مقاله نقد و بررسی دیوان سید رضی


دنلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

مقاله نقد و بررسی دیوان سید رضی مربوطه  به صورت فایل ورد  word و قابل ویرایش می باشد و دارای ۲۵۵  صفحه است . بلافاصله بعد از پرداخت و خرید لینک دانلود مقاله نقد و بررسی دیوان سید رضی نمایش داده می شود، علاوه بر آن لینک مقاله مربوطه به ایمیل شما نیز ارسال می گردد

 فهرست

مقدمه                                                                                                  ۱

باب اول

اوضاع سیاسی، اجتماعی فرهنگی و ادبی دوران سید رضی                            ۸

فصل اول: اوضاع سیاسی، اجتماعی و ادبی                                                  ۹

بخش اول: اوضاع سیاسی                                                                       ۹

بخش دوم: اوضاع اجتماعی                                                                     ۱۵

بخش سوم: اوضاع فرهنگی و ادبی                                                 ۱۹

الف: نقش آل بویه در  نهضت فکری و ادبی قرن چهارم                                 ۲۱

ب: مظاهر فرهنگی و ادبی قرن چهارم                                                       ۲۲

۱- شعر                                                                                               ۲۳

۲- نثر                                                                                                 ۲۷

۳- نقد                                                                                                  ۲۸

۴- علم لغت                                                                                          ۲۸

فصل دوم: سید رضی شاعری از تبار علی(ع)                                             ۳۰

بخش اول: زندگینامه ی سید رضی                                                            ۳۰

الف: ستاره ای از افق بغداد                                                                     ۳۰

ب: شجره نامه                                                                                      ۳۱

۱- پدر( ابواحمد)                                                                                   ۳۲

۲- مادر( شیرزنی از تبار ناصرللحق)                                                        ۳۷

۳- ناصر کبیر یا فاتح مازندران                                                               ۳۸

ج: روزگار وصل و غنچه های پیوند                                                         ۳۹

د: غروبی نابهنگام                                                                                 ۴۱

هـ: ویژگیها و خصوصیات بارز اخلاقی رضی                                            ۴۴

بخش دوم: زندگی علمی، ادبی و اجتماعی سیدرضی

الف: اساتید و مشایخ رضی                                                                      ۴۹

ب: دانش آموختگان و تربیت یافتگان و روایت کنندگان مکتب رضی                ۵۶

ج: مجتمع علمی« دارالعلم» یا اولین دانشگاه علوم اسلامی                     ۵۸

د: مناصب (نقابت، قضاوت، ریاست « امیرالحاج»                                      ۶۱

هـ: تألیفات                                                                                           ۶۳

۱-   شعر( دیوان اشعار)                                                                          ۶۴

۲- سیره نویسی                                                                                     ۶۵

۳- رسائل( مجموعه ی مکاتبات)                                                              ۶۵

۴- فقه                                                                                                 ۶۵

۵- نحو                                                                                                ۶۵

۶- تفسیر                                                                                             ۶۶

الف: حقائق التأویل فی متشابه التنریل                                                         ۶۶

ب: معانی القرآن                                                                                    ۶۶

۷- بلاغت                                                                                            ۶۷

الف: تلخیص البیان فی مجازات القرآن                                                        ۶۷

ب: نهج البلاغه                                                                                      ۶۷

ب۱: گردآورنده ی نهج البلاغه واقعاً کیست؟                                                ۶۸

 ب۲: ادبیات نهج البلاغه                                                                         ۷۴

ب۳: پژوهش های دانشمندان در اقیانوس نهج البلاغه                                     ۷۵

باب دوم:

 نقد و بررسی دیوان سیدرضی                                                                   ۷۸

فصل اول: دیوان رضی                                                                          ۷۹

الف: نسخه های دیوان در کتابخانه های ایران و جهان                                    ۸۵

ب: شروح یا نگاره هایی بر دیوان                                                             ۸۹

ج: اغراض و موضوعات موجود در دیوان                                       ۹۰

فصل دوم: مدایح                                                                                    ۹۲

الف: ممدوحان رضی                                                                             ۹۴

ب: ساختار قصیده های مدح                                                          ۱۰۹

ج: مضامین و مفاهیم مدیحه های رضی                                                      ۱۱۴

ج۱: شجاعت                                                                                        ۱۱۴

