مقاله الهیات سلبی؛ سیر تاریخی و بررسی دیدگاه‌ها


دنلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

مقاله الهیات سلبی؛ سیر تاریخی و بررسی دیدگاه‌ها مربوطه  به صورت فایل ورد  word و قابل ویرایش می باشد و دارای ۳۲  صفحه است . بلافاصله بعد از پرداخت و خرید لینک دانلود مقاله الهیات سلبی؛ سیر تاریخی و بررسی دیدگاه‌ها نمایش داده می شود، علاوه بر آن لینک مقاله مربوطه به ایمیل شما نیز ارسال می گردد

فهرست مطالب

چکیده   ۱
مقدمه   ۲
الهیات سلبی   ۴
طرف‌داران الهیات سلبی   ۵
۱٫ متفکران دوران باستان   ۶
۲٫ متفکران یهودی و مسیحی   ۷
۳٫ متفکران مسلمان   ۱۱
نقد و بررسی و جمع‌بندی   ۱۸
نتیجه‌گیری   ۲۴
منابع   ۲۵

منابع

ابن خزیمه، محمدبن‌اسحاق (۱۴۱۲ق)، کتاب التوحید و اثبات صفات الربّ، بیروت، دارالکتب العلمیه.

ابن‌سینا، حسین‌بن عبدالله (۱۴۰۳ ق)، الاشارات و التنبیهات، تهران، دفتر نشر کتاب.

ابن‌عربی، محی‌الدین (بی‌تا)، الفتوحات المکیة، بیروت، دار صادر.

ـــــ (۱۳۶۱ ق)، رسائل ابن‌عربی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.

ابن‌میمون، موسی (۱۹۷۲)، دلالة الحائرین، تحقیق حسین آتای، آنکارا، مکتبة‌ الثقافة الدینیة.

ابوزهره، محمد (بی‌تا)، تاریخ المذاهب الاسلامیة، بیروت، دارالفکرالعربی.

اشعری، علی‌بن‌ اسماعیل (۱۳۹۷ ق)، الابانة، قاهره، دار الانصار.

ـــــ (۱۳۶۹ ق)، مقالات الاسلامین، قاهره، النهضة المصریة.

افلاطون (۱۳۴۹)، مجموعه آثار، ترجمة محمدحسن لطفی، تهران، خوارزمی.

افلوطین (۱۳۶۶)، دوره آثار، ترجمة محمدحسن لطفی، تهران، خوارزمی.

ایلخانی، محمد (۱۳۸۲)، تاریخ فلسفه در قرون وسطی و رنسانس، تهران، سمت.

بدوی، عبدالرحمن (۱۳۷۴)، تاریخ اندیشه­های کلامی در اسلام، ترجمه حسین صابری، مشهد، آستان قدس رضوی، به نقل از: عبدالکریم شهرستانی، نهایة الاقدام فی علم الکلام.

ـــــ (۱۳۶۲)، کندی، در: تاریخ فلسفه در اسلام، ویراسته م.م شریف، تهران،‌ مرکز نشر دانشگاهی.

پورجوادی نصرالله (۱۳۷۸)، درآمدی به فلسفه افلوطین، تهران، مرکز نشر دانشگاهی‌.

الدرز، لئوجی (۱۳۸۱)، الهیات فلسفی توماس آکوئیناس، ترجمة شهاب‌الدین عباسی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

دینانی، غلامحسین (۱۳۷۹)، ماجرای فکر فلسفی، تهران، طرح نو.

ـــــ (۱۳۷۷)، نیایش فیلسوف، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی.

راسل، برتراند (۱۳۷۳)، تاریخ فلسفه غرب،‌ تهران، پرواز.

سامی‌النشار، علی (۱۹۶۹ ق)، نشأة الفکر الفلسفی فی الاسلام، بیروت، دارالمعارف.

سجستانی، ابویعقوب (۱۹۴۹ ق)، کشف المحجوب، تهران، بی‌نا.

شهرستانی، عبدالکریم (بی‌تا/الف)، الملل و النحل، بیروت، دارالکتب العلمیه.

ـــــ (بی‌تا/ب)، نهایة الاقدام فی علم الکلام، تحریر و تصحیح آلفرد گیوم، آنکارا،‌ مکتبة الثقافة الدینیة.

