مقاله ماده ۲۲ قانون ثبت


دنلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

مقاله ماده ۲۲ قانون ثبت مربوطه  به صورت فایل ورد  word و قابل ویرایش می باشد و دارای ۱۳۵  صفحه است . بلافاصله بعد از پرداخت و خرید لینک دنلود مقاله ماده ۲۲ قانون ثبت نمایش داده می شود، علاوه بر آن لینک مقاله مربوطه به ایمیل شما نیز ارسال می گردد

فهرست مطالب

مقدمه
فصل اول: حق عینی
مبحث اول: اموال
گفتار اول: مفهوم مال
الف: اعتباری است
ب: نسبی است
گفتار دوم: اموال و حقوق مالی
گفتار سوم: خصائص و مصادیق اموال
الف: خصائص
ب: مصادیق
گفتار چهارم: اقسام اموال
الف: اموال مادی
ب: اموال غیر مادی
گفتار پنجم: حقوق مترتب بر اموال
الف: حق عینی
ب: حق دینی
مبحث دوم: صاحبان اموال
گفتار دوم: تابعیت اشخاص
مبحث سوم: تصرف در اموال
گفتار اول: حق عین ومالکیت
گفتار دوم: عناصر تشکیل دهنده حق عینی
گفتار سوم: راههای ایجاد حق عینی
الف: راههای ارادی
ب: راههای غیر ارادی
گفتار چهارم: تصرف به عنوان مالکیت
الف: مالکیت
ب: رابطه تصرف با مالکیت
گفتار پنجم: قاعده ید
الف: ویژگیهای قاعده ید
۱-تعریف قاعده ید و مفهوم آن
۲-ید و علم اصول
۳-ید و فرض قانونی
۴-اماریت ید
۵-ید و انواع حقوق عینی
۶-اماره ید و علم قاضی
ب: عناصر ید مالکانه
گفتار ششم: ضمان ید
الف: شرائط ایجاد ضمان ید
ب: عناصر ضمان ید
گفتار هفتم: غصب
الف: تعریف و مختصات
ب: عناصر غصب
گفتار هشتم: ید امانی
الف: تعریف
ب: عناصر ید امانی
فصل دوم: اموال غیر منقول و ثبت آن
مبحث اول: املاک
گفتار اول: خصائص و انواع
الف: خصائص
ب: انواع
گفتار دوم: عناصر اموال غیر منقول
الف: عنصر مالکیت
۱-مالکیت عین و منافع
۲-مالکیت مفروز و مشاع
۳-مالکیت عمومی و خصوصی
ب: عنصر ملک
۱-عرصه
۲-اعیان
گفتار سوم: حقوق مالکین اموال غیر منقول و پایه های قانونی آن
الف: حقوق مالکین اموال غیر منقول
ب: پایه های قانونی
۱-مالکیت در قانون اساسی
۲-مالکیت در قانون مدنی
۳-مالکیت در قانون ثبت اسناد و املاک
گفتار چهارم: تحدید مالکیت اموال غیر منقول
الف: تحدید ناشی از ضمان قهری
ب: تحدید قراردادی
۱-تحدید موقت
۲-تحدید دائم
گفتار پنجم: تحدید مالکیت در عین اموال غیر منقول
الف: اشاعه
ب: حق ارتفاق
ج: حریم املاک
د: حق رهن
گفتار ششم: تحدید در منافع اموال غیر منقول
الف: حق کسب و پیشه و حق سرقفلی
ب: حق زارعانه
مبحث دوم: ثبت مقدماتی املاک
گفتار اول: ثبت عمومی
گفتار دوم: وظایف ادارات ثبت اسناد و املاک در مورد ثبت عمومی
الف: نشر آگهی موضوع ماده ۹ ق.ث.
ب: نشر آگهی موضوع ماده ۱۰ ق.ث.
ج: توزیع اظهارنامه ثبتی
د: تشکیل پرونده ثبتی و تعیین پلاکتهای اصلی و فرعی
ن: نشر آگهی موضوع ماده ۱۱ ق.ث.
و: نشر آگهی موضوع ماده ۱۴ ق.ث.
هـ: صدور سند مالکیت
گفتار سوم: وظایف صاحبان و متصرفین قانونی املک در مورد ثبت عمومی
الف: ارائه دلایل مثبت مالکیت
ب: دفاع از تقاضای ثبت
ج: پرداخت هزینه های قانونی
گفتار چهارم: احاله اعتراض به مراجع قضائی
الف: اعتراض به ثبت ملک
ب: اعتراض به تحدید حدود
ج: اعتراض صاحب حق ارتفاق
د: اعتراض سایر ذوی الحقوق
مبحث سوم: آثار ثبت املاک
گفتار اول: آثار درخواست ثبت و صدور سند مالکیت
الف: آثار درخواست ثبت
ب: آثار صدور سند مالکیت
گفتار دوم: عناصر ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک
الف: عنصر اول ‹‹ملک››
ب: عنصر دوم ‹‹رعایت قانون››
ج: عنصر سوم ‹‹دولت››
د: عنصر چهارم ‹‹دفتر املاک››
ن: عنصر پنجم ‹‹مالک››
و: عنصر ششم ‹‹انتقال ارادی››
هـ: عنصر هفتم ‹‹انتقال قهری››
گفتار سوم: ارزش اثباتی مندرجات دفتر املاک
الف: دفتر املاک و امارات قانونی
ب: دفتر املاک و شهادت شهود
گفتار چهارم: طرح یک مسئله
گفتار پنجم: ثبت املاک و مرور زمان
فصل سوم: اسناد
مبحث اول: اعتبار و قدرت اجرائی اسناد
گفتار اول: ارزش اثباتی اسناد
الف: اسناد رسمی
ب: اسناد عادی
ج: اسنادی که در حکم سند رسمی هستند