ج۲: بخشش و بخشندگی                                                                          ۱۱۶

ج۳: خردورزی و نیک اندیشی( عصاره ی چهار خلیفه)                                ۱۱۹

ج۴: مقام ومنزلت اجتماعی                                                                      ۱۲۱

ج۵: تبریک اعیاد و مناسبتها                                                                     ۱۲۴

ج۶: بلیغان در نگاه بلیغ                                                                           ۱۲۵

مدیحه های رضی در یک نگاه                                                                  ۱۲۶

فصل سوم: رثاء« سوگنامه»                                                                   ۱۳۰

الف: افرادی که شاعر در سوگ آنها مرثیه سرایی کرده است                            ۱۳۳

ب: فرهنگ عاشورا در سوگنامه های حسینی (۵ مرثیه با بررسی محتوایی آنها) ۱۳۸

ج: غمنامه ی مادر و تجلیل از مقام و منزلت زن مسلمان                                ۱۵۳

د: بررسی ساختار سوگنامه های رضی                                                       ۱۵۸

هـ : مضامین و موضوعات سوگنامه ها                                                       ۱۶۲

هـ ۱: سرانجام و سرنوشت انسان                                                               ۱۶۴

هـ ۲: پدیده ی مرگ و تأثیر آن بر مرثیه های رضی                                       ۱۶۵

هـ ۳:بزرگداشت و بیان فضائل متوفی                                                         ۱۶۷

هـ ۴: تسلیت و همدردی با بازماندگان متوفی                                                ۱۷۱

هـ ۵: اعلان جنگ با مرگ                                                                       ۱۷۲

هـ ۶: تجلی رثای دوران جاهلیت در سوگنامه های شاعر                       ۱۷۳

نقد وبررسی سوگنامه های سید سوگوار                                                       ۱۷۴

فصل چهارم: فخر و حماسه                                                            ۱۷۸

الف: بررسی ساختار فخریات                                                                   ۱۸۱

ب: مضامین فخریه های رضی                                                                ۱۸۲

ب۱:افتخار به اصل ونسب( شجره ی طیبه)                                       ۱۸۳

ب۲: شاعری الگو در میدان اخلاق و عمل                                        ۱۸۹

ب۳: قله ی عظمت در کوهسار ادب                                                           ۱۹۵

ج: ابعاد و ویژگی های فخریات رضی                                                        ۱۹۷

د: مقایسه ای میان فخریه های رضی و متنبّی                                               ۲۰۰

فصل پنجم: غزلیات و حجازیات                                                               ۲۰۴

ترانه های سرزمین یار( حجازیات)                                                            ۲۰۶

الف: بررسی ساختارغزلیات                                                                     ۲۱۰

ب: مضامین وموضوعات غزلهای رضی                                                   ۲۱۳

ج: ابعاد و ویژگی های غزلهای رضی                                                        ۲۱۵

حجازیات یا ترانه های سرزمین یار:                                                 ۲۱۸

 الف: ساختار ترانه های سرزمین یار( غزلهای حجازی)                                 ۲۱۸

متن و ترجمه غزل« لیلة السفح»                                                               ۲۱۹

نقد وبررسی غزل« لیلة السفح»                                                                 ۲۲۴

برگزیده غزل« یا ظبیة البان…»                                                                ۲۲۹

ب: بررسی مکانهای سرزمین حجاز در حجازیات                                ۲۳۲

ج: مضامین و موضوعات غزلهای حجازی                                                 ۲۳۳

د: جایگاه حجازیات و تأثیرآن بر ادبیات عرب                                              ۲۳۴

فصل ششم: هجویات                                                                     ۲۳۷

الف: موضوعات و مضامین هجوهای رضی                                               ۲۳۸

۱) هجو اخلاقی                                                                                    ۲۳۸

۲) هجو سیاسی                                                                                      ۲۴۰

ب: نمونه هایی از هجویات رضی                                                              ۲۴۱

فصل هفتم: پند و اندرز و حکمتها

الف: نمای کلی حکمتهای رضی                                                                ۲۴۳

ب: نمونه هایی از سخنان حکیمانه ی رضی                                                 ۲۴۴

منابع                                                                                                   ۲۴۹

منابع

 ۱- قرآن کریم

۲- ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، داراحیاء التراث العربی، ج ۱

۳- ابن اثیر (عزالدین الجزری) – الکامل فی التاریخ، دار صادر و دار بیروت چاپ ۱۹۹۶ م. نسخه ی دارالفکر ۱۹۷۸ م.– ج ۷ و ج ۹

۴- ابن جوزی (ابوالفرج عبدالرحمن بن علی بن محمد بن علی)، المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم، مطبعة دار المعارف، الطبعة الاولی، ۱۹۳۹ هـ.

