مقاله اهمیت و ضرورت مدیریت از نظر اسلام


دنلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

مقاله اهمیت و ضرورت مدیریت از نظر اسلام مربوطه  به صورت فایل ورد  word و قابل ویرایش می باشد و دارای ۲۵  صفحه است . بلافاصله بعد از پرداخت و خرید لینک دانلود مقاله اهمیت و ضرورت مدیریت از نظر اسلام نمایش داده می شود، علاوه بر آن لینک مقاله مربوطه به ایمیل شما نیز ارسال می گردد

 فهرست

مقدمه   ۱
حیات اجتماعی انسان   ۳
مفهوم مدیریت و رهبری   ۴
فلسفه مدیریت در اسلام   ۶
تعریف مدیریت   ۸
رابطة مدیریت با اسلام   ۹
وجوه تمایز مدیریت «  اسلامی »  با سایر مکاتب مدیریت   ۱۰
فلسفه و اهداف حکومت اسلامی   ۱۲
خلاصه آنکه :   ۱۷
منابع :   ۲۲

منابع :

مدیریت اسلامی ، دکتر سید علی اکبر انجه ای ، موسسه انتشارات جهاد دانشگاهی ( ماجد ) ۱۳۷۷

نگرشی بر مدیریت در اسلام ، جمعی از علما و دانشمندان ، مرکز آموزش مدیریت دولتی ۱۳۷۵

مباحثی از مدیریت اسلامی ( مجموعه مقالات ) ، عبدالله جاسبی ، دانشگاه آزاد اسلامی
مرکز انتشارات علمی ، ۱۳۷۸

مدیریت اسلامی ، محمد حسن نبوی ، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی ۱۳۷۸

مقدمه

چنانچه تاریخ زندگی بشر را مطالعه کنیم خواهیم دید آنچه را که ما امروزه مدیریت می نامیم از دیرباز به عنوان یک ضرورت برای انسان مطرح بوده و در اغلب فعالیت های وی حضور داشته است . از ایام گذشته نظریه های مدیریت و سازمان بدون آنکه مدون و منظم شده باشند ، به کار گرفته می شدند و در شرح احوال و اعمال رسولان ، رهبران ، سرداران و بزرگان در اعصار گذشته کاربرد آن مشهود است . نظریه های مدیریت ، پدیدة نوینی نیستند که بشر در عصر جدید به آن دست یافته باشد ، بلکه آنچه در قرون اخیر در زمینه سازمان و مدیریت انجام گرفته ، مجموعه سازی و جامة عمل پوشاندن به نظریات و اندیشه های پراکنده ای است که از قبل موجود بوده است . این کار اغلب به دست غربیان و ملل پیشرفته صنعتی انجام شده و به همین دلیل این توهم را برای بعضی ایجاد کرده که مدیریت یک علم یا فن بیگانه و غربی است ، در حالی که ملل شرق ، به ویژه مسلمانان ، اگر به مواریث غنی و تاریخ تمدن خود نگاهی کاوشگر و دقیق بیندازند ، می توانند اندیشه ها و کاربردهای مدیریت را به وضوح ببیند و آنچه خود داشته و دارند از بیگانه تمنا نکنند . [۱] در واقع بین مدیریت و فرهنگ ملتها در هر جامعه رابطه ای مستقیم وجود دارد . مثلاً در چین باستان ، هدف ، تربیت کردن پیشوایانی بود که به فرهنگ و دانش قدیم آشنایی داشته باشند و در ژاپن امروز هدف پرورش ناموران و کارکنانی است علاقه مند به دولت از طریق تربیت عواطف آنها که احیاناً از ناحیه علم و دانش سود آنها به دولت برسد .[۲] البته مدیریت پدیده ای مشترک بین همة ملت هاست ولی شیوه های آن عمومیت و یکنواختی نداشته و به خصوصیات فرهنگی و قومی هر جامعه بستگی دارد نیازهای انسانی همواره در حال گسترش اند و آگاهی بشر نسبت به بهره برداری از عوامل طبیعی و طبیعت منظماً رو به افزایش است .

