹۲).

۸- ۲- نظریات مختلف توسعه شهری

۱-۸- ۲- الف- نظریه قطب رشد

بعد از دهه ۱۹۵۰ سه نظریه اساسی، مباحث جغرافیایی را در روابط شهر و روستا، بر اساس برنامه ریزی توسعه تحت تأثیر قرار داده است.

– استراتژی توسعه از بالا یا از پایین

– شهر به عنوان عامل زایا یا انگلی در امر توسعه

۲-۸-۲- « نظریه قطب رشد » بر سرمایه گذاری کلان در صنایع در بزرگترین شهرها تأکید دارد. در این نظریه دولتها می توانند انگیزه های رشد اقتصادی در خارج از مراکز شهری انتشار می یابد و باعث توسعه ی اجتماعی، اقتصادی ناحیه می گردد. بدین سان در نظریه قطب به شهرها اولویت داده می شود. تا توسعه اجتماعی – اقتصادی شهرها باعث اجتماعی– اقتصادی روستاها گردد.

این نظریه بر عملکرد نیروهای بازار آزاد که تأثیرات جانبی آن، محرک توسعه اجتماعی – اقتصادی در سراسر یک ناحیه است تکیه دارد (شکوئی ۱۳۷۳ ص: ۳۱۲).

در نظریه قطب رشد، سرمایه گذاری در صنعت به منزله موتور توسعه برای فعالیت های کشاورزی و تجاری مورد توجه قرار می گیرد و در آن سرمایه و نیروی کار جابه جا می شود. نظریه استراتژی توسعه از بالا در اقتصاد نئوکلاسیک ریشه دارد و به رشد مراکز انسانی اهمیت می دهد در این استراتژی، اجرای طرحهای بزرگ و استفاده از تکنولوژی پیشرفته توصیه می شود. تجربیات حاصل از سیاست های قطب رشد در امر توسعه در کشورهای امریکای لاتین و افریقا نشان دهنده ی این واقعیت است که تأثیرات جانبی قطبهای رشد در بخشها، شرکتها و روستاها با توفیق همراه نبوده و نتوانسته است توسعه اجتماعی – اقتصادی روستاها را موجب شود و حتی در بیشتر موارد تأثیرات منفی و زیان باری در پی داشته بدین سان که نابرابریهای بین مراکز (قطب های رشد) و پیرامون (روستاها و شهرهای کوچک) همچنین بین حوزه های شهری و حوزه های روستا بسرعت افزایش یافته است.

تأثیرات جانبی یا تأثیر بر « سیر قهقرایی) روستاها که در نتیجه عملکردهای سیاست قطب رشد در حوزه های روستایی به وجود می آید. نظریه شهرهای زایا با شهرهای انگلی را مطرح می کند که برای اولین بار در سال ۱۹۵۷ به وسیله ی بی. اف. هورلیتز بیان شده است.

 در این نظریه شهرهای زایا به شهرهایی اطلاق می شود که تأثیرات مفید و مثبتی در حوزه نفوذ خود می گذارد و بر عکس، شهرهای انگلی به شهرهایی گفته می شود، که باعث مسیر قهقرایی حوزه های روستایی می گردد. (شکوئی ۱۳۷۳ ص: ۳۱۳)

