مقاله نظریه بدیع قانون طبیعى در حکمت عملى اسلامى


دنلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

مقاله نظریه بدیع قانون طبیعى در حکمت عملى اسلامى مربوطه  به صورت فایل ورد  word و قابل ویرایش می باشد و دارای ۲۷  صفحه است . بلافاصله بعد از پرداخت و خرید لینک دانلود مقاله نظریه بدیع قانون طبیعى در حکمت عملى اسلامى نمایش داده می شود، علاوه بر آن لینک مقاله مربوطه به ایمیل شما نیز ارسال می گردد

 فهرست مطالب

چکیده   ۱
مقدّمه   ۲
نظریه قانون طبیعى در اسلام   ۳
مبانى نظریه قانون طبیعى   ۴
گزاره‏هاى مربوط به قانون طبیعى   ۷
مراتب نفس   ۸
امکانات طبیعى بشر   ۹
الف) امکانات طبیعى بشر در مرتبه نفس نباتى   ۹
ب) امکانات طبیعى بشر در مرتبه نفس حیوانى   ۱۱
ج) امکانات طبیعى بشر در مرتبه نفس ناطقه   ۱۴
نتیجه‏گیرى   ۱۹
منابع   ۲۰

منابع

ـ شهرزورى، شمس‏الدین، رسائل الشجرة الالهیة فى علوم الحقایق الربانیة، تحقیق، تصحیح و مقدمه نجفقلى حبیبى، تهران، مؤسسه حکمت و فلسفه ایران، ۱۳۸۳٫

ـ طوسى، نصیرالدین، اخلاق ناصرى، قم، علمیه، ۱۴۱۳ق.

ـ ـــــ ، شرح الاشارات و التنبیهات، قم، نشر البلاغة، ۱۳۷۵٫

ـ کلى، جان، تاریخ مختصر تئورى حقوقى در غرب، ترجمه محمد راسخ، تهران، طرح نو، ۱۳۸۲٫

ـ محقق داماد، سیدمصطفى، گفت‏وگو با حجت‏الاسلام والمسلمین دکتر محقق داماد در حق، حکم و تکلیف، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى، ۱۳۸۵٫

ـ مصباح، محمدتقى، آموزش فلسفه، چ دوم، تهران، سازمان تبلیغات اسلامى، ۱۳۶۶٫

ـ ـــــ ، خودشناسى براى خودسازى و به سوى خودسازى، قم، مؤسسه آموزشى‏وپژوهشى امام خمینى، ۱۳۸۷٫

ـ ـــــ ، دروس فلسفه اخلاق، چ پنجم، تهران، اطلاعات، ۱۳۷۴٫

ـ ملّاصدرا (صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازى)، الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة، چ سوم، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۹۸۱م.

ـ فیاضى، غلامرضا،علم‏النفس‏فلسفى،تحقیق‏محمدتقى‏یوسفى،قم،مؤسسه‏آموزشى‏وپژوهشى‏امام‏خمینى،۱۳۸۹٫

– Cottingham, John, “Our Natural Guide…, Conscience, ‘Nature’, and Moral Experience”, in Human Values, New Essays on Ethics and Natural Law, in David Oderberg and Timothy Chappell eds., Houndmills and New York, Palgrave Macmillan, 2004.

– Cumberland, Richard, A Treatise of the Laws of Nature, in John Maxwell tr. in Jon Parkin ed., Indianapolis, Liberty Fund, 2005.

چکیده

نگارش پیش‏رو دربردارنده نظریه‏اى بدیع درباره قانون طبیعى از نگاه فلسفه اسلامى است. قانون طبیعى بنیادى‏ترین گزاره‏هاى عقل عملى درباره رفتار اختیارى بشر است. کشف مفاد قانون طبیعى، مبتنى بر دو امر است: شناسایى طبیعت بشر و تشخیص هدف آفرینش انسان.

نفس آدمى داراى سه مرتبه نباتى، حیوانى و انسانى (ناطقه) است. محتواى قانون طبیعى، یعنى حکم عقل درباره رفتارهاى بشر، با التفات به امکانات طبیعى هر مرتبه نفس و با توجه به هدف آفرینش بشر به دست مى‏آید. گزاره‏هاى قانون طبیعى همگى بدیهى‏اند که بر اثر معرفت حضورى نفس به همه نیازهاى خود فهمیده مى‏شوند.