گفتار دوم: قدرت اجرائی
الف: صدور اجرائیه با اسناد تجاری
ب: صدور اجرائیه به وسیله اظهارنامه
ج: تخلیه اماکن استیجاری
مبحث دوم: سقوط اعتبار اسناد
گفتار اول: ابطال اسناد
الف: جعل
ب: اسناد مالکیت معارض
گفتار دوم: سقوط رسمیت سند و تبدیل آن به سند عادی
الف: عدم رعایت مقررات مربوط به ظاهر سند
ب: عدم صلاحیت مامور تنظیم کننده سند رسمی
گفتار سوم: انتفاء‌ موضوع اسناد
الف: انتفاء موضوع اسناد با اراده متعاملین یا یکی از آنان
ب: انتفاء موضوع اسناد به وسیله وضع قانون
گفتار چهارم: فقدان سند مالکیت
مبحث سوم: اسناد مربوط به معاملات
گفتار اول: مقررات مربوط به ظاهر سند رسمی
الف: نحوه ثبت و تحریر
ب: امضای متعاملین شهود و سر دفتر
گفتار دوم: شرایط اساسی صحت معامله
الف: قصد و رضای طرفین معامله
ب: اهلیت طرفین معامله
ج: موضوع معین که مورد معامله است
د: مشروعیت جهت معامله
گفتار سوم: طرح یک مسئله
گفتار چهارم: آثار ثبت اسناد معاملات غیر منقول
گفتار پنجم: اعتبار اسناد معامله غیر منقول که در خارج از کشور تنظیم شده باشد
گفتار ششم: اسناد قابل درج در دفتر املاک
الف: اسنادی که مستقیما در دفتر املاک ثبت می شوند.
۱- سند انتقال قطعی
۲- ثبت ملک به نام وارث
۳-ثبت ملک به نام موصی له
ب: اسنادی که مستقیما در دفتر املاک قابل ثبت نیست
۱- سند نکاح
۲- سند اقرار
۳- مدارکی که دال بر اخذ به شفعه است
۴- اسناد عادی که اعتبار آنها در دادگاه محرز شده است
۵- سند وکالت
فصل چهارم: دولت و اموال غیر منقول
مبحث اول: هیئت ها و مراجع تصمیم گیرنده در خصوص اموال غیر منقول
گفتار اول: هیئت نظارت و شورایعالی ثبت
الف: وظایف هیئت های نظارت
۱-اشتباهاتی که در جریان عملیات مقدماتی ثبت واقع شده است
۲-کشف اشتباه بعد از ثبت ملک در دفتر املاک
۳-اشتباه در مفاد اسناد رسمی
۴-شکایت از تصمیم رئیس واحد ثبتی
گفتار دوم: آراء وحدت رویه هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
الف: صلاحیت دیوان عدالت اداری در اعتراض به آراء‌ شورایعالی ثبت
ب: ابطال بخشنامه وزارت دادگستری
گفتار سوم: هیئت های حل اختلاف
گفتار چهارم: مراجع تصمیم گیرنده در خصوص اراضی موات
الف: مشخصات اراضی موات
ب: اقسام زمین موات
۱-موات بالاصاله
۲-موات بالعرض
ج: مرجع تشخیص اراضی موات شهری
د: مرجع تشخیص اراضی موات واقع در خارج محدوده شهرها
گفتار پنجم: مرجع تصمیم گیرنده در خصوص جنگلها و مراتع
الف: مشخصات اراضی جنگلی و مراتع
ب: مرجع تشخیص اراضی جنگلی و مراتع
ج: اعتراض به تشخیص جنگل یا مرتع
گفتار ششم: مراچع تصمیم گیرنده در خصوص کاربری اراضی شهری
و خارج از محدوده شهرها
الف:‌ کاربری اراضی شهری
ب: کاربری اراضی واقع در خارج از محدده شهرها
مبحث دوم: تغییرات کمی و کیفی در اموال غیر منقول
گفتار اول: تفکیک و افراز
الف:‌ افراز
۱-طبیعت غیر قابل افراز املاک
۲-منع قانونی
ب: تفکیک
گفتار دوم: احداث و ثبت اعیان
الف: پروانه ساختمان
ب: الزام شهرداریها به صدور پروانه ساختمان در خصوص املاکی که طرحهای
عمومی و عمرانی قرار گرفته اند.
گفتار سوم: مساحت املاک
الف: ثبت مساحت
ب: اضافه مساحت در نقل و انتقال املاک
مبحث سوم: محدودیت و ممنوعیت در انتقال اموال غیر منقول
گفتار اول: محدودیت در نقل و انتقال املاک
الف: محدودیت در انتقال عین مال غیر منقول
ب: محدویت در انتقال حقوق مربوط به املاک
ج: محدودیت اتباع خارجه در تملک اموال غیر منقول
گفتار دوم: ممنوعیت انتقال املاک
الف: توقیف املاک ثبت شده
ب: توقیف املاکی که در جریان عملیات مقدماتی ثبت هستند
ج: توقیف املاک ثبت نشده
گفتار سوم: معامله معارض
گفتار چهارم: طرح یک مسئله
الف:‌ استدلال اول
ب: استدلال دوم
فصل پنجم: قطع رابطه مالکیت
مبحث اول: قطع ارادی رابطه مالکیت
گفتار اول: عقد و اقاله

 

فهرست منابع و مآخذ

الف :‌کتب

۱-قران کریم

۲- امامی ،‌ دکتر سیدحسن ، کتاب حقوق مدنی ،‌جلد ۱ ، چاپ ششم ، ۱۳۵۶ ، ناشر کتابفروشی اسلامیه

