مقاله بررسی دو رویکرد حافظه‌محور و اندیشه‌محور؛ به روش‌های آموزش با تأکید بر روایات منقول از امام علی(ع)


دنلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

مقاله بررسی دو رویکرد حافظه‌محور و اندیشه‌محور؛ به روش‌های آموزش با تأکید بر روایات منقول از امام علی(ع) مربوطه  به صورت فایل ورد  word و قابل ویرایش می باشد و دارای ۲۱  صفحه است . بلافاصله بعد از پرداخت و خرید لینک دانلود مقاله بررسی دو رویکرد حافظه‌محور و اندیشه‌محور؛ به روش‌های آموزش با تأکید بر روایات منقول از امام علی(ع) نمایش داده می شود، علاوه بر آن لینک مقاله مربوطه به ایمیل شما نیز ارسال می گردد

فهرست مطالب

چکیده   ۱
مقدمه   ۲
مفهوم آموزش   ۳
مفهوم دانش   ۳
مفهوم خرد   ۴
الف) کارکرد نظری عقل   ۴
ب) کارکرد عملی عقل   ۵
تعامل دانش و خرد   ۶
مفهوم یادگیری   ۹
رویکرد اول: روش‌های آموزشی حافظه‌محور   ۹
اول) روش حفظ کردن   ۱۰
دوم) روش عادت دادن   ۱۰
رویکرد دوم: روش‌های آموزشی اندیشه‌محور   ۱۱
الف) روش مشارکتی   ۱۲
ب) روش حل مسئله   ۱۳
نتیجه‌گیری   ۱۵
منابع   ۱۷

منابع

نهج البلاغه (۱۳۸۳)، ترجمۀ محمد دشتی، بوشهر، موعود اسلام.

ابن ابی الحدید، عزالدین (۱۴۰۴ ق)، شرح نهج‌البلاغه، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.

احسایی، ابن ابی‌جمهور (۱۴۰۵ق)، عوالی اللئالی، قم، سید الشهداء.

باقری، خسرو (۱۳۸۷)، درآمدی بر فلسفۀ تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران، تهران، علمی و فرهنگی.

ـــــ (۱۳۸۸)، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، تهران، مدرسه.

حکیمی، محمدرضا و دیگران (۱۴۰۰ق)، الحیاه، تهران، فرهنگ اسلامی.

برنجکار، رضا، «عقل و تعقل از دیدگاه امام علی(ع)»، (بی‌تا)

جباری، کامران و سجادی، سیدمهدی «تبیین تربیت دینی ظاهرگرا و نقد آن بر اساس جریان عقلگرا» (بهار و تابستان ۱۳۸۸)، مطالعات اسلامی: فلسفه و کلام، سال چهل و یکم، ش۲/۸۲، ص ۹-۴۶٫

حرعاملی، محمدبن حسن (۱۴۰۹ق)، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل‌البیت الاحیاء التراث.

دهخدا، علی‌اکبر (۱۳۸۶)، فرهنگ متوسط دهخدا، به کوشش غلامرضا ستوده، تهران، دانشگاه تهران.

سیف، علی اکبر (۱۳۸۶)، روا‌‌‌‌ن‌شناسی پرورشی نوین، تهران، دوران.

شریعتمداری، علی (۱۳۷۶)، تعلیم و تربیت اسلامی، تهران، امیرکبیر.

شعبانی، حسن (۱۳۸۹)، مهارت‌های آموزشی و پرورشی، تهران، سمت.

تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد (۱۳۸۸)، غررالحکم و دررالکلم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

فرزانگان، زهرا، «عقل عملی و عقل نظری»، (بی‌تا)

فروغی، محمدعلی (۱۳۸۷)، سیر حکمت در اروپا، تهران، زوار.

کاردان، علیمحمد (۱۳۸۷)، سیر آراء تربیتی در غرب، تهران، سمت.

کلینی، محمدبن یعقوب (۱۳۶۵)، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.

مایر، فردریک (۱۳۷۴)، تاریخ اندیشه‌های تربیتی، ترجمۀ علی‌اصغر فیاض، تهران، سمت.

مجلسی، محمدباقر (۱۴۰۴ق)، بحار الانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء.

معلوف، لویس (۱۳۶۵)، المنجد فی اللغه و الاعلام، تهران، اسماعیلیان.

