مقاله برنامه درسی، ابزاری برای نیل به تربیت اخلاقی


دنلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

مقاله برنامه درسی، ابزاری برای نیل به تربیت اخلاقی مربوطه  به صورت فایل ورد  word و قابل ویرایش می باشد و دارای ۲۹  صفحه است . بلافاصله بعد از پرداخت و خرید لینک دانلود مقاله برنامه درسی، ابزاری برای نیل به تربیت اخلاقی نمایش داده می شود، علاوه بر آن لینک مقاله مربوطه به ایمیل شما نیز ارسال می گردد

فهرست مطالب

چکیده   ۱
مقدمه   ۲
اهمیت و ضرورت برنامه‌ریزی درسی   ۴
مفهوم‌شناسی بحث   ۴
الف. برنامه درسی   ۴
ب. تربیت اخلاقی   ۴
ج. برنامة درسی تربیت اخلاقی   ۵
مبنای انسان‌شناختی برنامة درسی تربیت اخلاقی   ۵
عناصر (عوامل) برنامة‌ درسی   ۷
۱٫ اهداف یا آرمان برنامة درسی تربیت اخلاقی   ۷
۲٫ ضرورت تلقی درست از فرایند یادگیری   ۸
۳٫ توجه به نقش یادگیرنده در برنامة درسی   ۱۰
۴٫ توجه به نقش محیط و فضا در برنامة درسی   ۱۱
۵٫ توجه به نقش معلم در برنامة درسی   ۱۴
۶٫ توجه به راهبرد تدریس در برنامة درسی   ۱۶
۷٫ داشتن تلقی درست از ارزشیابی در برنامة درسی تربیت اخلاقی   ۱۸
نتیجه‌گیری   ۲۱
پی‌نوشت‌ها:   ۲۳
منابع   ۲۵

منابع

نهج البلاغه، ترجمة مصطفی زمانی، تهران، نبوی، ۱۳۷۴٫

اسلاوین، رابرت‌ایی، روان‌شناختی تربیتی ـ نظریه و کاربست، ترجمة یحیی سیدمحمدی، تهران، روان، ۱۳۸۵٫

جمعی از نویسندگان، تربیت دینی در جامعه اسلامی معاصر: گفت‌وگوها، قم، مؤسسه آموزشی و‌ پژوهشی امام خمینی(ره)، ۱۳۸۸(الف).

جی. پی، میلر، نظریه‌های برنامه درسی، ترجمة محمود مهرمحمدی، چ چهارم، تهران، سمت، ۱۳۸۶٫

خمینی، روح‌الله، شرح چهل حدیث، چ چهارم، تهران، مؤسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی(ره)، ۱۳۷۳٫

داودی، محمد، نقش معلم در تربیت دینی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ‌۱۳۸۴٫

دهقان، اکبر، راه رشد، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، ۱۳۷۹٫

سیلور، جان گالن و ویلیام ام، الکساندر و آزنور جی، لوئیس، برنامه‌ریزی درسی برای تدریس و یادگیری بهتر، ترجمة غلامرضا خوی‌نژاد، چ پنجم، مشهد، به نشر، ۱۳۷۸٫

شاملی، عباسعلی، تربیت اخلاقی، پیش‌فرض و چالش‌ها، قم، معارف، ۱۳۸۶٫

صافی، احمد، آموزش و پرورش ابتدایی، راهنمایی تحصیلی و متوسطه، چ پنجم، تهران، سمت، ۱۳۸۲٫

کدیور، پروین، روان‌شناسی تربیتی، چ سوم، تهران، سمت، ۱۳۸۱٫

مجموعه مقالات کنگره آثار و اندیشه تربیتی حضرت امام خمینی(ره)، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، ۱۳۷۴٫

مصباح، محمد‌تقی، جامعه و تاریخ، چ چهارم، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، بی‌تا.