–  امامی ،‌دکتر سید حسن ، کتاب حقوق مدنی ،‌جلد ۲ ، چاپ سوم ،‌۱۳۶۴،‌ناشر کتابفروشی اسلامیه

–         امامی ،‌دکتر سیدحسن ،‌کتاب حقوق مدنی ، جلد ۳ ، چاپ سوم ، ۱۳۶۴، ناشر کتابفروشی اسلامیه

–          امامی ،‌دکتر سیدحسن ،‌کتاب حقوق مدنی ، جلد ۶ ، چاپ ششم ، ۱۳۶۴، انتشارات ابوریحان

۳-جعفری لنگرودی ، دکتر محمد جعفر ،‌کتاب حقوق اموال ، چاپ اول ۱۳۶۸ ،‌انتشارات گنج دانش.

– جعفری لنگرودی ،‌دکتر محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق ، تاریخ انتشار خرداد ۱۳۶۳ ، ناشر بنیاد راستاد

–         جعفری لنگرودی ،‌دکتر محمد جعفر، دانشنامه حقوقی ، جلد ۱ چاپ پنجم ۱۳۷۵، انتشارات گنج دانش

–          جعفری لنگرودی ،‌دکتر محمد جعفر ، دانشنامه حقوقی ، جلد ۳ ، چاپ پنجم ۱۳۷۵،‌انتشارات گنج دانش

–          جعفری لنگرودی ،‌دکتر محمدجعفر ،‌دانشنامه حقوقی ،‌جلد ۴ ، چاپ پنجم ۱۳۷۵ ،‌انتشارات گنج دانش

–          جعفری لنگرودی ،‌دکتر محمدجعفر ،‌دانشنامه حقوقی ، جلد ۵ ،‌چاپ پنجم ۱۳۷۵ ،‌انتشارات گنج دانش

۴-حجتی اشرفی ، غلامرضا . مجموعه قوانین حقوقی سال ۱۳۶۹، انتشارات گنج دانش.

–         حجتی اشرفی ،‌غلامرضا ،‌بخشنامه های ثبتی تا آبان ۱۳۷۶،‌انتشارات گنج دانش

۵-سلجوقی ، دکتر محمود ،‌کتاب حقوق بین الملل خصوصی ،‌جلد اول ،‌انتشارات دفتر خدمات حقوق بین الملل ، سال ۱۳۷۰٫

۶- شمس ، احمد، کتاب نظام حقوقی اراضی ملی شده ، چاپ اول ۱۳۷۶، نشر دادگستر

۷- شهری ،‌غلامرضا ، کتاب حقوق ثبت اسناد املاک ، چاپ سوم ۱۳۷۳ ، انتشارات ماجد

۸- شهیدی ، دکتر مهدی ،‌کتاب سقوط تعهدات ، چاپ سوم ۱۳۷۳ ، ناشر کانون وکلای دادگستری

–         شهیدی ، دکتر مهدی، کتاب مجموعه مقالات حقوقی ، چاپ اول ۱۳۷۵ ،‌ناشر ، نشر حقوقدان

۹-ضیائی بیگدلی ، دکتر محمدرضا، کتاب حقوق بین المللی عمومی ،‌چاپ هفتم ، انتشارات گنج دانش

۱۰- کاتوزیان ، دکتر ناصر ،‌کتاب حقوق مدنی ، معاملات معوض ،‌عقود تملیکی ،‌چاپ پنجم ۱۳۷۳،‌انتشارات مدرس.

–     کاتوزیان ،‌دکتر ناصر ، کتاب حقوق مدنی ،‌قواعد عمومی قراردادها ،‌جلد دوم ،‌چاپ چهارم ۱۳۷۶ ،‌انتشارات مدرس

–          کاتوزیان ،‌دکتر ناصر ، کتاب حقوق مدنی ، نظریه عمومی تعهدات ،‌چاپ اول ،‌۱۳۷۴، مؤسسه نشر یلدا

–          کاتوزیان ،‌دکتر ناصر ،‌کتاب حقوق مدنی ، ایقاع ، چاپ دوم ، ۱۳۷۷ ، نشر دادگستر

–      کاتوزیان ،‌دکتر ناصر ،‌کتاب حقوق مدنی ،‌مقدمه – اموال ، کلیات قراردادها ،‌جلد اول ، چاپ پنجم،‌۱۳۵۱ ،‌انتشارات دانشگاه تهران.

–          کاتوزیان ،‌دکتر ناصر ، کتاب حقوق انتقالی (تعارض قوانین در زمان ) چاپ سوم ، ۱۳۷۵ ، نشر دادگستر

–          کاتوزیان ، دکتر ناصر ، مجله کانون وکلای دادگستری شماره های ۱۵۱-۱۵۰

۱۱-کامیار، غلامرضا، مجله کانون سر دفتران و دفتر یاران ، شماره ۱۲ ، اردیبهشت خرداد ۱۳۷۸٫

۱۲- محقق داماد ،‌دکتر سیدمصطفی ،‌کتاب قواعد فقه ،‌بخش مدنی ،‌جلد ۱ ، چاپ ششم ۱۳۷۶، ناشر مرکز نشر علوم اسلامی

–         محقق داماد، دکتر سیدمصطفی ، کتاب قواعد فقه ، بخش مدنی ، جلد ۲ ، چاپ دوم ۱۳۷۶ ،‌ناشر سازمان سمت

۱۳-محمدی ،‌دکتر ابوالحسن ،‌کتاب مبانی استنباط حقوق اسلامی ، چاپ دوم ، ۱۳۵۶ ، انتشارات دانشگاه تهران