۵- ابن خلّکان (ابوالعباس شمس الدین احمدبن محمدبن ابی بکر)، وفیات الأعیان، تحقیق شیخ محمد محی الدین عبدالحمید، مکتبة النهضة المصریة الطبعة الاولی، ۱۹۸۴ م.

۶- ابراهیمی (دکتر محمود)، شرح فارسی دیوان ابوالعلاء معرّی (سقط الزند) دانشگاه کردستان، چاپ اول، ۱۳۸۱ هـ.

۷- ابراهیم نژاد (محمد)، سید رضی بر ساحل نهج البلاغه، چاپخانه سپهر، چاپ اول بهار ۱۳۸۲ هـ.

۸- امینی (علامه عبدالحسین)، الغدیر، دارالکتاب العربی بیروت، لبنان، ج ۴٫

۹- امینی (علامه عبدالحسین) شهیدان راه فضیلت ترجمه ی شهداء الفضیلة.

۱۰- امینی (دکتر شیخ محمد هادی)، الشریف الرضی، موسسه نهج البلاغه، چاپخانه شمشاد، چاپ اول، ۱۴۰۸ هـ، ۱۳۶۶ ش.

۱۱- ابوعلیوی (حسن محمود)، الشریف الرضی، دراسة عصره و أدبه، مؤسسة الوفاء، بیروت، لبنان، الطبعة الاولی، ۱۴۰۶ هـ. ۱۹۸۶ م.

۱۲- امین (سید محسن)، اعیان الشیعة، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت، ۱۴۰۳هـ. ج ۲٫

۱۳- بغدادی (ابوبکر احمدبن علی الخطیب)، تاریخ بغداد، دارالکتب العلمیة، بیروت، لبنان، ج ۲٫

۱۴- بروکلمان (کارل)، تاریخ الادب العربی، ترجمه ی عبدالحلیم النجّار دارالمعارف، الطبعة الثانیة، ۱۹۶۸ م. الجزء الثانی.

۱۵- تهرانی (علامه آغا بزرگ)، الذریعة الی تصانیف الشیعة، طبعة النجف، العراق، الطبعة الاولی، ۱۹۵۹ م.

۱۶- الثعالبی (ابومنصور)، یتیمة الدهر فی محاسن اهل العصر، دارالکتب العلمیة، بیروت ۱۴۰۳ هـ.

۱۷- الشریف الرضی (ابوالحسن محمد)، دیوان الشریف الرضی، داربیروت، ۱۴۰۳ هـ.

۱۸- الشریف الرضی (ابوالحسن محمد) دیوان الشریف الرضی، صنعة أبی حکیم الخبری، الدکتور عبدالفتاح الحُلو، الجمهوریة العراقیة، وزارة الاعلام،         الجزء الثانی، و الطبعة الاولی، ۱۹۷۷ م.

۱۹- الشریف المرتضی (ابوالقاسم) دیوان السید المرتضی، تحقیق رشید الصفار، داراحیاء الکتب العربیة ۱۹۵۸ م.

۲۰- شهرستانی (هبة الدین)، پیرامون نهج البلاغه، ترجمه ی ماهو نهج البلاغة، مترجم سید عباس اهری، بنیاد نهج البلاغه.

۲۱- حسن (محمد عبدالغنی)، تلخیص البیان فی مجازات القرآن، داراحیاء الکتب العربیة، ۱۹۵۵ م.

۲۲- الحلّی (الشیخ عبدالحسین) مقدمه کتاب حقائق التأویل، منتدی النشر، الطبعة الاولی، بغداد، ۱۹۳۶ م. ج ۵

۲۳- حکیمی (استاد محمد رضا)، دانش مسلمین، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

۲۴- حنّا الفاخوری، الجامع فی تاریخ الأدب العربی – الأدب القدیم، دارالجیل، بیروت، لبنان، بدون تاریخ.