طباطبائی، سیدمحمدحسین (۱۳۶۷)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، پاورقی مرتضی مطهری، قم، صدرا.

ـــــ (۱۳۷۰)، نهایة الحکمة، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.

علی‌زمانی، امیرعباس، «سلب یا سکوت بررسی و نقد الهیات سلبی فلوطین»، (پاییز۱۳۸۳)، اندیشة دینی، ش ۱۲، ص ۲-۲۲٫

ـــــ (۱۳۸۱)، خدا، زبان و معنا، قم، آیت عشق.

فلیکس کلاین، فرانک (۱۳۸۳)، «کندی» در: تاریخ فلسفه اسلامی، ویراسته سید حسین نصر، تهران،‌ حکمت.

قمی، قاضی سعید (۱۳۷۳)، شرح توحید الصدوق، تصحیح و تعلیق نجفقلی حبیبی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

ـــــ (۱۳۶۲)، کلید بهشت، مقدمه و تصحیح محمد مشکات، تهران،‌ الزهرا.

کربن، هانری (۱۳۸۴)، مقالات هانری کربن (مجموعه مقالات)، گردآوری و تدوین محمدامین شاهجویی، تهران، حقیقت.

کاکایی، قاسم (۱۳۸۱)، وحدت وجود به روایت ابن‌عربی و مایستر اکهارت، تهران، هرمس.

مجتهدی، کریم (۱۳۷۹)، فلسفه در قرون وسطی، تهران،‌ امیرکبیر.

مجلسی، محمدباقر (۱۴۰۳ ق)، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء.

معروف الحسنی، هاشم (۱۳۷۱)، شیعه در برابر معتزله، ترجمة محمدصادق عارف، مشهد،‌ آستان قدس رضوی. به نقل از: عضدالدین ایجی، المواقف، ج ۸، ص ۲۶٫

ملاصدرا (صدرالدین محمدبن ابراهیم شیرازی) (۱۳۹۶ ق)، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، قم، مکتبة المصطفوی.

نصر، سیدحسین و اولیور لیمن (۱۳۸۶)، تاریخ فلسفه اسلامی، تهران،‌ حکمت.

نعمانی، شبلی (۱۳۲۸)، تاریخ علم کلام، ترجمة محمدتقی فخر داعی، تهران، نگین.

ولفسن، هری‌اوسترین (۱۳۶۸)، فلسفه علم کلام، ترجمة احمد آرام، تهران،‌ الهدی.

یاسپرس، کارل (۱۳۶۳)، آگوستین، ترجمة محمدحسن لطفی، تهران، خوارزمی.

Benor, Ehud, “Meaning and Reference in Maimonides Negative Theology”, (Jul. 1995), The Harvard Theological Review, Vol. 88, No. 3, p. 339-360.

Eckhart, Mister, (1986) Teacher and Preacher, ed. by Bernard Mc Ginn, New York, Paulist press.

_____ , (1991) Breakthrough, Meister Eckhart’s Creation Spirituality in New Translation, Introduction and Commentaries by Mattew Fox, New York, Image Books.

Ross, James, (1993) “Religious Language” in: An introduction to the Philosophy of Religion, Ed by Brian Davies, Oxford University Press.

Kenny, Anthony, (2005) The Unknown God, London & NY, Continuum.

Kenny, John Peter, (1998), “Patristic philosophy”, in: Routledge Encyclopedia of philosophy, vol. 7, London, Routledge.

Moran, Dermot, (1998) “Platonism, Medieval”, in: Routledge Encyclopedia of philosophy, vol. 9,

 

London, Routledge.

Murata, Sachiko, (1992) The Tao of Islam, New York, State University of New York Press.

Payn, Steven, (1998) “mysticism”, in:Routledge encyclopedia of philosophy, vol. 6, London, Routledge.

Priest, Ann-Marie, “Woman as God, Gad as Woman: Mysticism, Negative Theology, and Luce Irigary”, (۲۰۰۳), The Journal of Religion, Vol. 83, No. 1, p. 1-23.

Schurman, Reiner, (1978), “The Loss of Origin in Soto and in Meister Eckhart” , in The Tomist, vol. 42, p 281-312.