–         محمدی ،‌دکتر ابوالحسن ،‌کتاب قواعد فقه ، چاپ دوم ۱۳۷۴ ، انتشارات یلدا

ب : نشریات

۱-مجله کانون سردفتران و دفتر یاران شماره ۱۴ ،‌مرداد ، شهریور ۱۳۷۸

۲- نشریه داخلی کانون وکلای دادگستری ، تیرماه ۱۳۷۴

–         نشریه داخلی کانون وکلای دادگستری ، شهریورماه ۱۳۷۴

–         نشریه داخلی کانون وکلای دادگستری ، تیرماه ۱۳۷۴

–            نشریه داخلی کانون وکلای دادگستری ، آذرماه ۱۳۷۴

–         نشریه داخلی کانون وکلای دادگستری ، دی ماه ۱۳۷۴

چکیده

با اقرار به مالکیت خداوندی که اموال این عالم را به امانت به ابناء‌ بشر سپرده است، اماناتی که دیر یا زود به مالک حقیقی آن باز خواهد گشت. هم اوست که نظم را در این عالم گسترده و نظم را قرین عدل قرار داده وعدل عصاره هستی است.

غذا و مسکن از مهمترین نیازهای مادی بشر است و زمین یکی از ارکان تولید غذا ومسکن می‌باشد. اهمیت این موضوع دولت ها را به فکر چاره جوئی انداخته است تا علاوه بر نظارت بر مالکیت و انتقال اموال غیر منقول، حل اختلافات ناشی از این اموال نیز متکی بر دلایل متقن و قابل اعتماد باشد. ثبت اموال به مانند ثبت احوال شخصیه ضرورت دارد. وقایع مهم زندگی اشخاص چون تولد، ازدواج، وفات واجد آثار حقوقی و اجتماعی است. اموال با دوام و گران قیمت نیز حاصل تلاش افراد در طول حیات می‌باشد و ثبت آنها نه تنها حافظ حقوق و منافع صاحبان آن است بلکه منافع اجتماعی نیز در آن مستتر می‌باشد.

در این رساله سعی بر این است که موضوع مالکیت اموال غیرمنقول از امارات و دلایل مثبت مالکیت تمیز داده شود. مالکیت موضوع قوانین ماهوی و دلایل و امارات موضوع قوانین شکلی است هر چند تفکیک موضوعات ماهوی و شکلی در قوانین سابق ولاحق به درستی مراعات نشده است. ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک در طول هفت دهه از تصویب آن می‌گذرد بدون اصلاح و تغییر باقی مانده است. معذلک این ماده حاوی مطالبی است که بعداً در قوانین آیین دادرسی مدنی و امور حسبی به طور مسبوط مورد حکم مقنن قرار گرفته است. به بیان دیگر سیر تکاملی قوانین تمایز قوانین شکلی و ماهوی را بارزتر کرده است.

ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک بدون آنکه متعرض مفهوم مالکیت باشد مبین اماره جدید در زمینه اثبات مالکیت اموال غیر منقول است. اسناد و سند رسمی جزء ادله ای است که قانون مدنی در فصل ادله اثبات دعوی متذکر آن شده است، ولی به نظر می‌رسد سند مالکیت اموال غیر منقول اخص از اسناد رسمی موضوع قانون مدنی باشد.

 

علائم اختصاری

ق. م. = قانون مدنی مصوب ۱۳۰۷ و الحاقات بعدی به این قانون

ق. ث.= قانون ثبت اسناد و املاک مصوب ۱۳۱۰

آ.ق. ث. = آیین نامه قانون ثبت اسناد و املاک مصوب ۱۳۱۷

ق. آ. د. م. = قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹

 

مقدمه

مالکیت در اشکال ابتدائی آن با وضع ید شروع شده است. برای انسانهای اولیه و حتی در قرون وسطی وضع ید دلیل و اماره مالکیت بوده است.[۱]

ایجاد قاعده فقهی ید نیز ناشی از پاسخگوئی به این نیاز مردم عصر بوده و روند تکاملی آن به صور مکتوب بین متعاملین یا تهیه استشهاد و بنچاق در محضر علمای دین بوده است.

در فقد قانون ثبت اسناد و املاک وسایر قوانین شکلی، اماره موضوع ماده ۳۵ قانون مدنی دلیل مالکیت بوده که با وضع و تصویب قانون ثبت اسناد و املاک خصوصاً ماده ۲۲ این قانون اماره تصرف مذکور در قانون مدنی محدود شده است.[۲]

مقنن که خود از فقد قوانین اثباتی آگاه بوده با انضمام فصل ادله اثبات دعوی به قانون مدنی در صدد جبران این نقیصه برآمده است.

موضوع مالکیت اموال غیرمنقول علی رغم کاربرد فراوان، از مباحث مهجور در مراکز علمی ودانشکده های حقوق است. بررسی عناوین موجود در سه کتابخانه نشان می‌دهد که مجموع پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکتری در کلیه رشته های حقوق که به نحوی از انحاء با موضوع مالکیت اموال غیر منقول یا اسناد رسمی در ارتباط هستند از مجموع انگشتان دو دست تجاوز نمی‌کند، در حالیکه حجم قابل توجهی از مکاتبات و مراجعات اداری و قوانین موضوعه به این موضوع اختصاص دارد.

حقوق ثبت به میزان یک واحد درس اختیاری در دوره کارشناسی رشته قضائی تدریس می‌شود.

که خود عامل موثری در کاهش توجه دانشجویان به این موضوع است در حالیکه این درس به مثابه دروس اساسی رشته قضائی جزء مواد امتحانی در اختیار وکالت دادگستری است.