۲۵- خلیل (جرّ)، فرهنگ لاروس، ترجمه ی سید حمید طبیبیان، مؤسسه انتشارات امیرکبیر، تهران ۱۳۷۵ هـ ش.

۲۶- صبحی صالح، نهج البلاغة امام امیرالمؤمنین علی (ع)، دارالاسوة للطباعة و النشر، قم، ۱۳۸۱ هـ. ش.

۲۷- صدر (سید حسن) تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام.

۲۸- زیدان (جرجی)، تاریخ آداب اللغة العربیة، دارمکتبة الحیات، بیروت، چاپ دوم، ۱۹۷۸ م. ج ۲

۲۹- ذهبی (حافظ) العبر فی خبر من غبر، دارالکتب العلمیة، بیروت، لبنان، ج ۲٫

۳۰- عباس (احسان)، الشریف الرضی، دار بیروت، ۱۹۵۹ م.

۳۱- عبدالزهراء حسینی (الخطیب)، مصادر نهج البلاغة و أسانیده، مطبعة القضاء، النجف الاشرف، الطبعة الاولی ۱۹۶۵ م.

۳۲- دوانی (علی)، سید رضی مؤلف نهج البلاغه، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ سوم، ۱۳۶۴ هـ.

۳۳- دیلمی (مهیار)، دیوان، احمد نسیم، مؤسسة النور للمطبوعات، بیروت، لبنان، ۱۴۲۰ هـ. ۱۹۹۹ م.

۳۴- متز (آدم) الحضارة الاسلامیة فی القرن الرابع الهجری، ترجمه ی محمد عبدالهادی، الطبعة الثالثة، بدون تاریخ، الجزء الاول

۳۵- محی الدین (عبدالرزاق)، شخصیت ادبی سید مرتضی، ترجمه ی ادب المرتضی، ترجمه ی جواد محدثی، موسسه انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، چاپخانه ی سپهر، ۱۳۷۳ هـ ش.

۳۶- محی الدین (عبدالرزاق)، ادب المرتضی من سیرته و آثاره، مطبعة المعارف، بغداد، الطبعة الاولی، ۱۹۵۷ م.

۳۷- المعجم الوسیط، تألیف مجموعه ی نویسندگان، مکتب نشر الثقافة الاسلامیة، الطبعة الخامسة، ۱۴۱۶ هـ. ۱۳۷۴ هـ. ش، فی جزئین.

۳۸- مبارک (محمد زکی عبدالسلام) النثر الفنی فی القرن الرابع الهجری، مطبعة السعادة، الطبعة الثانیة، ۱۹۳۴ م.

۳۹- مبارک (محمد زکی عبدالسلام) عبقریة الشریف الرضی، بیروت لبنان، ۱۴۰۳ هـ.

گزیده ی بحث:

 هرچند که شعراصیل با  بال وهم و خیال به پرواز درمی آید ولی ابزار توانمندی است که با قدرت سحرآمیزش عقلها را می شکافد و کارگر می افتد.« فقیه شاعر» یا«  شاعر فقیه» نیز در کنار استدلالهای عقلی و فقهی، سخنان رسا و شیوا را به خدمت گرفته و برای بیان مقاصد و تحقق اهداف از سلاح کارآمد شعر بهره ها جسته است. شاعری که نام و آوازه اش مدیون  ذوق نثری اوست، همان ذوق وعلاقه ای که وی را وادار کرد تا خود را به اقیانوس بی کران بیان دراندازد: که صید گوهر بار آن نام صیاد را بر تارک ادب جاودان ساخت.« نهج البلاغه» که رشحاتی از کلام امیر بیان و مبین قرآن، امیر مؤمنان علی(ع) است ک رضی طوق افتخار آن را تا ابد به گردن آویخته است. رضی غواص خردمند دریای      بی کران ادب خود مروارید ناشناخته ی این دریاست که معرفی او به جهان علم و ادب، خود ارزش دیگری دارد.  ما نیز در پی شناخت او دفتر آثار او را یک به یک ورق زدیم تا به« دیوان اشعار» که لوح ماندگار او در پهنه ادب وعرفان است ما را شیفته و شیدای خود ساخت. بررسی دیوان اشعاری که بازتاب آراء و افکار ادبی و عرفانی و نمایانگر چهره علمی ودر حقیقت عصاره ی مکتوب سیره عملی اوست می تواند در راههای پر پیچ و خم و تاریک کنونی برای جویندگان و تشنگان معرفت، رهگشایی مطمئمن باشد. اشعار نغز و دلنشین، مخصوصاً غزلهای عارفانه و عاشقانه ی او به ما می فهماند که شاعر دلسوخته خود ، اسیر کمند عشق الهی است که برای تفهیم در قالب عشق محسوس زمینی تبلور یافته است. رضی که خود سرمست« می باقی» است ولی هرگز لب به توصیف« باده ی عصیانگر» نمی گشاید و لذا اشعار و غزلهای او خالی از وصف         « شراب» و  « باده نوشی» است. رضی گرچه در ترانه های سرزمین یار (حجازیات) وصف آهوان بشری می کند و ازشکار و بدعت در حرم سخن می گوید ولی هیچگاه آلوده ی شکار غیرمجاز نشده است. و در این راستا همیشه شکوه از دیده ودل دارد که گویا دیده در عروسی و دل اندر ماتم است و چنین برمی آید که هرگز به مرادش نرسیده و کام دل برنیاورده است.رضی شاعر پاک سیرت، زمانی از عشق آمیخته به عفت سخن می گوید که تمام شاهکار غزل سرایان توصیف دقیق اندام برهنه ی معشوق است.