Smith, Cyprian, (1993) “Meister Eckhart on the Union of Man with God”, in: Mystics of the Books, ed. R. A. Herrera, New York, Peter Lang publishing.

Stiver, Dan R, (1996) The Philosophy of Religious Language, Blackwell, Oxford.

Turner, Denys, “The Darkness of God and the Eucharistic presence”, (۱۹۹۹), Modern Theology, Vol 15, No 2, p. 143-158.

William L, Reese, (1996) Dictionary of Philosophy and Religion, New Jersey, Humanities Press.

چکیده

 

در باب امکان سخن گفتن از امر متعال یا خداوند به زبان عادی بشری، با دو گونه الهیات مواجهیم: الهیات ایجابی و الهیات سلبی. پیروان الهیات ایجابی بر این باورند که دربارة اوصاف و افعال خداوند، با همین زبان بشری سخن می‌گوییم. طرف‌داران الهیات سلبی معتقدند که تنها به شیوة سلبی می‌توان دربارة‌ افعال و صفات خداوند سخن گفت؛ اینکه خداوند چه چیزی نیست؛ نه اینکه چه چیزی است. الهیات سلبی، در طول تاریخ اندیشه، از پیروان بسیاری برخوردار بوده و از یونان باستان تا امروز تداوم داشته است.

 

این نوشتار به سیر تاریخی الهیات سلبی پرداخته و در ادامه به نقد و بررسی دیدگاه‌ها در این زمینه خواهد پرداخت. هدف این نوشتار، ارائة راه اعتدال میان ایجاب محض و غلتیدن در ورطة شرک و تشبیه، سلب محض، تعطیل عقل از شناخت خداوند، و لاادری‌گری است.

 

کلیدواژه‌ها: الهیات، الهیات ایجابی، الهیات سلبی، صفات سلبی، تعطیل.

 

مقدمه

 

در ادیان توحیدی، همواره مسائل مشترکی در بین الهی‌دانان یهودی، مسیحی و مسلمان مطرح و محل نزاع بوده است؛ مسائلی همچون شناختن خداوند؛ سخن گفتن دربارة او و نحوة فهم اسما و صفات او؛ و نیز لوازم و فروعات این مسائل، نظیر دسترس‌ناپذیری و تعالی وجودی خدا؛ امتناع شناخت خداوند و تعالی معرفتی او؛ و بیان‌ناپذیری خدا.

 

همچنین، در رویکرد عرفانی به الهیات سلبی، در ادیان ابراهیمی هنگام سخن گفتن دربارة خداوند، با مفاهیمی نظیر «تاریکی»، «عما»، «نیستی» و «فنا» مواجهیم.

 

از منظر الهیاتِ‌ جدید، همة این مباحث تحت عنوان الهیات سلبی مطرح می‌شوند؛ اما ما صرفاً به بخش الهیاتی و کلامی مباحث توجه می‌کنیم و با اشاره‌ای به رویکرد عرفانی به الهیات سلبی،‌ آن را به نوشتاری دیگر حواله می‌دهیم.

 

با توجه به آنچه بیان شد، از موضوعات مطرح در الهیات، نحوة سخن گفتن دربارة خداوند است. پرسش اساسی این است که چگونه می‌توان خدای بی‌نهایت را با گزاره‌های کلامی‌ای وصف کرد که انسان محدود برای مسائل امکانی خود آنها را به وجود آورده است. فهم معنای اوصافی نظیر علم، حیات و قدرت، هنگامی که دربارة انسان‌ها و محسوسات به کار می‌روند، آسان است؛ ولی اگر همین اوصاف دربارة موجودی متعالی، نامحدود و غیرمادی به کار روند، فهم معنای دقیق آنها دشوار است.