کلیدواژه‏ها: قانون طبیعى، مراتب نفس، نفس نباتى، نفس حیوانى، نفس ناطقه، امکانات طبیعى نفس.

 

مقدّمه

به رغم اینکه واژه «قانون طبیعى» در آثار مکتوب فیلسوفان یا حقوق‏دانان مسلمان، عنوان شناخته‏شده‏اى نیست، با مطالعه پیشینه، ویژگى‏ها و محتواى این قانون در نوشته‏هاى دانشمندان غرب و مقایسه آنها با آثار دانشمندان مسلمان مى‏توان تا حدى به محتواى این قانون عقلى در ساحت آموزه‏هاى اسلامى دست یافت.

اینکه دانشمندان مسلمان در آثار خود واژه «قانون طبیعى» را به کار نبرده‏اند، مسئله مهمى نیست. مهم این است که ما بتوانیم احکام و داده‏هاى عقل عملى را به روشنى دریابیم. تا آنجا که نگارنده جست‏وجو کرده، کسى در میان حکیمان مسلمان، جز خواجه نصیرالدین طوسى، آن‏هم به اندازه یک بند در کتاب اخلاق ناصرى، از قانون طبیعى بحث نکرده است! وى در مقدمه این کتاب، هنگام معرفى حکمت عملى چنین مى‏گوید:

بباید دانست که مبادى مصالح اعمال و محاسن افعال نوع بشر که مقتضى و متضمن نظام امور و احوال ایشان بود، در اصل، یا طبع باشد یا وضع؛ اما آنچه مبدأ آن طبع بود آن است که تفاصیل آن مقتضاى عقول اهل بصارت و تجارب ارباب کیاست بود و به اختلاف ادوار و تقلب سیر و آثار مختلف متبدل نشود و آن اقسام حکمت عملى است که یاد کرده آمد.۱

حکیم طوسى درصدد بیان این مطلب است که منشأ حکم به حسن و قبح افعال، یا طبع است و یا وضع. مراد از حسن و قبحى که منشأ آن طبع باشد، همان حسن و قبح عقلى است که هیچ‏گاه تغییر نمى‏کند؛ بلکه در همه زمان‏ها و مکان‏ها یکسان‏وثابت است. این ویژگى‏ها، همان ویژگى‏هاى قانون طبیعى در آثار دانشمندان غرب از یونان باستان تاکنون است.

آیا مراد از قانون طبیعى (Natural Law) در غرب همان مسئله حسن و قبح عقلى در آثار دانشمندان مسلمان است؟ اگر این دو مسئله یکى نیستند، تا چه اندازه در موضوعات گوناگون همپوشانى دارند؟ آیا مقصود از آموزه قانون طبیعى در غرب، بحث درباره مستقلات عقلیه در دانش اصول فقه نیست؟ اگر این دو عنوان به لحاظ محتوا کاملاً بر هم منطبق نیستند، تا چه اندازه همخوانى دارند؟

با صرف‏نظر از اینکه آیا مراد حکیم طوسى از گزاره بالا دقیقا همان مفاد قانون طبیعى در غرب است، یا امرى دیگر، قصد نگارنده در این نگارش آن است که با استفاده از آموزه‏هاى عقلى (فلسفى) و نقلى (از قرآن و حدیث)، تا حد ممکن نخستین و بنیادى‏ترین گزاره‏هایى را که مى‏توان در زندگى بشر به عقل عملى نسبت داد، معین سازد و چگونگى بداهت عقلى آنها را توضیح دهد. خواننده محترم پس از ملاحظه مطالب، خود مى‏تواند پاسخ این پرسش را دریابد که چه تفاوتى میان آموزه قانون طبیعى در غرب و مسئله حسن و قبح یا مستقلات عقلیه در آثار دانشمندان مسلمان است.