۳-۸-۲ ب- نظریه راند نیلی

دنیس راند نیلی استاد دانشگاه سراگیوز امریکا، در تحلیل روابط شهر و روستا بر محور سیاست توسعه در سلسله مراتب شهری بر جمعیت شهری تأکید می کند او می گوید: اطراف توسعه روستایی، جدا از شهرهای علمی نیست. زیرا بازارهای اصلی برای دریافت مازاد تولیدات کشاورزی، در مراکز شهری قرار گرفته است از طرفی بیشتر عوامل تولید از امکانات سازمانهای شهری بهره مند می شوند و خدمات مورد نیاز جامعه ی روستایی مانند بهداشت و درمان و آموزش و غیره که در حوزه های روستایی توزیع می گردد از مراکز شهری بدست می آید. از این رو، وی پیشنهاد می کند در صورتی که دولتها بخواهند در سطوح اجتماعی و فضایی به توسعه گسترده دست یابند باید پراکندگی جغرافیایی سرمایه گذاریها را تقویت کنند و این امر از طریق عدم تمرکز و سیستم یکپارچه ی شهرها ممکن می شود و امکان دسترسی به بازارها را برای مردمی که در همه بخشهای کشور یا ناحیه زندگی می کنند فراهم می آورد (شکوئی ۱۳۷۳ ص: ۳۱۴).

بدین سان ملاحظه می شود که راند بیلی در امر توسعه نظریه ی خود را بر مبنای عدم تمرکز سرمایه گذاریها در سکونتگاههای انسانی با تأکید بر استراتژی توسعه بر محور شهری در تأمین حداقل شرایط برای مردم روستایی قرار می دهد که آنها را قادر می سازد تا جوامع روستایی خود را به توسعه اجتماعی، اقتصادی برسانند راند بیلی در نظریه خود بر مفهوم برخورد وابستگیها نیز اهمیت می دهد و این وابستگیها را بین حوزه های روستایی با شهرهای کوچک و بین شهرهای کوچک با شهرهای بزرگ لازم می داند و این تعامل فضایی و اجتماعی – اقتصادی را پایگاه اصلی در امر توسعه می شناسد (شکوئی ۱۳۷۳ ص: ۳۱۵).

۴-۸ – ۲ ج- نظریه لیپتون

مایکل لیپتون از معروفترین نظریه پردازان سالهای اخیر است که تأثیرات نفوذ مؤثر شهر بر روستا را مورد تحلیل قرار داده است وی می گوید: امروزه در کشورهای فقیر دنیا بر خورد طبقاتی نه میان نیروی کار و سرمایه و نه میان منافع خارجی و منافع ملی است بلکه میان طبقات روستایی و طبقات شهری صورت می گیرد. او بر       زمینه های کاملاً روشن در تخصیص منابع در امر توسعه روستایی تأکید می کند به نظر او قدرت مردم شهری به حدی است که می توانند منابع عمده ی یک کشور را جهت سودیابی خود به شهرها اختصاص دهند و منافع تخصیص منابع را دور از جمعیت روستایی نگه دارند زیرا نفوذ مؤثر شهرها بر حوزه های روستایی نه تنها مردم فقیر را در فقر نگه می دارد، بلکه موجب نابرابریهایی در داخل حوزه های روستایی می شود این امر نتیجه وجود یک هم پیمانی میان طبقه ممتاز شهری و کشاورزان ثروتمند روستایی است که برای طبقه ی مرفه و ثروتمندان شهری، مازاد مواد غذایی پس اندازها و سرمایه انسانی تهیه می کنند. شهرها از این طریق به مازاد تولید ارزان قیمت مواد غذایی و مواد صادراتی غیره دست می یابند (شکوئی ۱۳۷۳ ص: ۳۱۳).

۹-۲- توسعه پایدار شهری

توسعه پایدار فرایند است که طی آن علاوه بر کیفیت های مناسب زندگی و نیازهای نسل آینده، به حفاظت محیط زیست نیز توجه می شود. (حسین زاده  دلیر)

نظریه توسعه پایدار شهری موضوعهای جلوگیری از آلودگی های محیط شهری و ناحیه ای، کاهش ظرفیتهای تولید محیطی محلی، ناحیه ای و ملی، حمایت از باز یافتها، عدم حمایت از توسعه های زیان آور و از بین بردن شکاف میان فقیر و غنی را مطرح می کند و همچنین راه رسیدن به این اهداف را با برنامه ریزیهای شهری، روستایی – ناحیه ای و ملی که برابر قانون، کنترل کاربریها و کنترل بیشتر در شهر و روستا است می روند           (زیاری ۱۳۸۳ ص: ۱۸)