 رضی در حجازیات که شهرت جهانی یافته، سرسلسله غزل سرایان متعهدی است که به حق نام « رائد العفاف» زیبنده و برازنده ی اوست.

 رضی که بواسطه اشعارش لقب« اشعر قریش» نام گرفته، گویا فقط مداح اختصاصی پدر بوده است. شاعر هرچند برخلاف عقیده خود به ستایش از خلفای بنی عباس می پردازد، بلکه نه از روی اجبار و کیاست بلکه از روی اخلاص و وفاست که« حرمت دیدار» ایام دوستی را نگه می دارد و لحظه های دوستی و مرام خود را به نان جوئی نمی فروشد. نپذیرفتن صله و هدیه و سوگنامه های ستایش وار او از خلفای مغضوب و در گذشته، خود بهترین دلیل بر صدق و مدعاست. که خلیفه ی بعد را نیز مجذوب رضی می سازد.

 رضی از شاعران«  حرفه گرا» و « ثروت اندوز» نیست که شعرش را وسیله ی معاش خود سازد و لذا در قبال، مدیحه هایش از کسی حتی پدرش هدیه ای نمی پذیرفت که خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.  شاعری که در سنین کمتراز ده سالگی با اشعارش از اقتدار و عزت سخن می گفت اکنون در  میانسالی در فراق یاران چنان سرشک دیده اش روان است که گویا همان نیست.

در سوگنامه های جگرسوز وآتشین سرور و سالار شهیدان چنان می گرید که گویا مادری فرزند مرده بربالای جناره ی فرزندی است که داد غم سر می دهد. و لذا به حق« النائحة الثکلی»ی عرب است. او در غم مادر،همچون طفلی بی مادر، نوای غم دارد.

« غمنامه ی مادر» که در حقیقت« قانون اساسی مادری» است حکایت از مقام و منزلت  زن مسلمان دارد.  شاید باور نتوان کرد که رضی هجویه ای گفته باشد ولی هجویه هایش، چیز دیگری است. هجویه های رضی در حقیقت ابزار « آشکارساز»ی هستند که در جایی پرده از ظلم و بیداد بنی امیه برمی دارد و در جائی دیکر برای اصلاح رفتار ناپسند و اخلاق زشت برخی افراد بکارمی رود. او عیب را میگوید نه اینکه دیگران بدانند، بلکه مخاطب، خود به اصلاح خویش بپردازد. از آنجائیکه رضی دانشمندی حکیم است، اگر سخن حکیمانه نگفته باشد به دور از حکمت اوست و لذا آثار حکمت و پند و اندرزهای حکیمانه اش در جای جای دیوان مزین بخش قصاید و غزلیات و رثائیه هاست.

مقدمه

 موضوع: برای شناخت و شناساندن شخصیتهای برجسته علمی، یکی از بهترین روشها بررسی آثار مکتوب آنان است که بازتاب آرا و اندیشه ها و تجلیگاه علم و دانش آنهاست از آنجائیکه شناخت دقیق افکار و اندیشه های هر یک از بزرگان  می تواند چراغ روشنگری فراروی نسل جوان باشد ما را بر آن داشت تا برای تحقق این آرمان مقدس، دست به دامن آسمان پرستاره ی علم ادب ببریم تا چراغی برگیریم.