ـــــ ، پند جاوید، نگارش علی زینتی، قم، مؤسسه آموزشی و ‌پژوهشی امام خمینی(ره)، ۱۳۸۴٫

ـــــ ، اخلاق در قرآن‌، تحقیق و نگارش، محمدحسین اسکندری، قم، مؤسسه آموزشی و‌ پژوهشی امام خمینی(ره)، ۱۳۷۸٫

ملکی، حسن، مبانی برنامه‌ریزی درسی آموزش متوسطه، تهران، سمت، ۱۳۷۹٫

ـــــ ، برنامه درسی(راهنمای عمل)، چ هفتم، تهران، مدرسه، ۱۳۸۸٫

مهرمحمدی، محمود، برنامه درسی نظرگاه‌ها، رویکردها و چشم‌اندازها، چ دوم، مشهد، به نشر، ۱۳۸۳٫

میرزا محمدی، محمدحسین، «بررسی آراء و اندیشه‌های تربیتی فارابی»، مصباح، سال چهاردهم، ش ۵۷، ماه‌های خرداد و تیر، ص۷-۳۸٫

نصری، عبدلله، مبانی انسان‌شناسی در قرآن، تهران، فیض کاشانی، ۱۳۷۲٫

چکیده

 

تربیت اخلاقی یکی از مهم‌ترین مسائل آموزشی ‌و تربیتی می‌باشد. دستیابی به این هدف بزرگ در نهاد آموزش‌ و پرورش، نیازمند نقشه‌ای است که در ادبیات علوم تربیتی، به آن برنامه ‌درسی می‌گویند. این طرح و نقشه، زمانی می‌تواند آن نهاد را به اهداف مطلوب خود برساند که بر مبانی، اصول و شیوه‌های دینی و ارزشی فرهنگ حاکم بر آن کشور استوار باشد. نیل به الگوی برنامة درسی تربیت اخلاقی مبتنی بر تعالیم دینی، که هدف اصلی تحقیق است، می‌تواند نیل به طراحی برنامة درسی جامع در زمینه تربیت دینی را فراهم سازد. این مقاله، با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتاب‌خانه‌ای، به بررسی و تبیین ویژگی‌های برنامه درسی تربیت اخلاقی، بر اساس نظرات علامه مصباح یزدی پرداخته است.

 

کلید‌واژه‌ها: تربیت، اخلاق، اصول، شیوه‌ها، تربیت اخلاقی و برنامه درسی.

 

مقدمه

 

تعلیم و تربیت در زندگی بشر، مهم‌ترین و اساسی‌ترین جنبة زندگی است. مشخصة جامعة سالم و توسعه‌یافته، صرفاً به داشتن موقعیت جغرافیایی خوب و معادن متنوع و منابع مالی نیست، بلکه جامعة سالم و توسعه‌یافته، جامعه‌ای است که دارای نظام تعلیم و تربیتِ پویا بانشاط، زنده و مترقی است. چنین نظامی می‌تواند انسان‌های آزاد، مستقل، اخلاقی، و مبتکر بسازد که جامعه را به سامان مادی و تعالی معنوی برساند. از نگاه علامه مصباح یزدی، در باب اهمیت امر تعلیم و تربیت، می‌توان گفت: «فراهم آمدن زمینة رشد و استکمال معنوی و باطنی آدمیان بیش از هرچیز مدیون نهاد تعلیم و تربیت است، نه هیچ نهاد دیگری؛ زیرا در سایة تعلیم عقاید هستی‌شناختیِ صحیح و ارزش‌شناختیِ صحیح و بر طبق ارزش‌های پسندیده اخلاقی و حقوقی، می‌توان خداپرستی و استکمال معنوی انسان‌ها را گسترش داد و عمق بخشید.۱

 

تعالیم اسلام به تربیت جان و پرورش روح آدمی توجه ویژه‌ای دارد؛ زیرا انسان در پرتو تربیت نفس و تزکیة روح، به مراحل کامل انسانیت دست می‌یابد و سرانجام به فلاح و سعادت ابدی نایل می‌شود. چنان‌که حضرت علی(ع) می‌فرماید:

 

اگر فرضاً به بهشت امید نداشتیم و از آتش دوزخ نمی‌ترسیدیم و به ثواب هم عقیده نداشتیم، باز هم سزاوار بود که در جست‌وجوی مکارم اخلاق باشیم؛ زیرا مکارم اخلاق، راه پیروزی و سعادت را به انسان نشان می‌دهد.۲

 

جامعة امروز بشر دچار بحران هویت معنویت و اخلاق شده است. از این‌رو، امروزه نیاز بشر به تزکیه و پرورش، به مراتب بیش از نیاز او به تعلیم و آموزش است.