مدیریت نیز با روشهای خود شبیه سایر دانش هاست ، که هدف غایی دارد . اما این هدف امکان دارد در آغاز ظهور هر علم ، بلافاصله و در طول یک نسل و حتی بیشتر تحقق نیابد . اگر هدف دانشی شناخت پیوندها ، قانون و شیوه هایی برای بهبود شرایط زندگی انسان و تلطیف پیوندها در جامعه و کاستن از رنجها و فرونشاندن عناصر خشونت و دست یافتن به سعادت و رفاه است به ناچار این دانش بی نیاز از پرداختن به جست و جویی دائمی نیست . بخصوص علوم انسانی که روز به روز با افزایش نیازمندی های مادی و معنوی ، احتیاج به گسترش اطلاعاتی دارند که همواره رو به تکاملند . فرهنگ هر قوم ، فقط مجموعه ای از آگاهی های علمی و شناخت روش ها نیست ، بلکه داشتن روحیة تحقیق و قدرت دریافت واقعیت های نو و انطباق جامعه با دگرگونی های جهانی است که بی تردید ، بخش مهم فرهنگ ملی به شمار می آید . مدیریت نیاز اجتناب ناپذیر همه ملت ها و سازمان های صنعتی و اجتماعی است ، چراکه هیچ جامعه ای بی سازمان نیست ( هر چند که سازمان نیز خود نوعی از جامعه است ) و هیچ سازمانی نیست که بی نیاز از مدیریت و رهبری مطلوب باشد ، مدیریت کاردان و پر تحرک می آفریند و این مدیریت فعال به تدریج موفق به گشایش فضای بازتر در رسیدن به هدف می شود . [۳] هیچ چیز به اندازة هرج و مرج برای آدمی پریشانی ببار نمی آورد . ستم پیشه ترین حکومت ها بهتر از بی حکومتی است و هرج و مرج بزرگ ترین آفت سعادت بشریت است . مادر همة مصیبتهای عمومی که جوامع بزرگ را تهدید می کند ، بی نظمی است و مدیریت نظم آفرین شگفتی هاست .[۴]

آنچه که ما در این گفتار به دنبال آن هستیم ، شناخت ضرورت و اهمیت موضوع مدیریت از نظر دین مبین اسلام است راه گشای ما در این راستا ، استناد به کلام وحی ، اخبار و احادیث معصومین سلام الله علیهم اجمعین و سیره ایشان می باشد . بدین منظور به بررسی عواملی که زمینه ساز مدیریت است ، خواهیم پرداخت .

حیات اجتماعی انسان

یکی از خصائص و ویژگیهای مهم در حیات انسان ، اجتماعی بودن و گرایش او به سوی همزیستی است که دارای نقش بسزایی در رشد و تعالی اوست و استعدادها و قوای انسانی در صحنة اجتماع است که شکوفا شدن و به کمال خود واصل می گردد . در قرآن مجید سورة حجرات ، آیه ۱۳ آمده است :

« یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوبا و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله انقیکم »

ای مردم ما همه شما را نخست از مرد و زنی آفریدیم و آنگاه شعبه ها و فرق مختلف گردانیم تا یکدیگر را بشناسید ، بزرگترین شما نزد خدا با تقوا ترین مردمند .

در آیه شریفه فوق این خصیصه انسان صریحاً مورد اشاره واقع می گردد و معلوم می دارد که نوع انسان به صورت اجتماعی زندگی می کند .