لذا در این کهکشان، ستاره ای را رصد کردیم که هرچند غبار غرض ورزی وجهل آمیخته با گذشت زمان، چهره ی عالمتاب او را تا حدودی پوشانده است و آنگونه که شایسته شخصیت او بوده برای جهان علم و ادب شناخته نشده است.

 وی شخصیت بی نظیری است که با داشتن مناصب فقاهت و زعامت و نقابت علویان و مناصب مختلف سیاسی، هیچگاه شیفته مظاهر و زخارف دنیوی نشد و لذا بواسطه ی اتصال به حقیقت هستی، اهل دل بود. عاطفه ی سرشار، روحیه ی حساس، وقریحه ی وقاد او باعث گردید که برای بیان حقایق و ثبت وقایع سلاح قدرتمند خود را بکار گیرد و در جهت تحقق اهداف و آرمانهایش گوش به ندای دل دهد که نتیجه آن اشعار نغز و دلنشین و سخنان زیبای اوست که دیوان شعری با چنین گلهایی فراهم آورد. با توجه به اینکه دیوان اشعار این نادره ی دوران بازتاب اندیشه های عمیق و آئینه ی تمام نمای سلوک عرفانی اوست ایجاب می کند که برای شناسایی اندیشمند فرزانه و شاعر گرانمایه، دیوان اشعار او را درکنار آثار گرانبها و ارزشمند فقهی و کلامی اش کاملاً مورد نقد و بررسی علمی و ادبی قرار گیرد.

 اهداف: لذا در این کار تحقیقی هدف ما بر آن بوده است که آرا  و اندیشه های یگانه ی دوران را از میان اثر ارزنده ی ادبی اش( دیوان اشعار) مورد ارزیابی و نقد بررسی قرار داد  تا از میان اشعار به بازخوانی نظریات و افکار عالمانه ی    « شاعر فقیه» بپردازیم. بنابراین در شناخت ابعاد شخصیتی این ادیب گرانقدر نیازمند آن هستیم که پاسخ های قانع کننده ای در قبال پرسش های زیر داشته باشیم:

۱-   نحوه ی تجلی افکا رو اندیشه های رضی در دیوان چگونه بوده است؟

۲-   تأثیر شریف رضی بر ادبای پس از خود و ادبیات عرب به چه میزان بوده است؟

۳-   جلوه های انتساب به دودمان علوی و میزان تأثیر آن بر شخصیت وی چقدر می  باشد؟

۴-   گردآورنده نهج البلاغه واقعاً کیست؟ و تأثیر آن بر ادبیات عرب چگونه و تا چه اندازه ای بوده است؟

فرضیه ها:

 با توجه به اینک رضی یک فقیه برجسته و آشنا به ظرایف علوم اسلامی است ولی اشعار خود را مرکب اندیشه های علمی و ادبی و مباحث فلسفی قرارداده و برای بیان مقاصد وتشریح مسائل علمی و عملی بهره های فراوان از آن برده است و در هر جائی که نیاز بوده  به طرح مباحث اخلاقی و مبانی فلسفی انسان شناسی و معادشناسی پرداخته است. سبک منحصربه فرد او در هجویات نمونه ی بازر اخلاق اسلامی است. و یا غزلهای عاری از وصف« می» و توصیف نوازندگان و خوانندگان زیباروی، حاکی از محتوای مکتب و تعالیم عرفانی وی است.

 وی با تأسیس اولین دانشگاه مدرن علوم اسلامی و تربیت شاگردان فاضل و فقهای نامداری چون شیخ  طوسی(ره) و نگارش و گردآوری کتاب گوهربار

« نهج البلاغه» تأثیر انکارناپذیری بر ادبیات جهان اسلام و عرب و ادبای پس از خود برجای گذاشت. لذا او با این اقدام خدمت ارزنده ای به جهان ادبیات و علم و اندیشه ی بشری نمود. ولی کار پرثمر او دچار تردید واقع شده و در برخی از محافل سخن از گردآورنده و یا نگارنده نهج البلاغه به میان می آید که او واقعاً کیست؟

 ما نیز د راین مجموعه با توجه به اسلوب نگارش نهج البلاغه و تطبیق آن با سبک نوشتاری رضی در کتابهای ماندگارش و با بیان دلایل وشواهد و قرائن ثابت نمودیم که افتخار گردآوری نهج البلاغه همچنان برای رضی بوده و خواهد بود.