مفهوم پایداری در شهر را می توان در موارد زیر خلاصه کرد: کاهش آلودگی، نگه داری منابع طبیعی، کاهش حجم مایعات شهری، افزایش بازیافتها، عدم تمرکز و کاهش پراکندگی ها، افزایش تراکم متوسط در       حومه های شهری و شهرهای کوچک، کاهش فواصل ارتباطی، ساختار اجتماعی متعادل و رسیدن به عدالت اجتماعی، ایجاد محل اشتغال، توسعه شهرهای کوچک و متوسط برای کاهش اتکاء به شهرهای بزرگ و حمل و نقل عمومی و کاهش ترافیک (بحرینی ۱۳۸۷ ص: ۲۸۶)

توسعه پایدار شهری توسعه ای است که به نیازهای مردم شهر پاسخ گوید اما بقاء و دوام آن نیز تضمین گردد، توسعه پایدار شهری مستلزم کاهش مصرف مواد اولیه، داشتن بافت شهری کوچک و منسجم و تولید انرژی از منابع ناآلاینده (ماهنامه شهرداری ها ۶۱ ص: ۴۶)

۱۰- ۲- توسعه پایدار شهری و مسائل زیست محیطی

توسعه پایدار یعنی ایجاد فضای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی که تضمین کننده کیفیت مطلوب زیستی باشد و بتوان مسائل یاد شده را به صورت پایدار و ماندگار حفظ کند و به عبارت دیگر این میراث فقط بر میراث دست ساز تأکید ندارد. بلکه شامل مقوله زیست محیطی نیز است (حسین زاده ۱۳۷۵ ص: ۹۴).

بحران زیست محیطی به گونه ای افزایش یافته است که می توان نواحی یا شهرهای امروزی را به عنوان یک مجموعه اکولوژیک فرض کرد در این صورت داده های محیطی شامل انرژی، مواد غذای و آب خواهد بود و انواع مختلف آلودگی نیز می تواند به عنوان ستاده های مجموعه محسوب شود (شکوئی ۱۳۷۳ ص: ۳۶۳) امروزه شهرها با تغییراتی که در آنها ایجاد شده و با طبیعت فاصله زیاد دارند.

آلودگی هوا و صدای ناشی از صنایع و تکنولوژی شهرها را به جهنمی برای ساکنان تبدیل کرده است. صدای ناشی از تمرکز وسایل نقلیه موتوری، توسعه بی رویه نامحدود شهرها به صورت افقی و عمودی، تولید بی سابقه مواد زاید، پدیدار شدن اثر گازهای گلخانه ای و جزایر حرارتی، تنها بخشی از نتایج عمومی این تغییرات است کیفیت زندگی در این کانون های شهری فوق العاده پایین آمده است به طوریکه در شرایط حاصله نه تنها زندگی انسان بلکه حیات موجودات زنده را تهدید می کند (بهرام سلطانی ۱۳۷۱ ص: ۷۳).

قدر مسلم این است که در ادامه مسیر حاضر منجر به شکستگی های عظیم در ساختار اجتماعی و کالبدی و بیولوژیکی خواهد شد. مسائل آنقدر جدی است که بر سر دقیق یک شهر اکولوژیک یعنی شهری که توجه به منابع حیاتی را که بستر آن بود و به شدت به آن متکی است در دستور کار خود قرار دهد. یک چنین شهری حداقل دارای چهار خصوصیت زیر را دارا می باشد: (بحرینی ۱۳۷۷ ص: ۱۵۴)

۱- حداقل دخالت در محیط طبیعی   ۲ – حداکثر تنوع از نظر مهارتها و فعالیتها    ۳- حتی المقدور به عنوان یک نظام بسته  ۴- تعادل بهینه بین جمعیت و منابع. بهترین راه برای تحقق شهر اکولوژیک این است که: هر شهر یا مجموعه شهری آثار خود را با ناحیه زیستی خود محدود نماید و تنها از منابع موجود آن منطقه بهره برداری نماید.