 

بی‌شک یکی از اهداف تأسیس آموزشگاه‌های رسمی (مدارس) کشور، تربیت اخلاقی دانش‌آموزان است. «مکتب و مدرسه عبارت است از: تأسیساتی که برای تربیت اخلاقی و علمی و بدنی ابناء نوع بشر دایر می‌گردد».۳ بر این اساس، دانش‌آموزان اماناتی در دست مراکز آموزشی هستند که این مراکز سهم مؤثری در شکوفایی استعدادها، بروز خلاقیت و تربیت اخلاقی آنها دارند که در سایة آگاهی و بصیرت حاصل می‌شود.

 

بنابراین، نهاد آموزش و پرورش، که یکی از گسترده‌ترین نهاد‌های اثرگذار و جهت‌دهنده در همة کشورهاست، با توجه به مخاطبان فراوان و مستعدی که دارد و با توجه به رسالت‌های آموزشی و پرورشی خود، باید برنامه تربیت اخلاقی را جزء اصلی‌ترین و محوری‌ترین مسائل آموزشی ‌و تربیتی خود قرار دهد. این ضرورت، که برخاسته از نقش و جایگاه اخلاق در حیات انسانی است، زمانی مورد تأکید قرار می‌گیرد که وظیفة اصلی این نهاد را احیای فطرت دینی انسان‌ها بدانیم؛ چرا که رسالت متولیان امر تعلیم و تربیت، بیدار کردن فطرت انسان‌ها و پاک‌کردن غبار غفلت از آنهاست تا انسان حضور خدا را در زندگی و از درون خود لمس کرده، گرایش او به دین و اخلاق آشکار گردد.

 

امروزه یکی از دغدغه‌های موجود در نظام‌های آموزشی، چگونگی تربیت اخلاقی است. در بحث تربیت اخلاقی، صرف شناخت ضرورت و جایگاه آن در میان ابعاد تربیت، مطرح نیست. امروزه مسئولان و برنامه‌ریزان، به دنبال راهکار عملی برای حل این مشکل هستند. به نظر می‌رسد «برنامة درسی»، در این زمینه می‌تواند نقش هماهنگ کننده همة عوامل دخیل در تربیت را ایفا نموده، کارساز باشد.

 

برنامة درسی همواره بین دو نیروی انسانی ـ معلم و شاگرد ـ در تعلیم و تربیت رابطه برقرار می‌کند، و می‌توان از آن به منزلة قلب نظام تعلیم و تربیت و ابزاری در جهت تحقق اهداف آموزش و پرورش یاد کرد. برنامة‌ درسی از اساسی‌ترین و مهم‌ترین موضوعات و مسائل آموزش و پرورش رسمی به شمار می‌رود. به عقیده نگارنده، برنامة درسی را باید بر پایة اصلی تعلیم و تربیت دانست و به نظر می‌رسد کیفیت آموزش و پرورش یک جامعه را از روی محتوای برنامة تحصیلی آن در مقاطع مختلف، ارزیابی می‌کنند.

 

این مقاله، به منظور تبیین ویژگی‌های عناصر برنامة درسی تربیت اخلاقی، بر اساس مبانی دینی، با مراجعه به آثار گفتاری و نوشتاری علامه مصباح یزدی، به عنوان یک اندیشمند در عرصة مباحث دینی و صاحب‌نظر در عرصة تربیت اخلاقی، برخی از مبانی، اصول و شیوه‌ها‌ی تربیت اخلاقی ایشان را کشف و استنباط کرده و با اشراب آن اصول و شیوه‌ها، به بیان الگویی مطلوب، به طراحی برنامة درسی تربیت اخلاقی پرداخته است.

اهمیت و ضرورت برنامه‌ریزی درسی

 

از آنجا که برنامة درسی بیانگر هدف‌ها و آرمان‌های تربیتی و نیز منعکس کننده ارزش‌ها و اعتقادات و به طور کلی، فرهنگ یک کشور است، پرسش اصلی این است ‌که اگر بخواهیم برنامة درسی تربیت اخلاقی متناسب با فرهنگ دینی خود طراحی کنیم، چه مبانی، اصول و شیوه‌هایی را باید مورد توجه قرار دهیم؟ اصول و شیوه‌های تربیت اخلاقی در برنامة درسی آموزش و پرورش رسمی چیست؟ ویژگی‌های برنامة درسی تربیت اخلاقی مبتنی برآموزه‌های دینی اسلام کدام‌اند؟

 

بدین منظور، با بهره‌گیری از آموزه‌های دینی و اسلامی، می‌توان به شیوه‌ای مؤثر در به فعلیت رساندن استعدادهای معنوی انسان‌ها تلاش نمود تا ره آورد این نظام آموزشی، فارغ‌التحصیلانی واجد صفات اخلاقی باشند.