 انتساب رضی به خاندان علوی وشرافت ذاتی این خاندان باعث گردید که نیروی عجیبی در رضی بوجود آید و چنان مقتدرانه پا به عرصه گذاشت ک در مطالبه ی علنی حقوق خانوادگی خویش در امر خلافت از هیچ مقامی و منصبی هراس به دل نداشت و لذا جسورانه خلیفه ی عباسی را مورد خطاب قرار می دهد و گاهی هم خواسته های قلبی خود را در قالب ستایش پدر به منصه ی ظهور می رساند.حتی برای ابراز انزجار از خلافت عباسی به خلیفه ی فاطمی که در جد و مرام تا اندازه ای با او مشترک بوده اظهار علاقه و محبت می کند.

مرثیه های رضی هم از این خواسته ی او خالی نیست و شاید اوج قدرت او در نکوهش خلافت اموی و عباسی باشد. وی در ضمن سوگنامه های حضرت سیدالشهداء(ع) با شیوه ای نو، به بیان وقایع تاریخی و ستم های قدرتمندان غاصب می پردازد.

 محتوا:

 پایان نامه ی حاضر در قالب دو باب تدوین شده است که در باب اول به بررسی اوضاع اجتماعی و ادبی قرن چهارم پرداخته که در این فصل علاوه بر بررسی اوضاع سیاسی و اجتماعی، به نقش آل بویه در حرکت فکری و فرهنگی قرن چهارم و مظاهر فرهنگی و ادبی این قرن در قالب محصولات فرهنگی نظیر: شعر، نثر، نقد و علم لغت می پردازد.

 در فصل دوم این باب به بررسی زندگی نامه ی سیدرضی از ولادت تا وفات می پرازد که در این میان به شجره نامه ی او ، پدر، مادر، و فرزندان بطور کامل توجه شده است و مطالب مفصلی را در باره مقام و منزلت پدرش سیدابواحمد موسوی و نقش اصلاح گرانه ی او در جامعه آن روز و وساطت میان خلفا و سلاطین و بزرگان آورده ایم  و در ضمن نکاتی هم درقالب همین بحث درباره ی خصوصیات اخلاقی او بیان کردیم.

 در ادامه ی سخن از اساتید و مشایخ رضی و تربیت یافتگان مکتب او و نقش مجتمع عظیم علمی، فرهنگی «دارالعلم» در نهضت فکری و تأسیس مجامع شبیه به آن بطور مفصل بحث شده است. رضی در کنار مناصب و مشاغل رسمی و اشتغال کامل، دست از تدریس و تألیف برنداشت و لذا علاوه بر بیان اسامی تألیفات و فعالیتهای علمی و بررسی شاگردان از اثربسیار ارزشمند او« نهج البلاغه» هم غافل نشده و لذا به بررسی نگاره ها و پژوهش های صورت گرفته در زمینه ی نهج البلاغه و پاسخ به شبهات مطرح شده درباره ی متن و گردآورنده آن نیز پرداخته ایم.

 در باب دوم که به موضوع اصلی تحقیق مرتبط می شود به بررسی ونقد دیوان اشعار رضی و نسخه های خطی کتابخانه  های ایران و جهان می پردازد و دیوان اشعار او را از جهت محتوایی با استفاده از مفاهیم و مضامین وموضوعات قصاید مورد نقد کامل قرار می دهد.

 این باب از شش فصل به ترتیب موضوعات شعری و حجم آنها تدوین یافته است که در هرکدام از این فصول،  با طرح مباحثی به بیان ابعاد و ویژگی ها و ساختار و موضوع و مضامین قصاید دیوان و قالبهای شعری پرداخته ایم که عبارتند از: مدایح، رثا و سوگنامه ها، فخرو حماسه، غزلیات و حجازیات، هجویه ها و پند و اندرزهای حکیمانه.

 لازم به یادآوری است که در هر فصل به تناسب نیاز به شرح و ترجمه ی برخی قصاید و غزلیات نیز اهتمام تمام صورت گرفته است.