نقیب‌زاده، میرعبدالحسین (۱۳۸۴)، نگاهی به فلسفۀ آموزش و پرورش، تهران، طهوری.

چکیده

 

امام علی(ع)، علم را بر دو نوع «مسموع» یعنی شنیده‌‌شده از خارج و «مطبوع» یعنی نشئت‌گرفته از عقل تقسیم می‌کند. بر این اساس، حافظه‌محوری و اندیشه‌محوری دو نگرش عمدۀ حاکم بر روش‌های آموزش شمرده می‌شوند. هرچند امروزه بیشتر بر روش‌های اندیشه‌محوری تأکید می‌گردد، حافظه‌محوری نیز یکی از رویکردهای پرکاربرد به‌شمار می‌آید. نوشتار حاضر با هدف نشان دادن جایگاه و‌‌ تفاوت‌های این دو رویکرد، با تأکید بر روایات منقول از امام علی(ع) به روش توصیفی ـ تحلیلی، نخست با تعریف دانش و خرد و رابطۀ میان آن دو، اهمیت آنها را در آموزش بررسی می‌کند، سپس به معرفی هریک از دو نگرش حاکم و روش‌های مورد حمایت آنها می‌پردازد. بررسی موضوع، اگرچه برتری به‌کارگیری تربیت عقلانی در آموزش را نشان می‌دهد، درعین‌حال، مشخص می‌کند که نباید روش تکرار و حافظه‌محوری را به‌طور کلی از نظر دور داشت.

 

کلیدواژه‌ها: دانش، خرد، حافظه‌محوری، اندیشه‌محوری.

 

مقدمه

 

انسان موجودی است که از نیروی تفکر برخوردار است و چون اجتماعی است، به آموزش نیاز دارد. آدمی در زندگی، چیزهای بسیار می‌آموزد و عادت‌های گوناگونی را در مراحل مختلف رشد به‌دست می‌آورد. برخی تمایلات، مثل فعالیت‌های علمی، هنری، اجتماعی و دینی تا اندازة فراوانی آموختنی‌اند. همچنین، انسان در برخورد با طبیعت و هم‌نوعان خود و در روبه‌روشدن با مسائل مختلف، لازم است مهارت‌هایی را بیاموزد که بتواند استعدادهای بالقوۀ خویش را به فعلیت برساند. ازاین‌رو، آموزش مؤثر زیربنای توسعۀ سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است. اینکه انسان چگونه این امور را می‌آموزد و در چه شرایطی این آموزش‌ها می‌تواند سودمند باشد، مسئله‌ای اساسی است. در این نوشتار کوشیده شده تا با بررسی دیدگاه امام علی(ع) دربارة مسئلة مهم آموزش، دو رویکرد عمدۀ حاکم بر روش‌های آموزش، ویژگی‌ها، محاسن و محدودیت‌های آنها بیان و مشخص شود که هریک برای تربیت اثربخش افراد تا چه اندازه مناسب است.

 

 

 

مفهوم آموزش

 

«آموزش» در فرهنگ لغت دهخدا عبارت است از عمل آموختن و تعلیم دادن. واژۀ علم به‌معنای اطلاع و آگاهی است و تعلیم حاکی از انتقال این اطلاع و آگاهی از شخصی به شخص دیگر است (باقری، ۱۳۸۷، ج ۱، ص۱۰۲). معمولاً فعالیت‌هایی را که معلم به‌قصد آسان کردن یادگیری در یادگیرندگان، به‌تنهایی یا به کمک مواد آموزشی انجام می‌دهد، آموزش می‌نامند (سیف، ۱۳۸۶، ص۳۳). تعریفی جامع‌تر از آموزش را می‌توان هرگونه فعالیت یا تدبیر ازپیش طرح‌ریزی‌شده‌ای دانست که هدف آن آسان کردن یادگیری در یادگیرندگان است (همان، ص۳۴). آموزش از جمله رفتارهایی است که همة افراد بشر به‌طور دایم و به‌صورت مستقیم یا غیر‌مستقیم به آن مبادرت می‌ورزند؛ زیرا انسان از لحظۀ تولد در حال فراگیری آن است و این کار تا آخرین لحظۀ حیات، انسان را همراهی می‌کند. به بیان دیگر، این اصل باارزش در فرهنگ اسلامی به‌صورت «زگهواره تا گور دانش بجوی» مصداق می‌یابد. مسئلة مهم در آموزش افراد، چگونگی دستیابی به دانش و شناخت و درواقع روش آموزش افراد است. رویکردهای گوناگونی به این موضوع وجود دارد که هریک ویژگی‌هایی دارد، ولی قبل از معرفی آنها لازم است به ارتباط میان دو مفهوم اساسی خرد و دانش پرداخته شود.