۱۱- ۲- مسکن و زمین و توسعه پایدار شهری

سیاست های زمین عبارت است شیوه کنترل و اثر گذاری برای استفاده از زمین برنامه ریزی زمین نحوه مالکیت قیمت و استفاده های گوناگون از آن خصوصاً در فرآیند توسعه که عموماً بایستی به وسیله دولتها اعمال شود. مهمترین هدف سیاست زمین خصوصاً در شهر کنترل رشد فیزیکی شهر از طریق کاربری مناسب و معقول اراضی و جلوگیری از بورس بازی و معاملات قماری در بخش زمین و مسکن و مهمترین هدف سیاست زمین، کنترل مسکن و توسعه شهر از طریق کنترل کاربریها نقش بسیار مهمی دارد. زیرا توجه به محدودیتهایی نظیر زمین، آب، تنوع زیستی، و عناصر دیگر محیط زیست اساسی ترین اقدامی است که برنامه ریزان شهری بایستی به منظور تحقق پایدار شهری اعمال کنند (ماهنامه شهرداریها ۶۵ ص: ۱۲).

زمین در برنامه ریزی شهری دو مفهوم متضاد دارد:

 ۱- زمین به عنوان یک منبع طبیعی (نظیر آب و هوا) که بهره مندی از آن برای سکونت و زندگی و حفاظت آن برای نسلهای طبیعت حیاتی.

۲- زمین به عنوان دارایی که در چهار چوب مالکیت خصوصی کالا قلمداد می شود و برای کسب منفعت و درآمد شخص قابل تملک و خرید و فروش است و ایجاد توازون بین این مفهوم که همیشه موضوع اقتصادی و سیاسی بود. اما اخیراً موضوع توسعه پایدار بشمار می رود. (سعید نیا، ۱۳۸۷ ص: ۲۸)

۱۲- ۲- روشهای تعیین جهت توسعه فیزیکی شهر

مدل های تعیین جهت توسعه فیزیکی شهر، بر مبنای مطالعه پارامترها و عوامل مختلفی صورت می گیرد و هر روش با انتخاب چند پارامتر به عنوان عوامل مورد مطالعه، زمینهای پیرامونی شهرها را ارزیابی و قابلیت سنجی کرده و با توجه به قابلیت زمین ها جهت کاربری های مختلف (کشاورزی، تجاری، مسکونی،…) مکان های مناسب جهت توسعه شهرها، با کمترین خسارت به محیط زیست و منابع طبیعی برای آینده شهرها تعیین می گردد. هر مدل و روش در محدوده مناسب توسعه فیزیکی در شهرهای مختلف با توجه به شرایط محیطی – اجتماعی و اقتصادی ویژه آن شهرها مورد ارزیابی قرار می گیرد. لذا با کاربردن مدل های یکسان و پارامترهای مشابه برای همه شهرها باید نتایج قابل قبولی نداشته باشد. در روش سنتی تعیین محدوده گسترش فیزیکی شهرها بر اساس شرح خدمات مطالعاتی موجود جهت توسعه شهرها با توجه به مطالعه امکانات و محدودیت های توسعه شهر صورت می گیرد.

اما در دهه اخیر با پیشرفت های جدید در سیستم اطلاعات جغرافیایی و داده های ماهواره ای در تعیین کاربری ها و ارزیابی آنها نقش مهمی را ایفا می کند. بطوری که بخش عمده ای از مطالعات توسعه شهری برگرفته از داده های ماهواره ای و تجزیه و تحلیل در سیستم اطلاعات جغرافیایی می باشد. در ادامه نمونه ای از مدل هایی که در تعیین توسعه فیزیکی شهرها مؤثر می باشد، ارائه می گردد.