 

مفهوم‌شناسی بحث

الف. برنامه درسی

 

«برنامه درسی»، به محتوای رسمی و غیررسمی، روش، و آموزش‌های آشکار و پنهانی اطلاق می‌گردد که به وسیله آنها، شاگردانِ تحت هدایت مدرسه، دانش لازم را به دست آورند، مهارت کسب کنند و گرایش و ارزش‌ها را در خود تغییر دهند.۴

 

ب. تربیت اخلاقی

 

علامه مصباح یزدی، با مفروض گرفتن انواع تربیت‌ها‌ی موجود در جامعه و مقایسه آنها با یکدیگر، تربیت اخلاقی را این‌گونه تعریف می‌کند: «تربیت اخلاقی برنامه‌ریزی برای رشد اخلاق متربیان، دانشجویان و دانش‌آموزان در جهت مطلوب اسلام است».۵

ج. برنامة درسی تربیت اخلاقی

 

تربیت اخلاقی مستلزم فراهم کردن زمینه‌های آموزشی و پرورشی خاص برای شکوفایی و تثبیت یک سلسله ارزش‌های اخلاقی فطری است که انسان از آغاز تولد با خود به همراه دارد.۶ با توجه به آیات اولیه سورة مبارکة شمس، نفس انسان، هم استعداد ترقی و تکامل، و هم استعداد سقوط و تنزل را دارد. انسان اگر نفس خود را «تزکیه» کند، رشد می‌کند و بارور می‌شود. اما اگر آن را «تدسیه» نماید، رو به ضعف و سستی رفته و فاسد می‌گردد.

 

بنابراین، با توجه به حضور فطری ارزش‌ها در انسان، و با ملاحظة تعریف‌های علمای اخلاق و اندیشمندان تعلیم و تربیت در این زمینه، و با توجه به نقش و کارکردی که برای مدارس بیان شده است، برنامة درسی تربیت اخلاقی عبارت است از: برنامه‌ریزی برای چگونگی به کارگیری و پرورش استعداها و قوای درونی ـ قابلیت‌های اخلاقی ـ و همچنین توسعه و تثبیت صفات و رفتارهای پسندیدة اخلاقی، به منظور نیل به فضائل عالی اخلاقی و دوری از رذیلت‌ها و نابود کردن آنهاست. این برنامه‌ریزی شامل محتوای رسمی و غیررسمی، شیوه‌های تدریس،‌ شیوة ارزش‌یابی و فضاهای تربیتی است که از طریق آن برای فراگیران، امکان شناخت توانا‌یی‌های خویش و جهان هستی فراهم می‌شود و بر مبنای آن، فعالیت‌ها و استعدادهای فطری خویش را هدفمند می‌سازند.

 

مبنای انسان‌شناختی برنامة درسی تربیت اخلاقی

 

نقش پیش‌فرض‌های انسان‌شناختی در نظریه‌ پردازی‌های مربوط به علوم انسانی، بر کسی پوشیده نیست و جهت‌گیری‌های کلی نظریه‌های هر دانشمند، با مبانی انسان‌شناختی او هماهنگ است. همین قاعده در برنامه‌ریزی درسی، که اساس و نقشة راه تعلیم و تربیت، به ویژه تربیت اخلاقی محسوب می‌شود، نیز حاکم است.۷

 

امام خمینی(ره) در باب ضرورت شناخت انسان، پیش از هرگونه برنامه‌ریزی تربیت، می‌فرماید: از آنجا که انسان موضوع و محور تعلیم و تربیت است، ارائة یک نظام تربیتی صحیح، تنها بر پایة شناخت انسان امکان‌پذیر است و «هر اصلاحی، نقطة اولش خود انسان است.»۸

 