 

مفهوم دانش

 

«دانش» در فرهنگ لغت دهخدا، اسم مصدر از دانستن و به‌معنای دانایی، علم و فضل است. امروزه کلید همۀ نیازها داشتن دانش و اطلاعات است؛ چرا‌که بدون آن نمی‌توان جامعه‌ای غنی، مستقل و پویا به‌وجود آورد. موضوع علم یا دانش به معلوماتی مربوط است که معلم آن‌ را در اختیار فراگیر قرار می‌دهد یا فراگیر با مطالعۀ منابع به آن دست می‌یابد. بر اساس طبقه‌بندی بلوم، هدف‌های یادگیری در حیطة شناختی شامل شش سطح است: دانش، فهمیدن، به کار‌بستن، تحلیل، ترکیب و ارزشیابی. این طبقه‌بندی از ساده‌ترین سطح شناخت یعنی دانش آغاز می‌شود و به پیچیده‌ترین شکل آن یعنی ارزشیابی و قضاوت می‌رسد. به بیان دیگر، برای رسیدن به هر سطحی از رشد فکری، ضرورت دارد مراحل پیشین گذرانده شده باشد (شعبانی، ۱۳۸۹، ص۱۴۶-۱۴۷). در اینجا، مفهوم دانش با نخستین سطح شناختی بلوم مطابقت دارد. دربارۀ اهمیت دانش در قرآن آمده است: «وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِی عِلْماً» (طه: ۱۱۴)؛ ای پیامبر بگو پروردگارا، بر علم و دانش من بیفزا. امام علی(ع) می‌فرمایند: «دانش بهترین راهنما و برترین شرافت است» (تمیمی آمدی، ۱۳۷۸، ج ۲، ص۱۶۲). تحصیل دانش به‌اندازه‌ای ارزشمند است که پیامبر اکرم(ص) نیز چهار محدودیت جنسیت، زمان، مکان و معلم را از دانش نفی کرده، می‌فرماید: «تعلّم و دانش‌جویی بر هر مسلمانی واجب است» (کلینی، ۱۳۶۵، ص۳۰). و «علم را پی‌جویی کنید حتی اگر مستلزم سفر به چین باشد» (حر عاملی، ۱۴۰۹ق، ج ۲۷، ص۲۷) و بی‌اهمیت بودن نوع تعلیم‌دهنده را با بیان «حکمت را کسب کنید حتی اگر از گمراهان باشد، بیان می‌کند».(حکیمی، ج۱، ص۲۵)

 

مفهوم خرد

 

در فرهنگ لغت دهخدا، خرد به معنای عقل و هوش، قوۀ دریافت، ادراک حُسن و قبح اعمال، تمیز نیک و بد امور آمده است. در لغت عرب، «عقل» به‌معنای بند و بازداری است؛ بازداری لازم برای تأمین سنجیدگی و پختگی در عمل. برای فهم دقیق‌تر از واژه‌های متضاد عقل نیز می‌توان کمک گرفت. یکی از این واژه‌ها جهل است که به‌معنای «عمل بدون تأمل» یا «عمل نسنجیده» است (باقری، ۱۳۸۸، ص۲۱ و ۲۳). در فلسفه و کلام برای عقل دو اصطلاح کلی درخور تشخیص است؛ در یکی از این دو اصطلاح، عقل موجودی است که ذاتاً و فعلاً مجرد بوده و به‌طور مستقل، یعنی بدون تعلق به نفس و بدن، موجود است. دراصطلاح دیگر، عقل یکی از قوای نفس انسانی است؛ در این معنا، عقل با نفس متحد است و یکی از قوا و مراتب آن شمرده می‏شود و در برابر قوای خیال، وهم و حس قرار می‏گیرد. آنچه اینجا مدنظر قرار دارد، مفهوم عقل در اصطلاح دوم است. عقل در ادراک کلیات تواناست و می‏تواند مسائل نظری را از مقدمات بدیهی و معلوم استنباط کند. این عقل با ملاحظة مدرکاتش دو کارکرد دارد: نظری و عملی (برنجکار، بی‌تا).