۱۳- ۲- روش سنتی تعیین توسعه فیزیکی شهرها

در روش سنتی تعیین محدوده توسعه فیزیکی شهر در طرح های هادی و جامع شهری غالباً با مطالعه امکانات و محدودیتهای توسعه ی شهرها صورت می گیرد و همراه با مشاهدات بصری است. اما تجزیه و تحلیل اطلاعات برای توسعه فیزیکی شهر به علت عدم ارزیابی منابع و عوامل مؤثر و ارزیابی سطحی مطالعات نسبت به توسعه بهینه، مغایرت دارد و در بعضی موارد نتیجه کاملاً معکوس می باشد. از محدودیتهای روش سنتی می توان به عدم ارزیابی صحیح مساحت شهری اشاره کرد، زیرا محاسبه به صورت دستی یا با استفاده از شبکه بندی صورت می گیرد. از دیگر محدودیتهای روش سنتی، عدم ارزیابی صحیح از منابع می باشد. به عنوان مثال در روش سنتی، وجود مسیل یا تیه ماهور را بدون ارزیابی زمین های اطراف به عنوان محدودیت توسعه شناخته و توسعه شهرها به ناچار به زمین هایی سوق داده می شود که دارای ارزش بالایی از نظر کشاورزی باشند (وزین، غلامرضا، ۱۳۸۵ ص: ۱۵۷)

۱۴- ۲- مدل توسعه پایدار زمین برای نواحی با رشد سریع با استفاده از GIS

در این مدل تأثیر توسعه فیزیکی بدون برنامه ریزی در مقایسه با توسعه مطلوب توسط مدل توسعه ی پایدار زمین مورد ارزیابی قرار می گیرد و سعی می شود با استفاده از GIS   افزایش توسعه شهر در اطراف زمینهای کشاورزی از طریق توزیع پایدار زمین به حداقل برسد. در این مدل با پیش بینی جمعیت برای یک دوره معین، مقدار تقاضا برای زمین برآورد می شود. و سپس با استفاده از نقشه های تیپ خاک، شیب، تناسب اراضی، مرکز شهر و ارزش فاصله و تناسب زمینهای منطقه شهری مورد مطالعه جهت توسعه فیزیکی شهر قرار می گیرد. همچنین این مدل با استفاده از داده های ماهواره ای، نقشه های کاربری اراضی تهیه و مقدار زمینی که می توان برای توسعه شهر با توجه به مقدار تقاضا برای زمین، برآورده می شود و در نهایت با تهیه کردن نقشه تناسب توسعه فیزیکی شهرها و تناسب کشاورزی با توجه به استفاده پایدار از زمین و نتایج همسایگی نقشه توسعه شهر تهیه می شود (همان ۱۳۸۵ ص: ۱۵۹).

۱۵- ۲- مدل شبیه سازی و دینامیک شهری

این مدل ابتدا مسیر و جهت توسعه گذشته شهرها آنگونه که اتفاق افتاده است را شبیه سازی می کند و براساس جهت فعلی، توسعه آینده آن را بدون در نظر گرفتن محدودیتهای برنامه ریزی کاربری اراضی پیش بینی        می کند. به بیان ساده تر در این مدل، سهم عوامل غیر برنامه ریزی و اقتصاد بازار و نیروهای طبیعی در تعیین میزان و جهت و نحوه توسعه فیزیکی شهرها در نظر می گیرند. امروزه با پیشرفت های بعمل آمده در زمینه سخت افزارهای کامپیوتر و استفاده از داده های…  (شبکه ای) به دلیل قابلیت های بالای این نوع داده ها در شبیه سازی و همچنین به کارگیری داده های فضایی امکان بصری کردن مدلهای شبیه سازی بیشتر فراهم شده است. از طرف دیگر این مدلها در نتیجه پیشرفتهایی است که در GIS صورت گرفته است در برنامه ریزی برای توسعه فیزیکی شهر وایقان از مدل شبیه سازی نیز استفاده می شود به عمل آورد. به طوری که ابتدا مسیر و جهت توسعه گذشته شهر مشخص شده است و بر اساس جهت فعلی سایت های مختلف جهت توسعه پیشنهاد و بر اساس موقعیت و اقتصاد بازار و نیروهای طبیعی برنامه ریزی شده است.