در تشکیل اجتماع نوع انسان روی یک عامل اساسی تأکید می شود که همانا نیاز متقابل افراد نسبت به یکدیگر می باشد و این نیز ناشی از اختلاف امکانات و استعدادهای درونی هر شخص است که مشیت الهی بر آن قرار گرفته است و به این موضوع نیز آیات قرآن اشعار دارد از جمله آیه ۱۶۵ از سورة انعام : « و هو الذی جعلکم خلائف الارض و رفع بعضکم فوق بعض درجات لیبلوکم فی ما آتیکم ان ربک سریع العاقب و انه لغفور رحیم . » اوست کسی که شما را خلیفه های زمین قرارداد و برخی را به درجاتی بر بعض دیگر برتری داد تا شما را در آنچه به شما داده آزمون کند ، پروردگارت کیفر کردار را به زودی می دهد و همانا او آمرزنده مهربان است .

آدمی علاوه بر اینکه تمامی اشیاء را در حد امکان در خدمت خود قرار می دهد ، از همنوعان خود نیز در رسیدن به اهدافش استفاده می کند . بدین ترتیب اجتماع شکل یافته و افراد جامعه هرکدام نقشی را ایفاء می نماید و صاحب جایگاه خاصی می شوند و مسؤولیت ویژه ای را متقبل خواهند شد .

مفهوم مدیریت و رهبری

رمز بقای تشکیلات اجتماعی مسئله ای است به نام ریاست ، مدیریت یا رهبری . یعنی برتری فرد یا گروهی بر دیگران به لحاظ امکانات بیشتری که در اختیار دارد و این موضوع از چنان وضوحی برخوردار است که نمی توان یک تشکیلات انسانی را مشاهده نمود که فاقد مدیریت و رهبری بوده باشد . بنابراین ظهور رهبری به شروع زندگی اجتماعی انسان باز می گردد . وقتی دو یا چند نفر تشکیل یک گروه اجتماعی را می دهند و با یکدیگر رابطه برقرار می کنند ، تأثیری که افراد این گروه روی یکدیگر می گذارند یکسان و برابر نیست ، بلکه بعضی از افراد نقش فعال تری بخود گرفته و تأثیر بیشتری روی دیگران می گذارند . بطوریکه بیش از دیگران در گروه مورد توجه قرار             می گیرند و این زمینه پیدایش رهبری در گروه است . [۵]

رهبر به یک تعریف کسی است که برای گروه سبب تسهیل در نیل به هدف بشود . به عبارت دیگر وی آسان گر نیل به مقصود است . راهنمای دستگیر است . احیاناً تنها راه را نمی یابد . بلکه وسایل طی آن و رسیدن به فرجام آن را  نیز فراهم می آورد .[۶] از این رو رهبری و مدیریت در عرف امروز ، با همة توسعه و شمولی که پیدا کرده اگر بخواهیم مترادفی برای آنها در اصطلاحات اسلامی پیدا کنیم باید بگوییم : ارشاد و رشد یا هدایت و رشد .

قدرت رهبری همان قدرت بر هدایت و رشد است . در اصطلاحات اسلامی ، قدرت مدیریت همان است که در اصطلاح فقه اسلامی رشد نامیده شده است .

مقصود از رشد درک سود و زیان و لیاقت اداره و بهره برداری است به عبارت دیگر رشد عبارت است از شایستگی و لیاقت برای نگهداری و استفاده و بهره برداری صحیح از وسایل و سرمایه های حیات .[۷]

قابل ذکر است که در بحث مربوط به مدیریت گاهی مدیریت را به مفهوم خاص مدیریت سازمان ها که امروز در کتب مربوط به مدیریت مطرح است گرفته اند و گاهی به مفهوم عام که شامل رهبری و هدایت در هر سطح و برای هر مجموعه ای از انسان ها می گردد .