در تفسیر قانون یا یک ماده از قانون  تشخیص دو موضوع از اهمیت اساسی برخوردار است. نخست تشخیص قانون از حیث قرار گرفتن در زمره حقوق عمومی یا حقوق خصوصی یعنی تشخیص امری بودن یا تکمیلی بودن قانون، و دیگر تشخیص قانون به لحاظ شکلی یا ماهوی بودن آن. بدیهی است قوانین شکلی در زمره قوانین امری هستند که توافق اشخاص موضوع حقوق خصوصی نمی‌تواند مغایر آن باشد.

در فقه اسلام حدود و ثغور مالکیت بوسیله قاعده ‹‹تسلیط›› بیان می‌شود وقاعده ‹‹تسلیط›› بوسیله قاعده ‹‹لاضرر›› تعدیل و محدود می‌شود. اما تحدید مالکیت منحصر به ضمان قهری نبوده بلکه محدودیت های ارادی ومحدودیت ناشی از حاکمیت دولت مالکیت اموال را تحت سیطره قرار می‌دهد.

ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک مبین محدودیتی است که به واسطه حاکمیت دولت بوجود آمده است و در نتیجه سؤالات زیر را در اذهان برانگیخته است:

آیا ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک تأسیس جدیدی در امر مالکیت اموال غیرمنقول است؟

با توجه به مفاد ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک، تأثیر اراده متعاملین و متصرفین اموال غیر منقول تا چه اندازه می‌باشد؟

عقود و تعهدات در خصوص اموال غیر منقول به چه صورت باید تنظیم شود؟

پنج فصل این رساله بر مبنای عناصر ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک تنظیم شده است. مراکز ثقل یا کانون های توجه ‹‹عنصر›› نامیده شده است که کلیت ماده قانون بر محور این مراکزاستوار است.

به  نظر می‌رسد ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک دارای ۷ عنصر است که اهمیت آنها یکسان می‌باشد.این عناصر عبارتند از: ملک، مالک، دولت، دفتر املاک، رعایت قانون، انتقال ارادی و انتقال قهری.

هر ۵ فصل این رساله در حقیقت توضیح و تفسیر عناصر فوق الذکر یا ترکیبی از عناصر مذکور می‌باشد.

موضوع فصل اول حق عینی است. مالکیت یکی از اقسام حق عینی و مهمترین آن است. فصل اول مرکب از سه مبحث می‌باشد. موضوع هر مبحث یکی از عناصر حق عینی است. مبحث اول به مصادیق و انواع مال می‌پردازد. در مبحث دوم صاحبان اموال طی دو گفتار ‹‹اهلیت اشخاص›› و ‹‹تابعیت اشخاص›› مورد بحث قرار گرفته است. مبحث سوم مبین انواع روابطی است که بین ‹‹شخص›› و ‹‹مال›› برقرار است. بنظر می‌رسد بین ‹‹شخص›› و ‹‹مال›› سه رابطه ‹‹ید مالکانه››، ‹‹ید امانی›› و ‹‹ید ضمانی›› برقرار است که نوع اخیر ‹‹ید ضمانی›› مورد حمایت مقنن نبوده و در برخی موارد جرم تلقی شده است.

در فصل دوم اموال غیر منقول و نحوه ثبت آن مورد بحث است. یعنی ترکیب دو عنصر ‹‹ملک›› و ‹‹رعایت قانون›› مطالب این فصل را تشکیل می‌دهد. اموال غیر منقول خصوصیات و ویژگی هایی دارد که مطالب مبحث اول را تشکیل داده است. در مبحث دوم، چگونگی ثبت اموال غیر منقول بیان شده است. این مبحث ناظر بر جمله ‹‹همینکه ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید …›› در متن ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک است. مواد۱ تا ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک، ترتیبات خاصی را برای ثبت املاک مقرر داشته است که از آن به ‹‹ثبت مقدماتی املاک›› تعبیر می‌شود. در این مبحث وظایف ادارات ثبت اسناد و املاک و همچنین وظایف مالکین و متصرفین قانونی املاک در ثبت مقدماتی بیان شده است.

مبجث سوم این فصل، آثار ثبت املاک را مورد بحث قرار می‌دهد. مفاد ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک خود از ‹‹آثار ثبت›› است و طی همین عنوان در فصل سوم قانون جای گرفته است.

مفاد ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک با توجه به تحولات قوانین در هفت دهه اخیر اثر متفاوتی پیدا کرده است به نحوی که ابتدا از آن به عنوان ‹‹اماره مطلق قانونی›› و سپس به عنوان ‹‹اماره نسب قانونی›› یاد می‌شود.

موضوع فصل سوم ‹‹اسناد›› است. در ظاهر ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک به موضوع ‹‹اسناد›› اشاره نشده است. ولی مفهوم دو نوع سند در این ماده مستتر است. نخست ‹‹سند مالکیت›› می‌باشد. سند مالکیت اموال غیر منقول مبین مندرجات دفتر املاک است. سند مالکیت پس از طی تشریفات مقرر در مواد ۱ تا ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک به مالک داده می‌شود و پس از آن ملک عنوان ‹‹ملک ثبت شده›› را پیدا می‌کند.

سند دوم که مفهوم آن در ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک مستتر می‌باشد عبارت است از ‹‹سند انتقال››. هر گاه مالک به اراده خود ملک ثبت شده خود را مورد نقل و انتقال قرار دهد ‹‹سند انتقال›› در دفاتر اسناد رسمی‌تنظیم می‌شود. سند بطور معمول وسیله اثبات است ولی ممکن است قدرت اجرائی هم داشته باشد همچنین سقوط اعتبار سند رسمی طبق شرایطی است که قانون پیش بینی نموده است و هر سند ولو سند رسمی قابل درج در دفتر املاک نمی‌باشد. مطالب اخیرالذکر مباحث فصل اسناد را تشکیل می‌دهد.