۱۶- ۲- رشد و توسعه داخلی شهر

عوامل و نیروهایی که سبب پویایی و رشد شهری می شوند.همزمان با مناطق بیرونی، مسافت داخلی شهر را نیز تحت تاثیر قرار می دهند. عوامل و نیروهایی که رشد درونی شهر را باعث می شوند می توانند در دو قسمت مورد بررسی قرار گیرند.

۱۷-۲- جابجایی نقشه ها

 تغییر عمده ای که در چند دهه اخیر در این زمینه در شهرها روی داده است پراکندگی و انتقال فعالیت های شهری به طرف حومه یا مناطق اطراف شهرها بوده است. تمام این جابجایی ها یا عدم تراکم ها، در نتیجه نیروهای مربوط به ظهور عوامل صنعتی، اقتصادی و در مراکز شهری بوده است که به دلیل ملاحضات محیطی و عملیات مختلف اداری تقویت شده اند. اگر این حرکت در ابتدا شامل فعالیت های صنعتی بوده است امروزه یک سری از فعالیت های خدماتی را نیز شامل شده است. بالا رفتن ارزش موقعیتی زمین و نیز محدودیت زمین در مراکز شهری و ظهور عوامل منفی دیگر مثل آلودگی هوایی و صوتی و سبب جابجایی نقش ها از مراکز شهری به اطراف می گردد.

۱۸-۲- علائم و نشانه های رشد و توسعه داخلی شهرها

جلوه مشخص تغییرات شهری شامل جانشینی، انتقال، تخصیص فضای ساختمان یا کالبد فیزیکی جزء        استفاده های متوالی از فضای شهری می باشد. از جمله  تغییرات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱-   تغییرات انجام شده در کالبد ساختمان ها برای استفاده متوالی از آن ها این پویایی به تغییرات اساسی به خصوص تشدید تراکم جمعیتی یا اشتغال بیش از ظرفیت و گسترش ساختمان ها در برخی مناطق داخلی شهر منجر می شود.

۲-   تجدید بنای کامل ساختمان ها و احتمالاً تغییر استفاده از آن ها علائم دیگر پویایی درون شهری است مورد مشخص این پویایی جابجایی متصرفات صنعتی یا خروج تاسیسات نظامی و پادگان ها و فرودگاه های متروکه از بافت شهر و جایگزینی آن ها با سایر کاربری های آموزشی، تجاری و تفریحی است.

۳-   گسترش عمودی به خصوص در مواردی که فضای شهری به وسیله تنگنای طبیعی محدود شود، از دیگر نشانه های پویایی داخل شهرهاست. این عملکرد می تواند حاصل یک هدف عمرانی برنامه ریزی شده توسط قدرت ها و نیروهای خصوصی در اکثر نوسازی های مراکز شهرها و همین طور در عملیات مربوط به ساختمان های مسکونی می باشد.

۱۹-۲- تاسیسات غیر قابل انتقال

این گروه از تاسیسات شامل پارک ها،گورستان ها و فضای باز عمودی می شوند که به سازمان های مختلف دولتی یا اجتماعی محلی مربوط می شوند اینها بدون اینکه قابل واگذاری یا فروش باشند برای روند تغییرات آینده شهرزمان طولانی را طلب می کنند. رکود یا عدم فعالیت معنوی که در شخصیت و رفتار جمعی گروه های مختلف جمعیت ساکن یک شهر به وجود می آید می تواند در این طبقه بندی وارد شود. اساس این رفتار در خصوصیت ادراکی متفاوت افراد از محیط های شهری و تغییرات متفاوت آن با تصورات ذهنی و آگاهی های فرهنگی افراد و تنزل اجتماعی قابل ملاحظه است (شالین ۱۳۷۲- ص: ۱۰۸).