از نظر لغت کلمه مدیر از مصدر اداره است  ( مدیر به معنای اداره کننده ، اسم فاعل است مانند قیم که به معنای اقامت کننده می باشد ) . کلمات ، مدیر ، مدیریت و اداره در اصل از ماده دور گرفته شده که مصدر آن دوران یعنی گردیدن است . بدین ترتیب مدیر به معنای گرداننده می باشد . در صورتیکه مدیریت را به معنای گرداندن بگیریم ، شامل هر نوع مدیریت در هرسطح می گردد و آنوقت می توان مفاهیمی چون رهبری ، هدایت و امامت را نیز از موارد شمول آن دانست . [۸]

فلسفه مدیریت در اسلام

صنعتگر توانای آفرینش که انسان را با اندیشه های خلاق و قدرت شگفتش از گل و لای و خاک شبیه خاک کوزه گری آفرید ( و لقد خلقنا الانسان من حما مسنون ) در پیام آسمانی اش بعد از کلمه الله که ۲۷۰۰ بار تکرار شده کلمة رب بیش از هزار بار به میان آورده . مسئله ربوبیت یعنی تدبیر حاکم بر جهان و مفهومش این است که تمام عالم هستی ، تحت مدیریت واحدی قراردارد و این مدیر، الله است . ما مسلمانان شبانه روز ده بار در نمازهای روزانه خود این جمله را تکرار می کنیم ( الحمد الله رب العالمین ) یعنی تمام ستایش ها ویژه خداوندی است که « رب» جهانیان است . واژه رب در اصل به معنی سرپرست ، اصلاح کننده ، مدیر و مدبر چیزی است و از ریشة تربیت به معنی پرورش چیزی ، مرحله به مرحله تا به حد هستی است .[۹] از دیدگاه جهان بینی توحیدی ، مجموع عالم یک واحد ، سازمان تشکیلات کارگاه صنعتی و مجموعه ای باز و یک نظام منسجم است که دارای اجزاء تشکیل دهنده زیادی است که هرکدام از این اجزاء نقشی را در ادارة عالم عهده دار بوده و تحت رهبری و حاکمیت خداوند لایزل قراردارند . در قرآن مجید ، سورة الرحمن آیه ۵ آمده است : « و السماء رفعها و وضع المیزان الا تطغوا فی المیزان »

پس موجودات جهان هرکدام جزء کوچکی از این سازمان بزرگ هستند که هرگز نمی توانند از نظام حاکم بر گیتی پیروی نکنند و بی حساب و کتاب زندگی کنند . تمام فرمان های الهی دال بر نظم و ترتیب و بیانگر مدیریت حساب شده در آفرینش است به همین علت انسان ، پی به وجود مدیر ، مدبر و قادر مطلق و صانع و سازنده              جهان می برد .

در جهان آفرینش ، نظام های خلقت ، گویای مدیریت دقیق و فرماندهی حساب شده ای هستند که کره خاکی ما در داخل این کهکشان و منظومه های شگفت انگیزش در برگیرندة ذرات و جانداران و گیاهان و جمادات و انسان است و در این میان ، زمین ما جزء کوچکی از تشکیلاتی عظیم به حساب می آید . این سازمان عظیم و این نظام تشکیلاتی ، هرگز نه با سیر آفاق پایان می پذیرد و نه با عقل آدمی می توان به کنه آن پی برد که کسی نگشود و نگشاید به حکمت این معما را اگر بخواهیم به سیر آفاق ( عالم کبیر ) بپردازیم ، دیگر صحبت از مثنوی و هزار من کاغذ نیست که با هیچ واحد سنجش هم نمی توان آثار خلقت و آیات صنع الهی را سنجید و آئینه دانش مدیریت مگر نه اینست که پیرامون پدیده های عالم خلقت از معدن های نهفته در دل خاک گرفته تا آفتابی که در دل هر ذرة نهان است سخن می گوید . بنابراین اگر درست بیندیشیم همه این آیه ها ، بیان کنندة عظمت آفرینش اند .