موضوع فصل چهارم ‹‹دولت و اموال غیر منقول›› است. دولت یکی دیگر از عناصر ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک می‌باشد. نقش دولت در ارتباط با اموال غیر منقول را می‌توان به سه بخش نظارت، ولایت و حاکمیت تقسیم نمود.

دولت در رابطه با نقل و انتقال املاک  متعلق به اشخاص موضوع حقوق خصوصی نقش ناظر را ایفا می‌کند. در رابطه با اموال غیر منقول نظیر اراضی موات، جنگلها و مراتع نقش متولی را داراست و در رابطه با حل اختلافات ناشی از اموال غیر منقول و اجرای طرحهای عمومی‌و عمرانی نقش حاکمیت را دارد.

فصل چهارم نیز دارای سه مبحث می‌باشد. در مبحث اول مراجع تصمیم گیرنده دولت در خصوص اموال غیر منقول معرفی شده است. اموال غیر منقول محل تغییرات کمی و کیفی است. چگونگی این تغییرات در مبحث دوم این فصل مورد گفتگو است مبحث سوم این فصل به انواع محدودیت ها و ممنوعیت ها در نقل و انتقال املاک پرداخته است.

فصل پنجم رساله از ترکیب دو عنصر ‹‹انتقال ارادی›› و ‹‹انتقال قهری›› پدید آمده است. در این فصل نیز سه مبحث وجود دارد. مبحث اول شامل ‹‹قطع ارادی رابطه مالکیت›› است. انواع عقود تملیکی و برخی ایقاعات موجب ‹‹قطع ارادی رابطه مالکیت›› بوده و پر واضح است که به اموال غیر منقول اختصاص ندارد. مبحث دوم ‹‹قطع غیر ارادی رابطه مالکیت›› را مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهد. قطع غیر ارادی رابطه مالکیت همانا گسستن رابطه اعتباری بین ملک و مالک است که به طور قهری صورت می‌پذیرد و طی سه گفتار زوال ملکیت، زوال ملک و وفات مالک مورد بحث قرار گرفته است.

مبحث سوم به موضوع اخذ به شفعه اختصاص دارد. بنظر می‌رسد اخذ به شفعه با مباحث قطع ارادی و قطع غیر ارادی رابطه مالکیت متفاوت است ایقاع شفیع موجب مالکیت برای اوست و از طرفی ‹‹ملک مشاع›› بدون اراده مالک آن ‹‹خریدار ملک مشاع›› از ید او خارج می‌شود. همچنین به نظر می‌رسد که اخذ به شفعه ایقاع محض نبوده بلکه مانند سایر ایقاعات سیطره حقوق عمومی ‌در آن مشهود است. استقرار مالکیت شفیع منوط به رعایت تشریفات مقرر در قانون ثبت اسناد و املاک می‌باشد هر چند ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک ذکری از آن به میان نیاورده است.

 



1- محقق داماد، دکتر سیدمصطفی ، کتاب قواعد فقه ، بخش مدنی جلد یک ، ص ۲۹٫

۲- جعفری لنگرودی ،‌دکتر محمد جعفر، کتاب حقوق اموال ،‌ص ۱۳۷ و ۱۴۲٫

مبحث اول: اموال

گفتار اول: مفهوم مال

مال از کلمه یونانی Melon  یا Malon و لغت لاتینی Malum مشتق شده است. در عربی آن را از فعل ماضی مال، یمیل، میلا شمرده اند چون مال طرف میل و خواهش است. در فارسی خواسته نامیده می‌شود. در معانی اراضی، برده، طعام بکار رفته است. دیون، منافع و تعهدات نیز مال محسوب می‌شوند[۱].

مال مفهومی است اعتباری و نسبی[۲]:

الف: اعتباری است – هر چیز را که انسان معتبر بداند مالیت دارد اعم از این که ماهیت مادی یا غیر مادی داشته باشد.

ب: نسبی است – عنصر زمان و مکان مصادیق مال را در ذهن انسان تغییر می‌دهد.

گفتار دوم: اموال و حقوق مالی

اموال اعم از مادی یا غیر مادی ماهیت مستقل دارند یعنی ممکن است مال باشد و حقوق مالی به همراه آن نباشد[۳].

وضع و برقراری حقوق، مال را به ملک تبدیل می‌کند و چیزی که بین اشخاص مبادله می‌شود حقوق مالی است که بر انواع ملک مترتب است.

گفتار سوم: خصائص و مصادیق اموال

الف: خصائص

برای اموال ویژگی هائی مانند قابلیت تملک، نقل و انتقال، قابل تسلیم بودن و موجود بودن ذکر شده است. ولی این خصوصیات با استثنائائی مواجه است. به عنوان مثال منافع عین مستاجره در حین تملک موجود نیست و یا نسبت به مالی که موجود نباشد می‌توان وصیت کرد. (ماده ۸۴۲ ق. م.) نقل و انتقال بعضی اموال ممکن است ممنوع باشد ولی ممنوعیت نقل و انتقال نافی مالیت نمی‌باشد.

ب: مصادیق

در اعصار گذشته خرید و فروش انسانهای برده متداول بوده است و امروزه خرید و فروش اجزای بدن انسان در علوم پزشکی و حقوق مطرح است.

برخی از منابع کره زمین به عنوان میراث مشترک بشریت شناخته می‌شوند و به دولت یا ملت معین تعلق ندارد[۴].