 

الف) کارکرد نظری عقل

 

هرگاه کسی تلاش‌های شناختی خود را به‌گونه‌ای کنترل کند که از انحراف در اندیشه مصون بماند و به شناخت صحیح موضوع موردنظر دست یابد، از عقل در سطح نظری استفاده کرده است (باقری، ۱۳۸۸، ص۲۴). معلومات عقل نظری، احکام مربوط به حقایق خارجی و علم و آگاهی به چیزهاست. ادراک این معلومات می‌تواند به دو شکل باشد: نخست عقل با در نظر گرفتن مفاهیم جزئی شبیه به هم، یک معنای کلی را استنباط ‌کند؛ برای نمونه، وقتی انسان وارد باغی می‌شود که هزار درخت دارد، هزار درخت مشخص را با چشم خود احساس می‌کند و از آنها، هزار تصور خیالی می‌سازد و سرانجام یک معنای کلی را که جدا از همة آن هزار درخت است، استنباط می‌کند. بنابراین، زمانی که انسان یک مفهوم کلی معقول را از جمیع اضافات ادراک مجرد می‌کند، این عمل را با عقل نظری خود انجام داده است. درواقع، می‌توان گفت همة علوم بشری برپایة ادراک همین مفاهیم کلی بنا شده است؛ دیگر اینکه عقل پس از درک مفاهیم کلی، در مسیر طولی شناخت به‌تدریج قادر به شناخت‌های کلی دیگر، یعنی شناخت مجردات می‌شود. این حقایق عالی که متعلق شناخت بشر قرار می‌گیرد و با عقل نظری درک می‌شود، شامل تجرد صفات نفسانی و تجرد موصوف آنها، یعنی نفس است (فرزانگان، بی‌تا). حضرت علی(ع) دربارة کاربرد نظری عقل می‌فرماید: «عقل، اصل و منشأ علم و دعوت‏کننده به فهم است» (تمیمی‌آمدی، ۱۳۷۸، ج ۲، ص ۱۴۳). «آنکه تعقل کند، آگاهی می‏یابد» (همان، ص۱۵۵). و «با عقل، کُنه حکمت به‌دست می‏آید» (همان، ص ۱۴۸).

 

ب) کارکرد عملی عقل

 

عقل در عین مشتمل بودن بر فهم و شناخت، به چیزی فراتر از آن دلالت دارد. برای مثال، در روایات تعبیر «عقل گفتاری» و «عقل کرداری» به‌کار رفته است: «عقلوا الدین عقل وعایه ورعایه لا عقل سماع و روایه فانّ رواه العلم کثیر و رعاته قلیل» (نهج‌البلاغه، ۱۳۸۳، ص۴۷۴). عقل گفتاری حاکی از آن است که فقط فعالیت شناختی و گفتاری را هرچند به عمل درنیامده باشد، می‌توان عقل نامید. بااین‌حال، تعبیر عقل کرداری به چیزی فراتر از شناخت ناظر است و حاکی از توجه و التزام عملی چیزی است که فرد آن را درک و فهم کرده است. بنابراین، عقل کامل مستلزم انسجام وجودی میان شناخت، انتخاب و عمل فرد است. هرگونه فقدان انسجام، به‌گونه‌ای فکر کردن و گونۀ دیگر عمل کردن، نشانۀ نابخردی است: «أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَکُمْ وَ أَنْتُمْ تَتْلُونَ الْکِتابَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ» (بقره: ۴۴)؛ آیا مردم را به نیکی فرمان می‌دهید و خود را فراموش می‌کنید با اینکه شما کتاب خدا را می‌خوانید؟ آیا نمی‌اندیشید؟ (باقری، ۱۳۸۷، ج ۱، ص ۱۵۳). دربارۀ اهمیت و نقش جداکنندگی عقل به‌عنوان تمیز نیک و بد امور و در‌واقع کارکرد عملی عقل، در سورۀ «زمر» آیات هفده و هجده چنین آمده است: «آن بندگان مرا بشارت بده که چون سخن را بشنوند، نیکوترین آن را عمل کرده و پیروی می‌کنند، چنین کسانی هستند که خدا آنان را هدایت کرده و هم آنها به حقیقت خردمندان عالم‌اند».