امروزه مراد از قانون طبیعى در غرب، دریافت‏هاى عقل عملى بشر است که براساس آن، رفتار انسان در زندگى تنظیم مى‏شود.۲ آموزه قانون طبیعى، مبناى مباحثى بسیار مهمدر حوزه‏هاى گوناگون فلسفى، از جمله فلسفه اخلاق، فلسفه حقوق و فلسفه سیاست است. برخلاف مسلمانان، دانشمندان غربى درباره خاستگاه و محتواى قانون طبیعى آثارى فراوان منتشر کرده‏اند.۳ کوشش نگارنده این است که محتواى این قانون را براى نخستین بار بر پایه آموزه‏هاى اسلامى تبیین کند و آن را در اختیار جامعه علمى قرار دهد.۴

نظریه قانون طبیعى در اسلام

مراد از قانون طبیعى، فرمان‏هاى عقل عملى درباره رفتارهاى اختیارى بشر است؛ به گونه‏اى که انسان بر اثر انجام این رفتارها تا حدى سعادتمند شود.۵ پیش از توضیح موشکافانه درباره مصادیق این فرمان‏ها، بایسته است چند نکته درباره قانون طبیعى به دقت بررسى شوند: ۱٫ حقیقت انسان؛ ۲٫ هدف از آفرینش انسان در جهان.

وظیفه دانش فلسفه اسلامى در تبیین مبانى فلسفى قانون طبیعى در اسلام این است که با توجه به ویژگى‏هایى که خداوند به منزله آفریننده و علت فاعلى بشر در طبیعت انسان قرار داده، مبانى فلسفى نظریه اسلامى را درباره قانون طبیعى، به اطلاع اهل خرد برساند. این نظریه با تحلیل وجود انسان و شناسایى عناصر مادى و معنوى وجود او، یعنى بدن و روحش، بر این نکته تأکید مى‏کند که حقیقت ماندگار انسان، ویژگى‏هاى روحى اوست. به این دلیل، اهمیت روح بشر بیش از بدن است.

همچنین با تمرکز بر ویژگى کمال‏جویى انسان، این نظریه هدف از آفرینش او را تبیین مى‏کند و با در نظر گرفتن رابطه میان ذات بشر و غایت وجودى‏اش، یعنى هدف از خلقتش، بر انجام دادن برخى افعال براى رسیدن یا نزدیک شدن انسان به مقام والاى انسان کامل تأکید مى‏کند. مصادیق فرمان‏هاى عقل درباره انجام این افعال، محتواى قانون طبیعى از نگاه فلسفى اسلام است.

مبانى نظریه قانون طبیعى

مبانى این نظریه در چارچوب اصول زیر تبیین مى‏شود:

اصل اول: انسان موجودى مرکب از جسم و روح است. این دو جزء، غیر همدیگرند؛۶

اصل دوم: جسم انسان ویژگى‏هاى ظاهرى پرشمارى دارد که به لحاظ مادى بودنش در یک فرایند تدریجى، از موجودى تک‏سلولى در یک حرکت جوهرى به صورتى درمى‏آید که به آن بدن انسان گفته مى‏شود؛

اصل سوم: روح انسان حقیقتى مجرد است.۷ به فرموده قرآن، این روح از جنس روح خداست؛۸ از عالم امر نزول یافته۹ و به کالبد جسم انسان دمیده شده است تا پس از گذراندن یک دوره تکامل اختیارى، دوباره از بدن مفارقت جوید؛ به عالم ملکوت که یکسره از ماده عارى است، بازگردد و به این وسیله در جوار رحمت و نعمت‏هاى خداوند قرار گیرد، تا روزى که دوباره به بدن جسمانى مراجعت کند۱۰ و در محکمه عدل الهى جواز ورود به بهشت جاویدان را دریافت کند و براى همیشه در آنجا سکنا گزیند؛

اصل چهارم: با از بین رفتن بدن مادى، روح بشر که امرى مجرد است، از بین نمى‏رود.۱۱ روح موجودى جاودانه است؛ یعنى پس از آفرینش نخستینش هرگز از بین نمى‏رود.۱۲ پس روشن مى‏شود که به دلیل تجرد (اصل سوم) و جاودانگى روح (اصل چهارم) ارزش روح بشر از ارزش بدن مادى او، که با مرگ از بین مى رود، بسى بیشتر است؛