 

آیا می‌توان از طریق زبان عادی دربارة امری متعال و فوق عادی سخن گفت؟ پاسخ‌های متکلمان و فیلسوفان دین به این پرسش، به چند بخش تقسیم می‌شود که ما ضمن برشمردن آنها، تنها به دیدگاه طرف‌داران الهیات سلبی می‌پردازیم:

 

صفات به همان معنایی بر خداوند اطلاق می­شوند که دربارة انسان به کار می­روند. این امر، تشبیه است و «مُشبّهه» و «مُجسّمه» در جهان اسلام، دارای چنین رویکردی بوده­اند؛

این اوصاف دربارة خدا و خلق، مشترک لفظی‌اند؛ یعنی این اوصاف به معنایی دربارة خداوند به کار می­روند که هیچ شباهتی با اوصاف انسانی ندارند. این رویکرد از آنِ مُعطّله است؛

این اوصاف هنگامی که دربارة خدا به کار می‌روند نیز معنا دارند؛ اما کاربردشان دربارة انسان، حقیقت، و دربارة خدا مجاز است. رویکردی که قائل به تأویل بردن آیات و اخبار تشبیه است؛

این اوصاف به‌صورت مشترک معنوی دربارة خدا و انسان به کار می‌روند؛ یعنی هستة معنایی این صفات، مستلزم جهات وجوبی و امکانی نیست؛ با این توضیح که مطابق تقریر تمثیلی آکوئیناس، حق و خلق، از وجهی مثل هم‌اند و از وجهی غیرهم؛ و مطابق تقریر تشکیکی صدرالمتألهین، با توجه به ظرفیت موصوف، باید برای آنها مراتب تشکیکی در نظر گرفت؛

اصل این صفات برای خداوند به‌صورت حقیقت، و برای خلق به‌صورت مجاز وجود دارد؛ یعنی این صفات سزاوار غیر نیست و غیر خدا آنها را به‌صورت عاریتی داراست. دیدگاهی که برخی از عرفا به آن قائل‌اند. (ابن‌عربی، بی‌تا، ج ۲، ص ۲۲۴)

برای این نزاع دو ساحت می‌توان قائل شد و تنزیه را مربوط به ساحت ذات، و تشبیه را مربوط به ساحت الوهیت و ربوبیت دانست؛ دیدگاهی که فیسلوفان نوافلاطونی، و عارفانی نظیر ابن‌عربی مورد توجه قرار داده‌اند. (همان، ص ۲۸۹؛ ابن‌عربی، ۱۳۶۱‌ق، ص ۴)

رویکردها در باب این موضوع را می‌توان در دو یا سه نظریه خلاصه کرد:

الهیات ایجابی؛ یعنی همان‌گونه‌که دربارة انسان‌ها با زبان عادی سخن می‌گوییم،‌ دربارة اوصاف و افعال خداوند نیز با همین زبان سخن می‌گوییم؛

الهیات سلبی؛ که معتقد است تنها به شیوة سلبی می‌توان دربارة‌ افعال و صفات خداوند سخن گفت؛ یعنی اینکه خداوند چه چیز نیست، نه اینکه چه چیز است؛

جمع بین سلب و ایجاب؛ که معتقد است هم‌ می‌توان با الهیات اثباتی با خداوند مواجه شد و هم با الهیات سلبی. (طباطبائی، ۱۳۶۷، ج ۵، ص ۱۲۸ـ۱۳۰)

ما در این مقاله، تنها به الهیات سلبی و نقد و بررسی آن می‌پردازیم.

الهیات سلبی

 

جریان فکری نیرومندی در طول تاریخ بر این باور بوده است که ما به هیچ صفتی از صفات خداوند راه نداریم و دربارة خداوند هیچ چیز نمی‌توانیم بگوییم؛ زیرا خداوند در هیچ جهتی شبیه هیچ مخلوقی نیست. از سوی دیگر، هر صفتی که ما می‌شناسیم، صفت مخلوق است، نه خالق؛ زیرا آن را از مخلوقی گرفته‌ایم. ما مستقیماً فقط با مخلوقات سروکار داریم و خالق را نیز با صفات برگرفته از مخلوقات وصف می‌کنیم. این جریان، موسوم به «الهیات سلبی» است.

 

الهیات سلبی به‌منظور پرهیز ریشه‌ای از خطر تشبیه آفریننده به آفریده و مخلوق، و در نهایت سقوط در بت‌پرستی، منکر هر نسبتی برای ربوبیت می­شود و جز با واژگان نفی و سلب دربارة خداوند سخن نمی‌گوید.