 رضی با سرودن ترانه های سرزمین یار(حجازیات) به همه ی دلسوختگان عاشق و عاشقان دلسوخته فهماند و نشان داد که می توان بی آنکه آلوده ی ناپاکی و فساد شوند در مسیر عشق الهی قدم بردارند؛ و در حقیقت از عشق زمینی راهی به وسعت هستی بسوی معشوق اصلی گشود. او ثابت کرد که می توان شب را درکنار محبوب بسر برد بی آنکه به گناه آلوده شد. رضی با طرحی ابتکاری در هجویات بی آنکه متعرض عیوبی شود که احساسات را جریحه دار می سازد، دست به روشی زد که در آن از روش هجویات برای اصلاح اخلاق ناپسند و رفتار زشت مخاطب استفاده نمود. وی عیبهای اشخاص را متذکر می شود نه اینکه متعرض آبروی او شود بلکه وضعیتی پیش آید که خود شخص به اصلاح خویش بپردازد.

 رضی که خود حکیم وارسته است لذا در انتظار فرصتهایی است که درهای حکمت را نثار افراد ومخاطب خویش کند. به حق باید گفت که رضی شایسته ی القابی چون« اشعر قریش» و« رائدالعفاف» است.

پیشینه ی بحث:

هر چند  که در زمینه ی آثار علمی و ادبی رضی تحقیقاتی صورت گرفته است ولی در مقایسه با شعرای همردیف و همطراز او بسیار اندک است. و شاید یکی از دلایل اصلی آن نبودن منابع کافی در زمینه ی نقد آثار ادبی وی و یا عدم دسترسی آسان به کتابهای اوست و شاید هم مفقود بودن خیلی از آثار وی باشد. ولی با وجود همه ی کمبودها، کارهای قابل توجهی انجام شده است که در جای خود قابل تقدیر و امتنان می باشد. از جمله ی کارهای صورت گرفته، پایان نامه های دانشگاهی است که با وجود همه مشکلات در راه شناخت و نقد زندگی سیدرضی، تلاشهای پسندیده ای کرده اند. ولی به تناسب موضوع تحقیق به بررسی بخشی از زوایای علمی و ادبی پرداخته شده و غالب تألیفات حوزوی نیز با بررسی محوریت نهج البلاغه موضوعات گوناگون با جنبه های فقهی و کلامی او را مورد توجه قرار داده اند.

 باب اول

 اوضاع سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ادبی دوران سید رضی

 

120,000 ریال – خرید

تمام مقالات و پایان نامه و پروژه ها به صورت فایل دنلودی می باشند و شما به محض پرداخت آنلاین مبلغ همان لحظه قادر به دریافت فایل خواهید بود. این عملیات کاملاً خودکار بوده و توسط سیستم انجام می پذیرد.

 جهت پرداخت مبلغ شما به درگاه پرداخت یکی از بانک ها منتقل خواهید شد، برای پرداخت آنلاین از درگاه بانک این بانک ها، حتماً نیاز نیست که شما شماره کارت همان بانک را داشته باشید و بلکه شما میتوانید از طریق همه کارت های عضو شبکه بانکی، مبلغ  را پرداخت نمایید. 

 

مطالب پیشنهادی:
  • مقاله اهمّیّت و جایگاه مردم در نهج البلاغه
  • مقاله نهج البلاغه و معارف الهی
  • مقاله موسیقی شعر در غزلیّات سنایی
  • مقاله نگرشی بر ساختار و محتوای اشعار و آثار سیمین بهبهانی
  • مقایسه مبانی فکری و سنت شعری رودکی (پدر شعر فارسی) و نیما یوشیج (پدر شعر نو)
  • برچسب ها : , , , , , , , , , , , ,
    برای ثبت نظر خود کلیک کنید ...

    براي قرار دادن بنر خود در اين مکان کليک کنيد
    به راهنمایی نیاز دارید؟ کلیک کنید
    

    جستجو پیشرفته مقالات و پروژه

    سبد خرید

    • سبد خریدتان خالی است.

    دسته ها

    آخرین بروز رسانی

      سه شنبه, ۱۶ آذر , ۱۳۹۵
    
    اولین پایگاه اینترنتی اشتراک و فروش فایلهای دیجیتال ایران
    wpdesign Group طراحی و پشتیبانی سایت توسط دیجیتال ایران digitaliran.ir صورت گرفته است
    تمامی حقوق برایdjkalaa.irمحفوظ می باشد.