 

امام علی(ع) دربارة کارکرد اخلاقی عقل می‏فرمایند: «کمال نفس با عقل به‌دست می‏آید» (تمیمی آمدی، ۱۳۷۸، ج ۲، ص ۱۵۳) «عقل درختی است که میوه‌اش سخاوت و حیاست» (همان، ص۱۴۲). «چیزی مانند عقل فضایل و کمالات انسان را زیبا نگرداند» (همان، ص۱۵۷). عقل، خوب و بد افعال را به انسان می‏نمایاند و کمال آدمی و فضایل اخلاقی‌ای همچون ادب، حیا، سخاوت، مدارا، جوانمردی، حلم، راستگویی و عدل با عقل شناخته می‏شوند. بنابراین، علم و دانش درحالی می‌تواند سودمند باشد که افزون بر خرد، با اخلاق نیز همراه باشد و ازآنجاکه عمل و اخلاق بر دیگری اثر متقابل دارند، هریک می‏تواند به نوبة خود سبب پیدایش دیگری شود. در آیه‏ چهارده سورة «مطففین»‏ پس از اشاره به صفات زشت گروهی از دوزخیان آمده است: «چنین نیست که آنها خیال می‏کنند، بلکه اعمالشان چون زنگاری بر دل‌هایشان نشسته است». این تعبیر به‌خوبی نشان می‏دهد که اعمال نادرست همچون زنگار تیره بر قلب می‏نشیند و نور و صفای فطری آن را می‌برد و درون انسان را تاریک می‏سازد و به‌شکل خود درمی‏آورد.

 

با توجه به مطالب پیش‌گفته، بهره‌مندی از نیروی تفکر و آگاهی از رفتار خود، از ویژگی‌های اصلی انسان به‌شمار می‌آید. در اهمیت به‌کارگیری نیروی عقل، امام علی(ع) می‌فرماید: «بالاترین بی‌نیازی برخورداری از عقل است» (همان، ص۱۴۶). همچنین می‌فرماید: «جز با کمک عقل نمی‌توان بر مشکلات زندگی فائق آمد» (مجلسی، ۱۴۰۴ق، ص۷). پیامبر اکرم(ص) نیز می‌فرماید: «نگرانی من بر امتم از فقر نیست، بلکه از سوءتدبیر و کمی میزان منطق و استدلال است» (احسایی، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص ۳۹). اهمیت اندیشیدن و خردورزی بر کسی پوشیده نیست و احادیث متعدد ذکر‌شده نیز بر این موضوع تأکید دارد. انسان، با علم و دانش می‌تواند عقل خود را افزایش دهد. مشاهدۀ طبیعت، تأمل در خویشتن و کسب تجربه از مواردی است که زمینه‌های خردورزی و رشد تعقل را در فرد فراهم می‌سازد.

 

تعامل دانش و خرد

 

15,000 ریال – خرید

تمام مقالات و پایان نامه و پروژه ها به صورت فایل دنلودی می باشند و شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ همان لحظه قادر به دریافت فایل خواهید بود. این عملیات کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام می پذیرد.

 جهت پرداخت مبلغ شما به درگاه پرداخت یکی از بانک ها منتقل خواهید شد، برای پرداخت آنلاین از درگاه بانک این بانک ها، حتماً نیاز نیست که شما شماره کارت همان بانک را داشته باشید و بلکه شما میتوانید از طریق همه کارت های عضو شبکه بانکی، مبلغ  را پرداخت نمایید. 

 

 

مطالب پیشنهادی:
  • مقاله بررسی نظرات مدیران شرکت های تعاونی شهر یزد در باب تاثیر آموزش بر رشد حرفه ای آنها
  • برچسب ها : , , , , , , , , , ,
    برای ثبت نظر خود کلیک کنید ...

    براي قرار دادن بنر خود در اين مکان کليک کنيد
    به راهنمایی نیاز دارید؟ کلیک کنید
    

    جستجو پیشرفته مقالات و پروژه

    سبد خرید

    • سبد خریدتان خالی است.

    دسته ها

    آخرین بروز رسانی

      پنجشنبه, ۳۰ دی , ۱۳۹۵
    
    اولین پایگاه اینترنتی اشتراک و فروش فایلهای دیجیتال ایران
    wpdesign Group طراحی و پشتیبانی سایت توسط دیجیتال ایران digitaliran.ir صورت گرفته است
    تمامی حقوق برایdjkalaa.irمحفوظ می باشد.