اشیائی که مورد اعراض واقع می‌شوند از طریق حیازت و بازیافت به اشیا جدید تبدیل شده و مالیت پیدا می‌کنند. تعهد مالیت دارد، یکی از شرایط مهر زوجه داشتن مالیت است. (ماده ۱۰۷۸ ق. م.) آیات قرآن کریم فعالیت انسان و منافع قابل حصول  در آینده را مال معرفی می‌نماید[۵].


گفتار چهارم: اقسام اموال

الف: اموال مادی

اعیان اعم از معین، کلی یا کلی در معین از مشخصات اموال مادی است. تقسیم اموال مادی به منقول و غیر منقول از تقسیمات مهم و مورد توجه در قانون مدنی است[۶].

موضوع قانون ثبت  اسناد و املاک نیز عمدتاً ثبت مالکیت اموال غیر منقول و شرایط انتقال قانونی این اموال است. اموال مادی به اعتبار مالکیت آن نیز دارای تقسیماتی است[۷].

ب: اموال غیر مادی

مطالبات، دیون،‌ منافع، اعتبار، حق تألیف، حق اختراع، حق امتیاز از جمله اموال غیر مادی است.

گفتار پنجم: حقوق مترتب بر اموال

الف: حق عینی

حق عینی عبارت است از استحقاق شخص نسبت به عین موجود و معین در خارج. حقوق اشخاص نسبت به اموال غیر مادی با حقوق مترتب بر اموال مادی متفاوت است. مبیع ماهیت مادی دارد (ماده ۳۳۸ ق. م.) به همین سبب نقل و انتقال حقوق و امتیازها در قالب عقد صلح صورت می گیرد. منافع اموال مادی از جمله حقوق عینی است.

ب: حق دینی

قراردادها و تعهدات از مصادیق حق دینی است. اگر مالک در خصوص مال معین تعهدی نموده باشد،‌ استنکاف از تعهد ممکن است حق دینی را به حق عینی تبدیل نماید[۸].

عدم ایفا دیون و تعهدات موجب می شود که دائن یا متعهدله نسبت به اموال مدیون سلطه قانونی پیدا کرده می تواند آنها را تملک نموده یا از ملکیت مدیون خارج نماید[۹].

مبحث دوم: صاحبان اموال

بحث راجع به اشخاص در خلال مباحث مربوط به اموال و تصرف در اموال غریب و غیر متداول به نظر می رسد. ولی حق عینی شامل مال و صاحب مال می باشد و بحث در حق عینی مستلزم پرداختن به صاحبان اموال یا ‹‹اشخاص››‌ نیز می باشد. اشخاص موضوع علم حقوق به حقیقی و حقوقی از یک سو و عمومی و خصوصی از سوی دیگر تقسیم می شود. قانون اشخاص موضوع حقوق عمومی را واجد اهلیت فرض می کند در حالیکه اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع حقوق خصوصی برای تصرف در اموال می باید واجد شرایطی باشند که قانون مقرر داشته است.

گفتار اول: اهلیت اشخاص

خداوند اموال موجود در عالم را برای انسانها آفریده و حق بهره برداری مشروع از آنها را حق همه انسانها قرار داده است[۱۰]. موجودات زنده دیگر نیز از مواهب خدادادی بهره مند هستند ولی صفت مالکیت تنها در مورد انسان یا اجتماعی از انسانها صادق است چون انسان خلیفه خدا در زمین می باشد[۱۱].

هر انسان زنده اهلیت تمتع و برخورداری از انواع حقوق را داراست. جنین به شرط آنکه زنده متولد شود دارای اهلیت تمتع است. اصل بر وجود اهلیت است و عدم آن استثناست[۱۲].

اجرای حقوق منوط به احراز اهلیت قانونی است. ابطال ماده ۱۲۰۹ و اصلاح ماده ۱۲۱۰ ق.م. موضوع اهلیت را در هاله ای از ابهام فرو برده است.

ظاهر ماده ۱۲۱۰ اصلاحی ق.م. دلالت بر این دارد که اهلیت اشخاص برای اجرای حقوق خود مقارن با سن بلوغ می باشد ولی به اعتقاد برخی ماده واحد راجع به رشد متعاملین مصوب سال ۱۳۱۳ در خصوص احراز اهلیت برای انجام معاملات هنوز دارای اعتبار است و اصلاح ماده ۱۲۱۰ ق.م. موجب نسخ ضمنی ماده واحد مذکور شده است[۱۳].

گفتار دوم: تابعیت اشخاص

وابستگی حقوقی اشخاص حقیقی یا حقوقی به نظامهای حکومتی نقش مهمی در حق تمتع و تصرف در اموال دارد. در قوانین ایران برای اتباع خارجه محدودیت هایی در تملک اموال و به خصوص در مورد حق عینی مترتب بر اموال غیر منقول وجود دارد.

اموال غیر منقول بطور قهری تابع قوانین مملکتی است که مال غیر منقول در محدوده آن کشور واقع است و صاحبان این اموال باید دارای شرایط لازم برای تملک آن باشند. ذکر تابعیت در تقاضای ثبت و سند مالکیت اموال غیر منقول الزامی است[۱۴].

اگر تبعه خارجه بطور قهری مالک اموال غیر منقول در ایران شود مکلف است آن را به اتباع ایران انتقال دهد[۱۵].

مطابق ماده ۹۸۹ ق. م. ‹‹هر تبعه ایرانی که بدون رعایت مقررات قانونی بعد از تاریخ ۱۲۸۰ شمسی تابعیت خارجی تحصیل کرده باشد، تابعیت خارجی او کان لم یکن بوده و تبعه ایران شناخته می شود ولی در عین حال کلیه اموال غیر منقوله او با نظارت مدعی العموم بفروش رسیده و پس از وضع مخارج قیمت آن به او داده خواهد شد …››

مبحث سوم: تصرف در اموال

گفتار اول: حق عینی و مالکیت

حق عینی رابطه اعتباری بین صاحب حق و موضوع حق است. رابطه حق عینی با مالکیت رابطه عموم و خصوص مطلق است. در هر مالکیتی حق عینی وجود دارد ولی بعضی از حقوق عینی شامل مالکیت نیست.