 

این رویکرد قائل به خدای فراشخصی ـ نه غیرشخصی ـ و وصف‌ناپذیر و مطلقاً نامشخص و نامعین است؛ حال آنکه خانوادة ادیان ابراهیمی، همة اهتمام خود را مصروف خدای شخصی می‌کنند؛ خدای ابراهیم، اسحاق و یعقوب؛ پدر خداوندگار و عیسی مسیحِ منجی در مسیحیت؛ و اللّه با اسمای حُسْنای نودونه‌گانه‌اش.۱

 

بنابراین، در تعریف الهیات سلبی باید به سه بعد توجه داشت:

 

بعد مابعدالطبیعی و هستی‌شناختی در باب ذات خدا؛ بدین معنا که آیا وجود در خداوند با وجود در ماسوی الله یکی است یا وجود خداوند به‌کلی متفاوت از وجود دیگر موجودات است و هیچ سنخیتی میان او و مخلوقات نیست. «لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ.» (شوری: ۱۱)

 

بعد معرفت‌شناختی؛ بدین معنا که آیا شناخت خداوند برای انسان ممکن است یا خیر. طرف‌داران الهیات سلبی معتقدند که انسانِ محدود و کرانمند، ‌توان شناخت

 

خدای نامحدود بی‌کران را ندارد. او به دلیل ضعف قوای ادراکی، قادر به شناخت خداوند نیست.

بعد معناشناختی و زبان‌شناختی؛ بدین معنا که آیا با همین زبان بشری می‌توان دربارة خدا سخن گفت یا خیر(Benor, 1995, p. 342)؛ چنان‌که برخی قائل‌اند که سخن گفتن دربارة خدا کاملاً‌ ناممکن است و خدا چیزی نیست که به فراچنگ زبان انسان افتد. (Kenny, 2005, p. 11) به بیان دیگر، مفاهیم بشری نمی‌توانند او را وصف کنند و سخن گفتن دربارة خدا، به‌معنای تحدید و فروکاستن او به ساحت بشری است. (Priest, 2003, p. 5)

 

به‌هرروی، پیروان الهیات سلبی با دلایل متفاوت عقلی و فلسفی یا با انگیزة دینی و از طریق آیات و روایات نافی صفات از خداوند، به اثبات آن پرداخته‌اند. که در ادامه، ضمن بررسی روند تاریخی این جریان فکری، به این دلایل نیز خواهیم پرداخت.

 

طرف‌داران الهیات سلبی

 

از یونان باستان تا به امروز، الهیات سلبی طرف‌دارانی داشته است و هر یک با دلایل وجودشناختی،۲ معرفت‌شناختی،۳ و مفهوم­شناختی۴ به تثبیت الهیات سلبی پرداخته‌اند؛ بدین معنا که خداوند از عالم، تمایزی وجودی دارد و نمی­توان هیچ نوع ادراک متعارفی از خدا داشت و او در هیچ نوع تعریف و توصیفی نمی­گنجد؛ او را با هیچ چیز نمی‌توان او را قیاس کرد و به هیچ چیز نمی‌توان تشبیه نمود. (کاکایی، ۱۳۸۱، ص ۶۰۰)

 

در دوران معاصر نیز به‌ویژه در غرب، با رویکرد سلبی به الهیات مواجه هستیم. دنیس ترنر۵ در مقاله‌ای در زمینة الهیات سلبی می‌گوید: «می‌دانم که اکنون همة ما الهی‌دانان سلبی هستیم؛ رازناکی بار دیگر به جمع مسائل الهیات بازگشته است و دانش ما دوباره‌ خاطرمان را جمع می‌کند که نمی‌دانیم خدا چیست.» (Turner, 1999, p. 143)

 

با توجه به میزان پرداختن پیروان این الهیات به این بحث، به دیدگاه و ادلة‌ برخی از آنان اشاره می‌کنیم.

۱٫ متفکران دوران باستان

 

از یونان باستان، برخی بر این باور بوده‌اند که اندیشة‌ معمولی دربارة خداوند، خام است. (راسل، ۱۳۷۳، ج ۱، ص ۸۰). گفته‌اند نخستین کسی که بر طریق سلب دربارة‌ خداوند تأکید کرد،‌ آلبینوس۶ بود. (ولفسن، ۱۳۶۸، ص ۲۲۷) او این‌گونه مطرح می‌کرد که برای شناخت خدا نخست باید از شیوة سلبی استفاده کنیم؛ سپس به‌کمک قیاس و تشبیه پیش برویم و سرانجام، از خوبی و زیبایی اشیای فرودست فرارفته، به اقیانوس عظیم وجود الهی نایل آییم. (الدرز، ۱۳۸۱، ص ۲۹۲).