پس وقتی صحبت از مدیریت می شود ، توجه به عنصر اصلی یعنی عالم خلقت است که ما آن را جهان کبیر        می نامیم و بررسی چون و چند در آن را سیر آفاق . اما عنصر دیگر سازمان ها انسان است که با سیر انفس یعنی تحقیق در مورد این شاهکار خلقت که جهان کوچک ( عالم صغیر ) نامیده می شود ، متحیر می ماند که چگونه وسعت فکر آدمی به پهنای جهان گسترش یافته است . پس برای ما اهمیت مدیریت به خوبی روشن می شود . صانع اصلی خداوند عالم است که نخست عالم کبیر را آفرید و سپس عالم صغیر را و آدمی را خلیفه خود در زمین قرارداد .

بقره آیه ۳۰ : « و اذقال ربک للملائکه انی جاعل فی الرض خلیفه » انسان خود یک نظام کامل است و در عین حال دارای نظام های فرعی و پیرو وجود انسان نمونة یک نظم تشکیلاتی کامل است و عالی ترین تجلی سازمان دهی در تن و جان آدمی نهفته است . همچون یک سازمان ، تصمیم گیری ، برنامه ریزی ، کنترل و هماهنگی ، تولید مصرف ، ضایعات و بازده  … و جود دارند . یعنی همه عوامل صنعتی و تولیدی در آن متجلی است ولی فضیلت انسان بر همه تشکیلات صنعتی بر پایه جان اوست و مدیریت به منزلة روح در جسم او که به کالبد تحرک می بخشد و انگیزه آفرینی می کند .

تعریف مدیریت


[۱] مدیریت عمومی ـ دکتر سید مهدی الوانی ، نشر نی ، چاپ اول ، ص ۵

[۲] روانشناسی تربیتی ـ دکتر محمد پارسا ، انتشارات بعثت ، صفحات ۲۶ و ۲۷

[۳] آیین مدیریت ـ نگارش : حسام الدین بیان ، مرکز آموزش مدیریت دولتی ، ص ۲۶۸

[۴] همان منبع ص ۲۴

[۵] اصول و مبانی مدیریت ، دکتر عبدالله جاسبی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، ص ۲۰۶ ، ( تاریخ نشر ۱۳۶۸ )

[۶] امامت و رهبری ، شهید مطهری ، انتشارات صدرا ، ص ۲۹

[۷] همان منبع صفحة ۲۰۹

[۸] ضرورت و اهمیت مدیریت از نظر اسلام ، دکتر عبدالله جاسبی ، مجله اقتصاد مدیریت ، ص ۱۷ و ۱۸

[۹] ویژگیهای مدیریت اسلامی ریشه ها ، الگوها ، انگیزه ها ، آیت الله ناصر مکارم شیرازی ، مجله مدیریت دولتی ، شماره هجدهم ، پاییز ۷۱ ، ص ۳۱

 

25,000 ریال – خرید

تمام مقالات و پایان نامه و پروژه ها به صورت فایل دنلودی می باشند و شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ همان لحظه قادر به دریافت فایل خواهید بود. این عملیات کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام می پذیرد.

 جهت پرداخت مبلغ شما به درگاه پرداخت یکی از بانک ها منتقل خواهید شد، برای پرداخت آنلاین از درگاه بانک این بانک ها، حتماً نیاز نیست که شما شماره کارت همان بانک را داشته باشید و بلکه شما میتوانید از طریق همه کارت های عضو شبکه بانکی، مبلغ  را پرداخت نمایید. 

 

 

مطالب پیشنهادی: برای ثبت نظر خود کلیک کنید ...

براي قرار دادن بنر خود در اين مکان کليک کنيد
به راهنمایی نیاز دارید؟ کلیک کنید


جستجو پیشرفته مقالات و پروژه

سبد خرید

  • سبد خریدتان خالی است.

دسته ها

آخرین بروز رسانی

    یکشنبه, ۱ مرداد , ۱۳۹۶

اولین پایگاه اینترنتی اشتراک و فروش فایلهای دیجیتال ایران
wpdesign Group طراحی و پشتیبانی سایت توسط دیجیتال ایران digitaliran.ir صورت گرفته است
تمامی حقوق برایdjkalaa.irمحفوظ می باشد.