اصل پنجم: شخصیت انسان و کمالات یا نقایص او به اوصاف روح او وابسته است.۱۳ به بیان دیگر، حقیقت کمالات یا نقایص واقعى بشر، همان کمال و نقص روح اوست که شخصیت او را تشکیل مى‏دهد. به اصطلاح فلسفى، روح صورت انسان است و چون هستى هر موجود به هستى صورت آن وابسته است،۱۴ حقیقت انسان نیز در اوصاف و کمالات روح ظاهر مى‏شود. به همین دلیل، ادیان الهى و شرایع وحیانى، هدایت انسان و به کمال رساندن روح (نه جسم) او را وجهه همت خود قرار داده‏اند.۱۵ آنها با نشان دادن راه سعادت، که همان تقرب به خدا از راه پیروى از دین او به منظور رسیدن به مقام خلیفه‏اللهى است، انسان را به پیمودن آن تشویق کرده، حیات واقعى بشر را در این پیروى دانسته۱۶ و از عواقب شقاوت پرهیزانده‏اند؛

اصل ششم: ویژگى ذاتى انسان، میل به داشتن کمالات نامحدود است.۱۷ خداوندى که خود داراى کمالات نامحدود است، براى اینکه انسان را به بالاترین مقام قرب خویش برساند، در ذات و فطرت او اشتیاق به کمالات نامحدود قرار داده است. انسان همواره به بى‏نهایت گرایش دارد و به هیچ حدى از کمالات قانع نمى‏شود. به این دلیل انسان‏ها به گونه فطرى آرزوى مقام خدایى دارند؛ اما چون انسان موجودى ممکن‏الوجود است، هرگز نمى‏تواند داراى کمالات نامحدود شود؛ زیرا اتصاف موجود محدود به صفات نامحدود، امرى محال است. از این‏رو، انسان هرگز به مقام خدایى نمى‏رسد، اما مى‏تواند به آن نزدیک شود؛ چنان‏که پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله به این مقام نزدیک شد.۱۸ بنابراین یکى از ویژگى‏هاى بشر در آغاز آفرینشش، شایستگى او و امکان رسیدن روحش به مقامى هر چه نزدیک‏تر به خدایى است که کمالات نامحدود دارد. رسیدن به مقام والاى قرب الهى، مطلوب ذاتىِ همه انسان‏هاست.۱۹ خداوند فطرت و سرشت همه انسان‏ها را با بارقه‏اى از روح خود درآمیخته و میل فطرى به کمال مطلق را در همه آنان قرار داده است. انسان در این جهان آفریده شده تا با استفاده از امکانات مادى و معنوى، و انجام اعمال نیک، به آن مقام والا، یعنى مقام قرب به خدا، نایل شود. اصطلاحا آن برترین مقام، «مقام خلیفه‏اللهى»، یعنى «مقام انسان کامل» نامیده مى‏شود؛۲۰

20,000 ریال – خرید
 

تمام مقالات و پایان نامه و پروژه ها به صورت فایل دنلودی می باشند و شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ همان لحظه قادر به دریافت فایل خواهید بود. این عملیات کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام می پذیرد.

 جهت پرداخت مبلغ شما به درگاه پرداخت یکی از بانک ها منتقل خواهید شد، برای پرداخت آنلاین از درگاه بانک این بانک ها، حتماً نیاز نیست که شما شماره کارت همان بانک را داشته باشید و بلکه شما میتوانید از طریق همه کارت های عضو شبکه بانکی، مبلغ  را پرداخت نمایید. 

 

 

مطالب پیشنهادی:
  • مقاله بازخوانى انتقادى آموزه قانون طبیعى در حکمت عملى یونان باستان
  • برچسب ها : , , , , , , , ,
    برای ثبت نظر خود کلیک کنید ...

    براي قرار دادن بنر خود در اين مکان کليک کنيد
    به راهنمایی نیاز دارید؟ کلیک کنید
    

    جستجو پیشرفته مقالات و پروژه

    سبد خرید

    • سبد خریدتان خالی است.

    دسته ها

    آخرین بروز رسانی

      سه شنبه, ۲۸ دی , ۱۳۹۵
    
    اولین پایگاه اینترنتی اشتراک و فروش فایلهای دیجیتال ایران
    wpdesign Group طراحی و پشتیبانی سایت توسط دیجیتال ایران digitaliran.ir صورت گرفته است
    تمامی حقوق برایdjkalaa.irمحفوظ می باشد.