۲۰-۲- ارزش تاریخی و معماری بناها

وجود ساختمان های عمومی، مذهبی، نظامی و حفاظت از آن ها به علت ارزش معنوی آن ها به طور محسوسی رکود و عدم تحرک در بافت ساخته شده را باعث می شود. قوانین و مقرراتی که برای حفظ بافت قدیم شهرها برای حفظ ارزش تاریخی آن ها صورت گرفته تنها یک نسخه است برای تمام شهرها، حال آنکه با وجود  تفاوت های گوناگون از لحاظ وجود آثار تاریخی درجه اهمیت آن ها و محدود آن ها را به گونه ای منطقی و با شناخت کامل وضع موجود و شهر معین کرد تا به واسطه حفظ ارزش ها ی تاریخی شهر قسمت عمده ای از بهترین زمان های دارای ارزش موقعیتی بسیار بالای شهر زیر پوشش ساختمان های مخروبه و کوچه های تنگ و تاریک باقی بماند و تبدیل به یک مرکز تجاری، اداری و خدماتی فعال شود.

۲۱ – ۲- نظریه های شهرگرایی ومهاجرت وتاثیران برتوسعه

فیزیکی:

طی چنددهه اخیرمهاجرت(روستا-شهری)دررشدوگسترش شهرهابویژه درکشورهای جهان سوم تاثیربسیارزیادی داشته که شهرهای ایران نیز ازاین قاعده مستثنی نبوده است تاجایی که بعدازرشدطبیعی جمعیت شهری مهاجرت عمده ترین عامل توسعه شهرهابوده است.درذیل بعضی ازنظریه هایی که به ارتباط بین شهرگرایی ومهاجرت پرداخته انداورده شده است.

۲۲- ۲- نظریه مطلوبیت مهاجرت داخلی وتاثیران برتوسعه فیزیکی:

(هریک)درسال۱۹۶۵این نظریه رامطرح کردومعتقدبوددرصورت عدم جابه جایی هنگامی که باروری درروستابیشترازباروری درشهرباشد.نیروی کارکشاورزی سریعترازاشتغال صنعتی رشدپیدا می کنداگررشدمتوازن نیروی کاردردوبخش موردنظرباشدحرکت ازروستا به شهرها ضروری است واگررشدبخش صنعت جزواهداف درحال توسعه باشد مهاجرت روستاییان به شهرها ضروری تر خواهند بود (پایلی یزدی وسناجودی  ۱۳۸۳ صفحه:۲۲۷)

یکی ازعواملی که درسال های اخیرموجب مهاجرت ازشهروایقان به شهرهای بزرگ بخصوص تهران وتبریزشده همین عامل بیکاری فصلی درشهرمبداوجستجوی آن درشهرمقصدی باشدواین عاملی برعدم توسعه فیزیکی مناسب شهردرسال های اخیررا فراهم کرده است.

۲۳- ۲- نظریه درآمد مورد انتظار مهاجر در مقصد و تاثیر آن بر توسعه فیزیکی:

تودارو و هم فکرانش در این نظریه، مهاجرت از روستا به شهر را بیش از هر چیز به درآمد انتظاری مهاجر در مقصد، مربوط دانسته اند. به نظر آنان حتی اگر درآمد شهری مورد انتظار مهاجران روستا در سالهای اولیه از درآمد روستا به هم کمتر باشد ولی اطمینان داشته باشند که در آینده وضع بهتری خواهند داشت اقدام به مهاجرت خواهند نمود (همان، ص: ۲۳۱)

امروزه این نظریه بیش از هر مدل دیگری در تحلیل های مهاجرتی روستا به شهر در کشورهای در حال توسعه مقبولست علمی یافته است تودارو در این نظریه تصمیم به مهاجرت از روستا به شهر را ناشی از عملکرد دو متغیر جذب و دفع می داند.