اساساً برنامة درسی با پرسش‌های ریشه‌ای و مطرح در فلسفة تعلیم و تربیت رابطة آشکار دارد. بدون پاسخ به این پرسش‌ها، نمی‌توان به برنامة درسی متناسب با نظام اعتقادی و ارزشی در یک نظام دست یافت. از جمله‌ پرسش‌های مطرح در مبانی فلسفی، پرسش از حقیقت و ماهیت انسان است. از جمله عواملی که موجب می‌شود یک نظام تربیتی به اهداف مطلوب خود در باب تربیت انسان نرسد، عدم درک و شناخت صحیح از انسان است؛ چراکه برخی از متخصصان با پی بردن به بخشی از حقیقت وجود آدمی، آن را کل حقیقت وجود او می‌پندارند و بر اساس آن، اقدامات تربیتی را به گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌کنند که محصول آن، به جای انسان کامل، مطلوبِ تربیت واقعی انسانی تک‌بُعدی می‌شود. برخی از اندیشمندان شناخت انسان را غیرممکن می‌دانند و کتاب «انسان موجودی ناشناخته» را تألیف کرده‌اند. بعضی از فلاسفه معتقدند که انسان ابتدا وجود دارد و بعد ماهیت خود را می‌سازد.۹ بعضی دیگر می‌گویند: انسان موجودی است که حد و ماهیتی ندارد و در یک حد معین متوقف نمی‌شود، بلکه پویاست و در این پویندگی حقّ انتخاب دارد. این پویندگی در جهت کمال تا بی‌نهایت، و در جهت فساد و سقوط تا بی‌نهایت پیش می‌رود.۱۰ و بالأخره طبق نظریه سوم، که برگرفته از رهنمود‌های قرآن کریم است، انسان موجودی است که حد و ماهیتی ندارد و در یک حد معین متوقف نمی‌شود، بلکه در جانب سیر صعودی و سیر نزولی پویا و در نوسان است. به عنوان نمونه، خداوند می‌فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاها وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها»(شمس: ۹-۱۰) این در نوسان بودن حالت انسان، ناشی از اعمال و رفتار اختیاری اوست.

 

اکنون این پرسش مطرح می‌شود که اگر به انسان از منظر دین توجه کنیم، چه ملاحظاتی در خصوص انسان و نسبت به برنامة درسی تربیت اخلاقی، به عنوان طرح و نقشه یادگیری می‌توان در نظر گرفت. از منظر دین اسلام، انسان موجودی است دارای استعدادهای فطری عالی و چندبعدی، که هر یک از این ابعاد در کمال انسان نقش ویژه‌ای دارند. بنابراین، برنامة درسی باید به گونه‌ای طراحی گردد که همه ابعاد وجودی انسان را در برگیرد و با فطرت او سازگار باشد.

 

عناصر (عوامل) برنامة‌ درسی

 

20,000 ریال – خرید

تمام مقالات و پایان نامه و پروژه ها به صورت فایل دنلودی می باشند و شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ همان لحظه قادر به دریافت فایل خواهید بود. این عملیات کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام می پذیرد.

 جهت پرداخت مبلغ شما به درگاه پرداخت یکی از بانک ها منتقل خواهید شد، برای پرداخت آنلاین از درگاه بانک این بانک ها، حتماً نیاز نیست که شما شماره کارت همان بانک را داشته باشید و بلکه شما میتوانید از طریق همه کارت های عضو شبکه بانکی، مبلغ  را پرداخت نمایید. 

 

 

مطالب پیشنهادی:
  • مقاله جایگاه قرب الهی در تربیت اخلاقی
  • مقاله بررسی تطبیقی ارزش‌ها در اسلام و لیبرالیسم و دلالت‌های تربیت اخلاقی آن
  • تحقیق بررسی و ارزیابی برنامه آموزش زبان انگلیسی در سطح دانشگاه هوایی
  • مقاله برنامه درسی
  • مقاله تعلیم و تربیت
  • برچسب ها : , , , , , , , ,
    برای ثبت نظر خود کلیک کنید ...

    براي قرار دادن بنر خود در اين مکان کليک کنيد
    به راهنمایی نیاز دارید؟ کلیک کنید
    

    جستجو پیشرفته مقالات و پروژه

    سبد خرید

    • سبد خریدتان خالی است.

    دسته ها

    آخرین بروز رسانی

      سه شنبه, ۲۸ دی , ۱۳۹۵
    
    اولین پایگاه اینترنتی اشتراک و فروش فایلهای دیجیتال ایران
    wpdesign Group طراحی و پشتیبانی سایت توسط دیجیتال ایران digitaliran.ir صورت گرفته است
    تمامی حقوق برایdjkalaa.irمحفوظ می باشد.