گفتار دوم: عناصر تشکیل دهنده حق عینی

حق عینی متشکل از دو عنصر (صاحب حق و موضوع حق) است[۱۶]. ولی رابطه اعتباری بین صاحب حق و موضوع حق و حمایت جامعه از رابطه اعتباری مذکور موضوع عناصر دیگری است و در این صورت حق عینی متشکل از ۴ عنصر است[۱۷].

گفتار سوم: راههای ایجاد حق عینی

الف: راههای ارادی

توافق دو طرف عقد یا قرارداد ممکن است به ایجاد حق عینی منتهی شود همچنین اراده یکجانبه نیز حق عینی ایجاد می نماید مانند حق شفعه یا حیازت مباحات.

ایجاد حق عینی با توافق طرفین عقد به اسباب انتقالی موسوم است ولی ایجاد حق عینی در مورد اموالی که سابقه مالکیت در آن مشهود نباشد به اسباب ارتجالی موسوم است.

ب: راههای غیر ارادی

ممکن است از طریق وضع قانون، اموال خاص در اختیار مالک یا متولی معین قرار بگیرد مثلاً با وضع قانون مالکیت خصوصی بر اراضی موات، جنگلها و مراتع لغو و این اموال در اختیار و تحت اداره دولت است. فوت مورث نیز موجب مالکیت متزلزل برای وراث در مورد ماترک است یعنی ماترک بدون اراده وراث در مالکیت آنان قرار می گیرد و امکان رد یا قبول ماترک برای وراث وجود دارد.



۱- جعفری لنگرودی ،‌دکتر محمدجعفر ، کتاب حقوق اموال ، ص ۳۵ شماره ۵۲٫

۲- کاتوزیان – دکتر ناصر ،‌کتاب حقوق مدنی (معاملات معوض ، تملیکی ) ص ۱۰۸٫

۳- جعفری لنگرودی ،‌دکتر محمد جعفر ،‌کتاب حقوق      ، ص ۳۸ ،‌شماره ۵۵٫

۱- ضیایی بیگدلی، دکتر محمدرضا،‌کتاب حقوق بین الملل عمومی ، ص ۲۰۶٫

۲- قرآن کریم . صوره قصص ، آیه ۲۷٫

۱- مواد ۱۲ الی ۱۸ ق م.

۲- جعفری لنگرودی – دکتر محمدجعفر ، ترمینولوژی حقوق ، واژه اموال.

۱- شهیدی ، دکترمهدی ،‌کتاب مجموعه مقالات حقوقی ، ص ۲۹ و کاتوزیان ، دکتر ناصر ، کتاب تعهدات ، ص ۴۷شماره ۳۰٫

۲- امامی ، دکترسیدحسن ، کتاب حقوق مدنی ، جلد دوم ، ص ۲۰۶٫

۱- امامی ، دکترسید حسن ، کتاب حقوق مدنی ،‌جلد دوم ، ص ۲۰۶٫

۲- قرآن کریم ، سوره بقره آیه ۲۹، سوره ملک آیه ۱۵، سوره جاثیه آیه ۱۳٫

۳- کاتوزیان ، دکتر ناصر ، کتاب حقوق مدنی (قواعد عمومی قراردادها) جلد دوم ، ص ۱۰

۴- شهری ، غلامرضا،‌کتاب حقوق ثبت اسناد و املاک ، ص ۲۳۸٫

۱- مرداد ۲۲ و ۱۰۳ آ.ق.ث

۲- مستنبط از ماده ۹۸۶ ق م.

۱- کاتوزیان ، دکترناصر ، کتاب حقوق مدنی (اموال ،‌کلیات قراردادها) ، ص ۱۰۷ شماره ۹۴

۲- امامی، دکترسیدحسن، کتاب حقوق مدنی ، جلد اول ، ص ۱۲۶٫

120,000 ریال – خرید

تمام مقالات و پایان نامه و پروژه ها به صورت فایل دنلودی می باشند و شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ همان لحظه قادر به دریافت فایل خواهید بود. این عملیات کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام می پذیرد.

 جهت پرداخت مبلغ شما به درگاه پرداخت یکی از بانک ها منتقل خواهید شد، برای پرداخت آنلاین از درگاه بانک این بانک ها، حتماً نیاز نیست که شما شماره کارت همان بانک را داشته باشید و بلکه شما میتوانید از طریق همه کارت های عضو شبکه بانکی، مبلغ  را پرداخت نمایید. 

مطالب پیشنهادی:
  • مقاله توقیف اموال
  • برچسب ها : , , , , , , , , , , , ,
    برای ثبت نظر خود کلیک کنید ...

    براي قرار دادن بنر خود در اين مکان کليک کنيد
    به راهنمایی نیاز دارید؟ کلیک کنید
    

    جستجو پیشرفته مقالات و پروژه

    سبد خرید

    • سبد خریدتان خالی است.

    دسته ها

    آخرین بروز رسانی

      دوشنبه, ۱۵ آذر , ۱۳۹۵
    
    اولین پایگاه اینترنتی اشتراک و فروش فایلهای دیجیتال ایران
    wpdesign Group طراحی و پشتیبانی سایت توسط دیجیتال ایران digitaliran.ir صورت گرفته است
    تمامی حقوق برایdjkalaa.irمحفوظ می باشد.