 

افلاطون (حدود ۳۰۰ ق.م) نیز دیدگاه سلبی دارد. او می‌گوید: واحد، نه ساکن است و نه متغیر، نه کوچک است و نه بزرگ، نه اول دارد و نه آخر، نه نامی دارد و نه چیزی می­توان درباره­اش گفت، و نه قابل شناختن است و نه به حس درمی‌‌آید. (افلاطون، ۱۳۴۹، ص ۱۵۴۳ـ ۱۶۲۰)

آنان به‌تدریج همة محمولات را نامناسب شمردند و حتی مفاهیمی مانند کمال و تجرد را برای خداوند ناکافی دانستند. (Kenny, 1998, V 7, p. 257)

با ظهور نوافلاطونیان، این اندیشه اوج گرفت. در این سنت، اولویت را به طریق الهیات سلبی یا آپوفاتیک۷ داده، و طریق مثبت یا کاتافاتیک۸ را تابع آن قرار می‌دهند. الهیات سلبی فلوطین (۲۷۰- ۲۰۴م) ریشه در اندیشه‌های افلاطون دارد. او مثال خیر را فراتر از ذهن و زبان می‌داند. فلوطین، بیش از هر چیز بر تعالی و تنزیه «احد» از همة ویژگی‌های تعین‌آور و محدودکننده تأکید می‌کند. او عقیده دارد ما نمی‌توانیم از خدا شناختی داشته باشیم و دربارة او سخنی بگوییم؛ آنچه دربارة او می‌گوییم، در حقیقت دربارة او نیست. او «نه قابل بیان است و نه قابل نوشتن». وی معتقد است: «کسی که همه چیز را از او سلب کند و هیچ چیزی را به او نسبت ندهد، سخن درست گفته است.» در نزد فلوطین، هستی دارای صورت و تعین است و چون احد، نامتعین و فاقد هرگونه صورتی است، پس در «ورای وجود و عدم» قرار دارد و بنابراین، قابل شناخت و بیان نیست. او باصراحت در رسالة نهم از انئاد ششم، دربارة چگونگی شناخت واحد می‌گوید: «ذات واحد چون مبدأ همه چیز است، خود هیچ یک از چیزها نیست؛ بنابراین، نه چیزی است نه چند؛ نه عقل است نه روح؛ نه متحرک است نه ساکن؛ نه در مکان است نه در زمان؛ نه دربارة او می‌توان سخن گفت و نه چیزی نوشت. گفتن و نوشتن ما تنها بدین منظور است که دیگران را به‌سوی او سوق دهیم.» (افلوطین، ۱۳۶۶، ص ۱۰۸۲)

۲٫ متفکران یهودی و مسیحی

 

25,000 ریال – خرید

تمام مقالات و پایان نامه و پروژه ها به صورت فایل دنلودی می باشند و شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ همان لحظه قادر به دریافت فایل خواهید بود. این عملیات کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام می پذیرد.

 جهت پرداخت مبلغ شما به درگاه پرداخت یکی از بانک ها منتقل خواهید شد، برای پرداخت آنلاین از درگاه بانک این بانک ها، حتماً نیاز نیست که شما شماره کارت همان بانک را داشته باشید و بلکه شما میتوانید از طریق همه کارت های عضو شبکه بانکی، مبلغ  را پرداخت نمایید. 

 

 

مطالب پیشنهادی: برای ثبت نظر خود کلیک کنید ...

براي قرار دادن بنر خود در اين مکان کليک کنيد
به راهنمایی نیاز دارید؟ کلیک کنید


جستجو پیشرفته مقالات و پروژه

سبد خرید

  • سبد خریدتان خالی است.

دسته ها

آخرین بروز رسانی

    جمعه, ۱۹ آذر , ۱۳۹۵

اولین پایگاه اینترنتی اشتراک و فروش فایلهای دیجیتال ایران
wpdesign Group طراحی و پشتیبانی سایت توسط دیجیتال ایران digitaliran.ir صورت گرفته است
تمامی حقوق برایdjkalaa.irمحفوظ می باشد.