۱-   تفاوت فاحش بین درآمد شهر و روستا

۲-   احتمال دستیابی به نوعی اشتغال در شهر

به نظر تودارو نتیجه کل تمام بررسی های توصیفی و اقتصادسنجی مهاجرت این است که مردم در وهله اول به دلایل اقتصادی مهاجرت می کنند. هر چند تفاوت فرصتهای شغلی بین مناطق شهری و روستایی بیشتر باشد سیل مهاجرت از مناطق روستایی به منطق شهری بیشتر می شود. یا اینکه فاصله مکانی یک عامل بازدارنده عمده محسوب می شود.اثر منفی آن می تواند تا حدی با تفاوت درآمد بیشتر در شهر جبران شود. به ویژه برای مهاجران تحصیل کرده این امر بیشتر مشهود است. به طور خلاصه در این نظریه اختلاف در سطح دستمزدها انگیزه اصلی مهاجران محسوب می شود (پایلی یزدی و سناجردی، همان ص ۵)

۲۴-۲- مدل رشد شهری کلارک:

این مدل توسط کلارک در دانشگاه “سنتاباربارا ” در دپارتمان جغرافیا ارائه گردید و به صورت موفقیت آمیزی توسعه شهر را با مقیاس های منطقه ای شبیه سازی و پیش بینی می کند. به طور کلی این مدل نشان می دهد که مناطق شهری چگونه توسعه یافته و این مناطق چگونه پیرامون خود را تغییر می دهد و تاثیر آن بر محیط های محلی و منطقه ای چگونه می باشد. در این مدل اطلاعات گوناگون اعم از نقشه های تاریخی، عکس های هوایی، داده های ماهواره ای، نقشه های گوناگونی مانند نقشه های شهری، حمل و نقل، کاربری ها و شیب تهیه می کند. سپس این اطلاعات را با داده های رستری تبدیل کرده و آن را مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد و در نهایت برای پیش بینی رشد آیند توسعه ی شهر با یک سری نقشه های به روز از شهر مورد مطالعه، تصاویری را برای محیط GIS تهیه و به عنوان لایه های اطلاعات جهت تحلیل به کار می رود (همان ۱۳۸۵ ص: ۱۶۵)

۲۵-۲- نظریه توسعه شعاعی (ساخت قطاعی):

 

120,000 ریال – خرید

تمام مقالات و پایان نامه و پروژه ها به صورت فایل دنلودی می باشند و شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ همان لحظه قادر به دریافت فایل خواهید بود. این عملیات کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام می پذیرد.

 جهت پرداخت مبلغ شما به درگاه پرداخت یکی از بانک ها منتقل خواهید شد، برای پرداخت آنلاین از درگاه بانک این بانک ها، حتماً نیاز نیست که شما شماره کارت همان بانک را داشته باشید و بلکه شما میتوانید از طریق همه کارت های عضو شبکه بانکی، مبلغ  را پرداخت نمایید. 

 

 

مطالب پیشنهادی:
  • مقاله عوامل توسعه پایدار شهری
  • برچسب ها : , , , , , , , , , ,
    برای ثبت نظر خود کلیک کنید ...

    براي قرار دادن بنر خود در اين مکان کليک کنيد
    به راهنمایی نیاز دارید؟ کلیک کنید
    

    جستجو پیشرفته مقالات و پروژه

    سبد خرید

    • سبد خریدتان خالی است.

    دسته ها

    آخرین بروز رسانی

      دوشنبه, ۲۴ مهر , ۱۳۹۶
    
    اولین پایگاه اینترنتی اشتراک و فروش فایلهای دیجیتال ایران
    wpdesign Group طراحی و پشتیبانی سایت توسط دیجیتال ایران digitaliran.ir صورت گرفته است
    تمامی حقوق برایbankmaghale.irمحفوظ می باشد.